BİRLİKTE KULLANIM KAPSAMINDAKİ HASTANELERDE SÖZLEŞMELİ AKADEMİSYENİN DİSİPLİNER SORUMLULUĞU VE SÖZLEŞMEYE AYKIRILIK HALLERİNDE UYGULANACAK YAPTIRIM PROBLEMİ

Yıl 2026, Cilt: 3 Sayı: 1, 78 - 103, 31.01.2026

Şeyma Kurt , Çağrı Çeliköz

Öz

Sağlık kamu hizmetlerinin organizasyonu, teknolojik ve bilimsel gelişmeler doğrultusunda sürekli bir değişim içerisindedir. Bu dönüşüme uyum sağlamak amacıyla Türkiye’de çeşitli organizasyon modelleri uygulanmış, bunlardan biri de “afiliasyon” olarak adlandırılan birlikte kullanım modeli olmuştur. İlk kez 2010 yılında 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’na eklenen ek 9’uncu maddesi ile düzenlenen model, çeşitli kanun değişiklikleri ve iptal kararları sonucunda 1 Mart 2024 tarihli ve 7496 sayılı Kanun ile son şeklini almıştır. Birlikte kullanım, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesisleri ile üniversitelerin lisans ve uzmanlık düzeyindeki eğitim-öğretim faaliyetlerini entegre eden bir işleyiş sunmaktadır. Bu yapı, akademisyenlerin kendi statülerini korumakla birlikte Sağlık Bakanlığı ile ayrıca bireysel sözleşme imzalamaları suretiyle ortaya çıkan “çifte statü” sorununu gündeme getirmektedir. Sözleşmeye aykırılık hallerinde getirilen ikaz, ek ödeme yapılmaması ve sözleşmenin feshi gibi yaptırımlar, öğretim elemanlarının 2547 sayılı Kanun’daki disiplin hükümleriyle çatışmakta ve aynı fiil nedeniyle mükerrer yaptırımların uygulanması riskini doğurmaktadır. Bu durum “ne bis idem” ilkesine aykırılık oluşturmakta; hukuki belirlilik, normlar hiyerarşisi ve anayasal güvenceler bağlamında tartışmalı sonuçlar doğurmaktadır. Çifte statüden kaynaklanan çatışmaların kalıcı çözümü, sözleşmesel yükümlülüklerin temel düzeyde kanunla düzenlenmesi ve tip sözleşme modeliyle uygulamanın somutlaştırılması ve yeknesaklaştırılmasıyla mümkün olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Birlikte Kullanım , Afiliasyon , Çifte Statü , Sözleşmeye Aykırılık Halleri , Disiplin

Etik Beyan

Yazarlar, makalenin tüm süreçlerinde MHD'nin bilimsel, etik ve alıntı kurallarına uyduğunu ve verilerde herhangi bir tahrifat yapmadığını, karşılaşılacak tüm etik ihlallerde MHD’nin ve editör kurulunun hiçbir sorumluluğunun olmadığını ve bu çalışmanın 6-7 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirilmiş olan Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi Biohukuk Sempozyumunda sunulan “Birlikte Kullanım Kapsamındaki Hastanelerde Sözleşmeli Akademisyenin Sorumluluğu ve Sözleşmeye Aykırılık Hallerinde Uygulanacak Yaptırım Problemi” bildirisinin genişletilmiş hali olduğunu beyan etmektedir.

THE LIABILITY OF CONTRACTED ACADEMICS IN AFFILIATED HOSPITALS AND THE PROBLEM OF SANCTIONS IN CASES OF BREACH OF CONTRACT

Öz

The organization of public health services in Turkey is undergoing constant transformation in line with technological and scientific developments. In order to adapt to these changes, several organizational models have been introduced, one of which is the “affiliation” model, known as birlikte kullanım (joint use). Initially regulated by the addition of Article 9 to the Basic Law on Health Services (Law No. 3359) in 2010, the model has been amended several times and ultimately took its final form with Law No. 7496, enacted on March 1, 2024. The model integrates the health service delivery of the Ministry of Health with the undergraduate and postgraduate education and training activities of universities. Within this framework, university faculty members preserve their academic status under higher education law while simultaneously entering into individual contracts with the Ministry, thereby creating a “dual status.” In cases of breach of contract, sanctions such as warnings, suspension of additional payments, and termination of the contract come into play, which often conflict with disciplinary provisions under the Higher Education Law (Law No. 2547). This may result in multiple sanctions for the same conduct, in violation of the ne bis idem principle, raising issues of legal certainty, hierarchy of norms, and constitutional guarantees. The resolution of conflicts arising from dual status requires statutory regulation of contractual obligations and the adoption of standardized model contracts to ensure uniformity in practice.

Anahtar Kelimeler

Joint Use , Affiliation , Dual Status , Breach of Contract , Disciplinary.

