Yabancıdan Misafire: Derrida’nın Misafirperverliği Bağlamında Göçmen Öğrenci Deneyimleri

Yıl 2026, Sayı: 15, 273 - 305, 15.02.2026

Elif Büşra Kocalan

https://doi.org/10.56720/mevzu.1827529

https://izlik.org/JA57JY38YH

Öz

Bu makale, Türkiye’deki uluslararası üniversite öğrencilerinin gündelik yaşamlarında misafirperverlik anları ile kabulün koşullandığı eşikler arasın-da gidip gelen salınım deneyimlerini Derrida’nın misafirperverlik kuramı çerçevesinde incelemektedir. Çalışmanın odağı, öğrencilerin yabancı ve mi-safir olarak adlandırılmaları üzerinden kurulan ilişki biçimlerinin, kampüs ve kent mekânlarında aidiyet duygusunu nasıl şekillendirdiğidir. Bu bağ-lamda çalışmanın temel problemi, Türkiye’de güçlü bir misafirperverlik söy-lemi ve çeşitli gündelik kabul pratikleri bulunmasına rağmen uluslararası öğrencilerin kimi bağlamlarda misafir olarak kucaklanırken kimi bağlamlar-da kalıcı yabancı olarak sınırda tutulmalarını mümkün kılan koşullu misa-firperverlik eşiklerinin nasıl işlediğini incelemektir. Araştırma, fenomenolojik bir yaklaşım ile yürütülmüş olup, Türkiye’nin orta ölçekli bir Anadolu ken-tindeki bir devlet üniversitesinde öğrenim gören, farklı ülkelerden gelen 20 uluslararası öğrenciyle gerçekleştirilen yarı-yapılandırılmış derinlemesine mülakatlara dayanmaktadır. Mülakat dökümleri, kodlama ve tema inşası yoluyla tematik analiz ile çözümlenmiştir. Katılımcıların cinsiyet, uyruk, dinî aidiyet, ten rengi ve Türkiye’de kalış süreleri bakımından çeşitlilik gösterme-si, misafirperverlik rejiminin farklı eksenlerde nasıl işlediğini gözlemlemeye imkân tanımaktadır. Kuramsal çerçeve, Derrida’nın koşullu ve koşulsuz misafirperverlik ayrımı, hostipitalite gerilimi, eşik, adlandırma, beklenmeyen misafir ve egemenlik gibi kavramları üzerine kurulmuştur. Bulgular misafir-perverlik deneyimleri, misafirperverliğin sınırları ve salınım deneyimleri olmak üzere üç tema başlığı altında sunulmaktadır. İlk tema, özellikle sınıf içi jestler, hediyeleşme, sofra ve komşuluk pratikleri üzerinden, öğrencilerin birçok bağlamda sıcak ve kapsayıcı karşılanabildiklerini göstermektedir. İkinci tema, dil rejimleri, bürokratik prosedürler, barınma piyasası, ırksal görünebilirlik ve yabancı ve misafir etiketleri üzerinden işleyen koşullu misa-firperverlik sınırlarını görünür kılmaktadır. Üçüncü tema ise, öğrencilerin kampüs ile sokak, içeride olma ile dışarıda bırakılma arasında salınan, “yüzde elli ait olma” gibi ifadelerle tarif ettikleri eşikte-olma hâline odak-lanmaktadır. Sonuç olarak çalışma, Türkiye’de uluslararası öğrenciler için işleyen misafirperverlik rejiminin, öğrencileri aynı anda hem kucaklayan hem de kalıcı bir yabancı konumunda tutan hiyerarşik ve koşullu bir yapıya sahip olduğunu, buna karşılık Derrida’nın koşulsuz misafirperverlik ideali-nin, misafirlik retoriğinden hak temelli birlikte yaşama paradigmasına geçiş için önemli bir etik ufuk sunduğunu savunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Din Sosyolojisi , Misafirperverlik , Konuksevermezlik , Uluslararası Öğrenci-ler , Yabancı , Öteki , Misafir.

Etik Beyan

Hitit Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu’unun 2024-29 sayılı ve 09/02/2024 tarihli kararıyla etik izin alınmıştır. Bu makale, Din ve Coğrafya Sempozyumu III’te sözlü olarak sunulan ancak tam metni yayımlanmayan “Yabancıdan Misafire: Derrida’nın Misafirperverliği Bağlamında Göçmen Öğrenci Deneyimleri” adlı tebliğin içeriği geliştirilerek üretilmiş hâlidir.

