EN
TR
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ve Sosyal Anksiyete: Komorbidite mi İlişkili bir Semptom mu?
Öz
Otizm spektrum bozukluğu (OSB), sosyal etkileşim ve iletişimde görü-lenyetersizliklerle, sınırlı, yineleyici ilgi ve davranışlarla karakterize edilen bir nöro-gelişimsel bozukluktur. Heterojen bir grubu temsil eden ve yaygın-lığı giderek artan OSB, tanılanan bazı bireylerde OSB ile aynı anda farklı tanılar bazılarında ise yalnızca OSB tanısı söz konusu olabilir. Komorbidite, bireyde aynı anda iki ya da daha fazla durumun, bozukluğun bulunmasıdır. OSB olan bireylerde komorbid psikiyatrik bozukluklar en belirsiz konular-dandır. Sosyal anksiyete bozukluğu (SAB), OSB’de en çok görülen ve halen yeterince tutarlı bulgulara ulaşılamayan, tartışmalı psikiyatrik bozukluklar-dandır. OSB ve SAB’a ilişkin tartışmaların ana sorusunu “SAB’ın bir ko-morbidite mi yoksa OSB ile ilişkili özelliklerden birisi mi?”oluşturmaktadır. Bu temel sorunun yanıtı alanyazında yapılan çalışmaların azlığı, araştırma-cılar tarafından üzerinde yeterince durulmaması, OSB ve SAB semptomla-rının örtüşmesi, OSB popülasyonun heterojenliği, psikiyatrik bozuklukların içsel gözlemlere dayalı olabilmesi, nesnel ve güvenilir ölçümlerinin zorluğu, değerlendirme araçlarının sınırlılığı, uzman ve klinisyen yanlılığı gibi neden-lerle halen bulunamamaktadır. Oysa SAB’a ilişkin bilgi azlığı uygun müda-haleyi belirleme ve karar verme, yanlış ya da eksik tanılama, sosyal izolas-yon, sosyal yetersizlikler ve de bağımsızlaşmaya engel olmaktadır. Bu çalış-manın amacı OSB olan bireylerde SAB’ı “bir komorbidite mi yoksa ilişkili bir semptom mu?” sorusu odağında ele alarak alanyazındaki bilgileri, bulguları ve farklı görüşleri inceleyip mevcut tartışmaları özetlemek, bu konudaki belirsizliği gidermek ve uzmanlara, araştırmacılara, klinisyenlere bilgi ver-mektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- American Psychiatric Association (APA). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed. Arlington, VA: American Psychiatric Publishing, 2013
- Ashburner, Jill vd. “Understanding the Sensory Experiences of Young People with Autism Spectrum Disorder: A Preliminary Investigation.” Australian Occupational Therapy Journal 60 (2013): 171-180. https://doi.org/10.1111/1440-1630.12025.
- Atılgan, Hakan vd. “Adaptation of Fear Experiences Questionnaire to Turkish: The Validity and Reliability Study.” Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal 3/28 (2007): 79-94. https://doi.org/10.17066/pdrd.87085.
- APA Psikoloji Sözlüğü [APA Dictionary of Psychology]. Çevrimiçi sözlük. https://dictionary.apa.org/ (Erişim: 10.11.2024).
- Barlattani, Tommaso vd. “Autism Spectrum Disorders and Psychiatric Comorbidities: A Narrative Review.” Journal of Psychopathology 29/1-2 (Mart-Haziran 2023): 3-24. https://doi.org/10.36148/2284-0249-N281.
- Barlow, David H. Anxiety and Its Disorders. 2. ed. New York: Guilford Press, 2001.
- Baron-Cohen, Simon vd. “The ‘Reading the Mind in the Eyes’ Test Revised Version: A Study with Normal Adults, and Adults with Asperger Syndrome or High-Functioning Autism.” Journal of Child Psychology and Psychiatry, and Allied Disciplines 42/2 (2001): 241-251.
- Barrios, Billy A. — Shigetomi, Carol C. “Coping-Skills Training for the Management of Anxiety: A Critical Review.” Behavior Therapy 10/4 (1979): 491-522. https://doi.org/10.1016/S0005-7894(79)80052-0.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Otistik Çocuklar Eğitimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2024
Gönderilme Tarihi
15 Kasım 2024
Kabul Tarihi
29 Aralık 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Sayı: Ö2 - Özel Eğitimde Disiplinlerarası Çalışmalar
APA
Doğan Aslan, S. (2024). Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ve Sosyal Anksiyete: Komorbidite mi İlişkili bir Semptom mu? Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, Ö2 - Özel Eğitimde Disiplinlerarası Çalışmalar, 177-208. https://doi.org/10.56720/mevzu.1586050
AMA
1.Doğan Aslan S. Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ve Sosyal Anksiyete: Komorbidite mi İlişkili bir Semptom mu? Mevzu. 2024;(Ö2 - Özel Eğitimde Disiplinlerarası Çalışmalar):177-208. doi:10.56720/mevzu.1586050
Chicago
Doğan Aslan, Serap. 2024. “Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ve Sosyal Anksiyete: Komorbidite mi İlişkili bir Semptom mu?”. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, sy Ö2 - Özel Eğitimde Disiplinlerarası Çalışmalar: 177-208. https://doi.org/10.56720/mevzu.1586050.
EndNote
Doğan Aslan S (01 Aralık 2024) Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ve Sosyal Anksiyete: Komorbidite mi İlişkili bir Semptom mu? Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi Ö2 - Özel Eğitimde Disiplinlerarası Çalışmalar 177–208.
IEEE
[1]S. Doğan Aslan, “Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ve Sosyal Anksiyete: Komorbidite mi İlişkili bir Semptom mu?”, Mevzu, sy Ö2 - Özel Eğitimde Disiplinlerarası Çalışmalar, ss. 177–208, Ara. 2024, doi: 10.56720/mevzu.1586050.
ISNAD
Doğan Aslan, Serap. “Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ve Sosyal Anksiyete: Komorbidite mi İlişkili bir Semptom mu?”. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi. Ö2 - Özel Eğitimde Disiplinlerarası Çalışmalar (01 Aralık 2024): 177-208. https://doi.org/10.56720/mevzu.1586050.
JAMA
1.Doğan Aslan S. Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ve Sosyal Anksiyete: Komorbidite mi İlişkili bir Semptom mu? Mevzu. 2024;:177–208.
MLA
Doğan Aslan, Serap. “Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ve Sosyal Anksiyete: Komorbidite mi İlişkili bir Semptom mu?”. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, sy Ö2 - Özel Eğitimde Disiplinlerarası Çalışmalar, Aralık 2024, ss. 177-08, doi:10.56720/mevzu.1586050.
Vancouver
1.Serap Doğan Aslan. Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ve Sosyal Anksiyete: Komorbidite mi İlişkili bir Semptom mu? Mevzu. 01 Aralık 2024;(Ö2 - Özel Eğitimde Disiplinlerarası Çalışmalar):177-208. doi:10.56720/mevzu.1586050