Etik Beyan

The authors declare that the manuscript complies with all scientific, ethical, and citation standards of MHD throughout its entire preparation and submission process, that no data have been falsified or manipulated, and that MHD and the editorial board bear no responsibility for any ethical violations that may arise. The authors further state that this study is an expanded version of the paper titled “Liability of Contracted Academics in Affiliation Hospitals and the Sanction Problem in Cases of Contractual Breach,” which was presented at the Bio-Law Symposium held at Kırıkkale University Faculty of Law on 6–7 May.

Kaynakça

• Anak, Sema ve Pemra C. Ünalan. “Sağlık Kurumları Arasında Bir ‘Afiliasyon Programı’ Oluşturulabilir Mi? Koşulları Ne Olmalıdır?”. Uzmanlık Eğitimi İstanbul Raporu 2007 (Afiliasyon Projesi), İstanbul Tabip Odası Uzmanlık Eğitimi Çalışma Grubu, İstanbul, (2007): (ss. 9-13).
• Aslan, Zehreddin ve Halil Altındağ. Memurların Disiplin ve Ceza Soruşturması. 4. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2021.
• Aydın, Sebahattin. “Afiliasyon (işbirliği) konusunda düşünceler: Bir model denemesi”. SD, Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi, 18 (2011): (ss. 52-53).
• Balkan, Dursun. “Comparative Study of Affiliated and Non-Affiliated Hospitals: DEA Based Analysis in Turkey”. American Journal of Public Health Research, 9/4, (2021): (ss. 120-129).
• Bilir, Filiz ve Zübeyde Kaçal. “Türkiye’de Afiliasyonun Tıp Eğitimindeki Yeri”. Journal of Human Rhythm, 4/1 (2018): (ss. 32-36).
• Boz, Selman Sacit, Büyükyıldırım, Gizem Elif, İnce, Abidin Kadir ve Enis Acar. Kamu Personel Hukuku, Ankara: Adalet Yayınevi, 2021.
• Centel, Nur, Hamide Zafer ve Özlem Çakmut. Türk Ceza Hukukuna Giriş. 12. Baskı, İstanbul: Beta Yayınları, 2023.
• Gözler, Kemal. Anayasa Hukukunun Genel Teorisi, Bursa: Ekin Yayınevi, 2018.
• Gözler, Kemal. İdare Hukuku: Cilt II. Bursa: Ekin Yayınevi, 2019.
• Günday, Metin. İdare Hukuku. 11. Baskı, Ankara: İmaj Yayıncılık, 2017.
• Pınar, İbrahim ve Öner Çalışkan. Disiplin suç ve Cezaları & Disiplin Soruşturması, 2. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2020.
• Karahanoğulları, Onur. “Memur Disiplin Hukukunun Niteliği ve İlkeleri”. Çağdaş Yerel Yönetimler, 8/3 (1999): (ss. 55-77).
• Özgenç, İzzet. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. 21. Baskı, Ankara: Seçkin Yayınları, 2025.
• Samastı, Mustafa. “Tıp Fakültesi Afiliasyonları”. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi, 48 (2017): (ss. 48-49).
• Sonğur, Cuma ve Ahmet Babacan. “Sağlık Hizmetlerinde Afiliasyon ve Mali Yönetim Üzerine Etkisi”. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 14/4 (2016): (ss. 89-111).
• Şanlı Atay, Yeliz. “Birlikte Kullanımdaki Sağlık Tesislerinde Çalışan Akademik Unvanlı Personelin Tabi Olduğu Ek Göstergelerdeki Farklılık Sorunu”. İnsan Hakları Yıllığı, 35 (2017): (ss. 31-49).
• Ünal, Erdinç ve Salim Yılmaz. “Healthcare Sector Dynamics in Turkey (2002–2022): Trends, Breakpoints, and Policy Implications (Privatization in the Hospital Sector)”. Healthcare, 13/622 (2025): (ss. 1-24).
• Tanör, Bülent ve Necmi Yüzbaşıoğlu. 1982 Anayasasına Göre Türk Anayasa Hukuku. 22. Baskı, İstanbul: Beta Yayınları.
• Topçu, Tuğçe. “Sağlık Çalışanlarının Afiliasyon Uygulamasına Yönelik Tutumlarının Araştırılması”. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2019.
• Topçu, Tuğçe ve Musa Özata. “Sağlık Çalışanlarının Afiliasyon Uygulamasına Yönelik Tutumlarının Araştırılması: Kırşehir ve Bolu Örneği”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8/1 (2022): (ss. 1-113).
• Yılmaz, Seda. “Birlikte Kullanım Kapsamındaki Kamu Hastanelerinin Veri Zarflama Analizi Yöntemi ile Verimliliğin Ölçülmesi”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2023.
• Yürümez, Yusuf, Murat Yücel ve Bilge Ercan. “Türkiye’deki Afiliasyon Modelleri”. Journal of Human Rhythm, 4/1 (2018): (ss. 37-43).