From Stranger to Guest: Immigrant Students’ Experiences through the Lens of Derrida’s Theory of Hospitality

https://izlik.org/JA57JY38YH

Öz

This article examines the ambivalent experiences of international uni-versity students in Türkiye, as they move between moments of hospitality and the conditional thresholds that structure acceptance, drawing on Der-rida’s theory of hospitality. It focuses on how relationships shaped through the labelling of students as foreigners and guests configure their sense of belonging across campus and urban spaces. The central problem addressed is how, despite a strong discourse of hospitality and a range of everyday practices of welcome, conditional regimes of hospitality operate in ways that embrace international students as guests in some contexts while keeping them at the margins as permanent foreigners in others. The study adopts a phenomenological approach and is based on semi-structured, in-depth in-terviews with 20 international students from diverse countries studying at a public university in a mid-sized Anatolian city. Interview transcripts were analysed through thematic analysis via coding and theme construction. Va-riation in participants’ gender, nationality, religious affiliation, skin colour, and length of residence in Turkey enables an examination of how hospitality is differentially organised across intersecting axes. The theoretical fra-mework builds on Derrida’s distinction between conditional and unconditi-onal hospitality, the tension encapsulated in hostipitality, and the concepts of threshold, naming, the unexpected guest, and sovereignty. Findings are presented under three themes: experiences of hospitality, the limits of hospi-tality, and threshold experiences. The first theme shows that students may be received warmly and inclusively in many contexts, particularly through classroom gestures, gift-giving, shared meals, home invitations, and neigh-bourhood relations. The second theme highlights the conditional boundaries of hospitality as they are enacted through language regimes, bureaucratic procedures, the housing market, racial visibility, and the labels of foreigner and guest. The third theme focuses on a condition of being on the threshold, as students describe fluctuating between campus and street, being inside and being left outside, often articulated through expressions such as “feeling fifty per cent belonging. Overall, the article argues that the hospitality regi-me experienced by international students in Türkiye is hierarchical and conditional, simultaneously embracing them while positioning them as en-during outsiders; at the same time, Derrida’s ideal of unconditional hospita-lity offers an ethical horizon for moving from a rhetoric of guesthood towards a rights-based paradigm of living together.

Anahtar Kelimeler

Sociology of Religion , Hospitality , Hostipitality , International Students , Stranger , Other , Guest

Etik Beyan

Hitit Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu’unun 2024-29 sayılı ve 09/02/2024 tarihli kararıyla etik izin alınmıştır. Bu makale, Din ve Coğrafya Sempozyumu III’te sözlü olarak sunulan ancak tam metni yayımlanmayan “Yabancıdan Misafire: Derrida’nın Misafirperverliği Bağlamında Göçmen Öğrenci Deneyimleri” adlı tebliğin içeriği geliştirilerek üretilmiş hâlidir.

