TAŞIYICININ SÖZLEŞME DIŞI İSTEMLERDE SORUMLULUĞUN KAPSAMI (TTK m. 885)

Öz

Çalışmamızda Türk Ticaret Kanunu m. 885 çerçevesinde taşıyıcının sözleşme dışı istemlere karşı sahip olduğu koruma mekanizmalarını inceledik. Türk Ticaret Kanunu’nda eşyanın ziyaı, hasarı veya teslim süresinin aşılması halinde taşıma sözleşmesine aykırılık sebebi ile taşıyıcının sorumluluğu bakımından kural olarak sınırlı sorumluluk esası benimsenmiştir. İşte Türk Ticaret Kanunu m. 885’in temel amacı, gönderen, gönderilen veya üçüncü kişilerin sözleşme dışı istemlere ilişkin genel düzenlemelere dayanarak taşıma hukukundaki taşıyıcının sınırlı sorumluluk rejimine ilişkin kuralı aşmalarını engellemektir. Türk Ticaret Kanunu m. 885/1 uyarınca, sözleşmenin tarafı gönderen veya sözleşmedeki haklardan yararlanan gönderilen zıya, hasar veya gecikme nedeniyle taşıma sözleşmesine aykırılık hükümleri yerine sözleşme dışı sorumluluk hükümlerine dayansalar dahi taşıyıcı, kanuni sorumluluk sınırlarından ve sorumluluğunu ortadan kaldıran hallerden yararlanmaya devam eder. Türk Ticaret Kanunu m. 885/2 ise üçüncü kişilerin (örneğin eşya maliki) taşıyıcıya karşı olan sözleşme dışı istemlerini düzenler. Ancak bu koruma mutlak değildir; eğer üçüncü kişi taşımaya onay vermemişse veya eşya rızası dışında elinden çıkmışsa, taşıyıcı sınırlı sorumluluk zırhından yararlanamaz. Sonuç olarak anılan madde, taşıma risklerini öngörülebilir kılarak hukuki dengeyi sağlar.

Anahtar Kelimeler

• Taşıyıcı
• Taşıyıcı
• Taşıyıcının Sorumluluğu
• Sözleşme Dışı Sorumluluk
• Sınırlı Sorumluluk

SCOPE OF THE CARRIER'S LIABILITY IN NON-CONTRACTUAL CLAIMS (TCC, Art. 885)

Öz

In our study, we examine the protection mechanisms that the carrier possesses against extra-contractual claims within the framework of Article 885 of the Turkish Commercial Code. In the Turkish Commercial Code, the principle of limited liability has been adopted as a rule regarding the carrier's liability due to breach of the contract of carriage in case of loss, damage, or late delivery of the goods. Thus, the primary purpose of Article 885 of the TCC is to prevent the sender, the consignee, or third parties from bypassing the rule regarding the carrier's limited liability regime in transport law by relying on general provisions concerning extra-contractual claims. Pursuant to Article 885/1 of the TCC, even if the sender, who is a party to the contract, or the consignee, who benefits from the contract, relies on provisions of extra-contractual liability instead of provisions for breach of the contract of carriage due to loss, damage, or delay, the carrier continues to benefit from the legal liability limits and defenses. Article 885/2 of the TCC, on the other hand, regulates the claims of third parties (e.g., the owner of the goods). However, this protection is not absolute; if the third party has not consented to the carriage or if the goods have left their possession against their will, the carrier cannot benefit from the shield of limited liability. Consequently, the article ensures legal balance by making transport risks predictable.

Anahtar Kelimeler

• Carrier
• Carrier’s Liability
• Non-Contractual Liability
• Limited Liability
• Unlimited Liability

Kaynakça

1. Adıgüzel, Burak. Taşıma Hukuku. Ankara: Adalet Yayınevi, 2018.
2. Akdeniz, Umut ve Nurdan Orbay Ortaç. “Türk Ticaret Kanunu’na Göre ‘Fiili Taşıyıcı’nın Tabi Olduğu Hukuki Esaslar”. Terazi Hukuk Dergisi, 12/132 (Ağustos 2017): (ss. 20–35).
3. Cömert Varol, Gözde. Karayoluyla Yapılan Eşya Taşımalarında Taşıyıcının 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu ve CMR Konvansiyonu Kapsamında Kayıp veya Hasardan Kaynaklanan Sorumluluğu. İstanbul: On İki Levha Yayınları, 2020.
4. Ebenroth, Carsten Thomas ve Karlheinz Boujong. Handelsgesetzbuch. Band 2, Transportrecht Bank- und Kapitalmarktrecht (Ed.: Detlev Joost, Lutz Strohn, Dörte Poelzig, Volker Sander). 5. Aufl. München: C.H. Beck, 2024.
5. Herber, Rolf, ve Eva-Maria Harm. Münchener Kommentar zum Handelsgesetzbuch. Band 7, Transportrecht, Viertes Buch, Handelsgeschäfte. 5. Aufl. München: C.H. Beck, 2023.
6. Karan, Hakan. Karayolunda Uluslararası Eşya Taşıma Sözleşmesi Hakkında Konvansiyon (CMR). Ankara: Turhan Kitabevi, 2011
7. Kirchhof, Günter. BeckOK HGB (Ed.: Martin Häublein, Roland Hoffmann-Theinert, Jens Poll). 48. Aufl. München: C.H. Beck, 2025.
8. Koller, Ingo. Transportrecht: Kommentar zu spedition, Gütertransport Und Lagergeschaft, C.H. Beck, 2007.

9. Merkt, Hanno. Hopt Handelsgesetzbuch. München: C.H. Beck, 2026.
10. Oyal, Ahmet Batuhan. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu Hükümleri Çerçevesinde Taşıma İşleri Komisyonculuğu. İstanbul: On İki Levha Yayınları, 2023.
11. Özel, Bilal. “Türk Ticaret Kanunu ve CMR Konvansiyonu Kapsamında Taşıyıcının Sözleşme Dışı Sorumluluğu”. Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 30/52 (2025): (ss. 529-549).
12. Paschke, Marian. Handelsgesetzbuch (Ed. Hartmut Oetker). 8. Aufl. München: C.H. Beck, 2024.
13. Seven, Vural. Taşıma Hukukunda Gönderilen. Ankara: Yetkin Yayıncılık, 2012.
14. Schaffert, Wolfgang. Handelsgesetzbuch, Band 2 Transportrecht Bank- und Kapitalmarktrecht (Ed. Detlev Joost, Lutz Strohn, Dörte Poelzig, Volker Sander). 5. Aufl. München: C.H. Beck, 2024.
15. Yüce, Aydın Alber. Taşıma Hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2024.