Kaynakça

• Akbulut, Ezgi. Misafirlikten Ötekiliğe Suriyeli Mülteciler ve İnsan Hakları: Sul-tanbeyli Örneği. İstanbul, T.C. Maltepe Üniversitesi, İnsan Hakları Yük-sek Lisans Programı, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
• Alkan, Hilal. “The Gift of Hospitality and The (Un)Welcoming of Syrian Migrants in Turkey.” American Ethnologist 48/2 (2021), 180–191. Doi: 10.1111/amet.13012
• Braun, Virginia - Clarke, Victoria. “Using Thematic Analysis in Psycho-logy”. Qualitative Research in Psychology 3 (2006), 77-101.
• Creswell, John W. Nitel Araştırma Yöntemleri: Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araş-tırma ve Araştırma Deseni. çev: Mesut Bütün - Selçuk Beşir Demir. An-kara, Siyasal Kitabevi, 1993.
• Deniz, A. Çağlar vd. “Bizim Müstakbel Hep Harap Oldu”: Suriyeli Sığınmacı-ların Gündelik Hayatı: Antep - Kilis Çevresi. İstanbul: İstanbul Bilgi Üni-versitesi, 2016.
• Derrida, Jacques. Aporias: Dying - Awaiting (One Another at) the “Limits of Truth”. çev. Thomas Dutoit. Stanford, Calif: Stanford Univ. Press, 1993.
• Derrida, Jacques. “A Certain Impossible Possibility of Saying the Event”. Critical Inquiry 33/2 (2007), 441-461. https://doi.org/10.1086/511506.
• Derrida, Jacques. “Konuksev(-er-/-mez-)lik”. Pera peras poros: Jacques Derri-da ile Birlikte Displinlerarası Çalışma. ed. Önay Sözer vd. 7-33. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2012.
• Derrida, Jacques - Dufourmantelle, Anne. Davet: Konukseverlik Üstüne. İs-tanbul: Metis Yayınları, 2020.
• Dooley, Mark - Richard Kearney (ed.). “Hospitality, Justice and Responsibi-lity: A Dialogue with Jacques Derrida”. Questioning Ethics: Contempo-rary Debates in Philosophy. 65-83. London New York: Routledge, 2002.
• Erdoğan, M. Murat. Türkiye’de Yaşayan Suriyeli Mültecilere Yönelik Medya Algısı. Liberal Perspektif: Analiz. Özgürlük Araştırmaları Derneği, 2017. https://oad.org.tr/wp- content/uploads/2021/06/Analyses_2100_2019925145411997OAD-analiz-multeci-final-r3.pdf
• Erdoğan, M. Murat. Suriyeliler Barometresi: Suriyelilerle Uyum İçinde Yaşamın Çerçevesi. Ankara Üniversitesi SBF Mülkiye Göç Araştırmaları Merkezi -MÜGAM, 2024.
• Fischler, Claude. "Food, Self and Identity." Social Science Information 27 (1988), 275-292.
• Gebru, Mihretab Solomon - Yüksel-Kaptanoğlu İlknur. "Adaptation Chal-lenges for International Students in Turkey." Open Journal of Social Scien-ces 8 (2020), 262-278. https://doi.org/10.4236/jss.2020.89021R
• Goffman, Erving. Damga: Örselenmiş Kimliğin İdare Ediliş Üzerine Notlar. Ankara: Heretik, 2014.
• Guba, Egon G. - Lincoln, Yvonna S.. “Epistemological and Methodological Bases of Naturalistic Inquiry”. Educational Communication and Technology Journal 30/4 (1982), 233-252.
• Işıklı, Şevki. “İlticanın Yapısökümcü Felsefesi: Konuksevermezlik Sorunu”. Marmara Iletisim Dergisi 24 (2015), 55-55. https://doi.org/10.17829/midr.20152419997
• Körükmez Kaya, Lülüfer. "Ten Rengi Ayrımcılığı: Afro-Türkler Örneği." Sosyoloji Dergisi 35 (2017), 61-67.
• Lincoln, Yvonna S., - Guba, Egon G. Naturalistic Inquiry. California: Sage, 1985.
• Naas, Michael. “‘Alors, qui etes-vous?’ Jacques Derrida ve Konukseverlik Sorusu”. çev. Elis Simson. Cogito 47/48 (2006), 236-250.
• Öztürk, Hacer Sena. Jacques Derrida’nın Misafirperverlik Kavramı Çerçevesinde Türk Misafirperverliği ve Suriyeli Sığınmacılar. İstanbul: Marmara Üni-versitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
• Öztürk, Pınar. "Housing Crisis Deepens for Students in Turkey." Bianet. Eri-şim tarihi: 29 Ocak 2026. https://bianet.org/haber/housing-crisis-deepens-for-students-in-turkey-298986
• Pitt-Rivers, Julian. The Fate of Shechem: Essays in the Anthropology of the Me-diterrian. Cambridge: Cambridge University Press, 1977.
• Schütz, Alfred. “Yabancı: Bir Sosyal Psikoloji Makalesi”. Yabancı: Bir İlişki Biçimi Olarak Ötekilik. ed. Levent Ünsaldı. 35-52. Ankara: Heretik, 2016.
• Simmel, Georg. "Sociology of the Meal." Simmel on Culture. ed. David Frisby - Mike Featherstone. 130-135. Londra: Sage Publications, 1997.
• Simmel, Georg. “Yabancı”. Yabancı: Bir İlişki Biçimi Olarak Ötekilik. ed. Le-vent Ünsaldı. 27-34. Ankara: Heretik, 2016.
• Snoubar, Yaser. "International Students in Turkey: Research on Problems Experienced and Social Service Requirements." Uluslararası Sosyal Araş-tırmalar Dergisi 10/50 (2017), 800-808.
• Şimşek, Doğuş. "İstanbul'daki Afrikalı Göçmenlerin Gündelik Irkçılık Dene-yimleri." Mukaddime 10/1 (2019a), 233-248. Doi: 10.19059/mukaddime.561913
• Şimşek, Doğuş. "İstanbul'daki Afrikalı Göçmenlerin Ulusötesi Sosyal Alanla-rının Entegrasyon Süreçlerine Etkisi." Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi 14/52 (2019b), 216-235. Doi: 10.14783/maruoneri.594943
• Tamtekin Aydın, Oya. "Social Interaction Between Students: Local and In-ternational Students' Experiences at a Turkish University." Journal of In-ternational Students 10/2 (2020), 383-400. Doi: 10.32674/jis.v10i2.1067 Ulubay, Serhat - Önal, Feride. “Göç Tartışmaları Bağlamında Yabancılaş-manın Kaynağı Olarak Mekan”. MEGARON 17/2 (2022), 264-273. https://doi.org/10.14744/megaron.2022.97957.
• Yıldırım, İrfan. “Şırnak’ta Misafirperverlik Kültürü Üzerine Bir Araştırma”. Kültür Araştırmaları Dergisi 14 (2022), 122-152. https://doi.org/10.46250/kulturder.1145367.
• YTB. “Uluslararası Öğrenci Hareketliliği”. Yurtdışı Türkler ve Akraba Toplu-luklar Başkanlığı. 2025. Erişim 20 Kasım 2025. https://ytb.gov.tr/daireler/uluslararasi-ogrenciler/uluslararasi-ogrenci-hareketliligi
• Zetter, Roger. “Labelling Refugees: Forming and Transforming a Bureaucra-tic Identity”. Journal of Refugee Studies 4/1 (1991), 39-62. https://doi.org/10.1093/jrs/4.1.39.
• Hitit Üniversitesi Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı (2025). 2024 Yılı İdari Faaliyet Raporu. Çorum. Hitit Üniversitesi. Erişim Adresi: https://hitit.edu.tr/tr/sgdb/hitit-universitesi-2024-yili-idare-faaliyet-raporu