THE USE OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE AS A DIGITAL TOOL FOR CONTRACT INTERPRETATION

Öz

The increasing use of artificial intelligence technologies in the field of law has given rise to the question of whether artificial intelligence is capable of interpreting contracts. As artificial intelligence technologies have begun to be used in the field of law, whether they can be employed as a digital tool for contract interpretation has become an issue warranting consideration. Contract interpretation is a cognitive process aimed at achieving a balance between interpretative tools and principles through their joint evaluation. In this context, it is argued that not only contract interpretation, but legal reasoning in general, may be at least partially automated through manual coding or by means of artificial intelligence. From a coding perspective, it appears theoretically possible to program a machine to recognise certain methods and principles of interpretation and to assign numerical values to them. Nevertheless, such an evaluation is inherently linked to human value judgments. Therefore, it is not yet feasible for a machine to be programmed in such a manner as to enable it to identify all interpretative tools and principles, assess them comparatively within the context of a concrete interpretative dispute, and balance them. However, the application of artificial intelligence at the final stage of the interpretative process—namely, the selection of the correct meaning of a contractual provision—may prove beneficial. In this regard, artificial intelligence may derive data from previously resolved interpretative disputes and, on this basis, generate predictions regarding the outcomes of future disputes.

Anahtar Kelimeler

• Contract Interpretation
• Subjective Interpretation
• Objective Interpretation
• Artificial Intelligence
• Manual Coding

SÖZLEŞMENİN YORUMUNDA YAPAY ZEKÂNIN DİJİTAL BİR YARDIMCI ARAÇ OLARAK KULLANILMASI

Öz

Yapay zekâ teknolojilerinin hukuk alanında kullanılmaya başlanmasıyla birlikte, bu teknolojilerin sözleşmenin yorumlanmasında dijital bir araç olarak kullanılıp kullanılamayacağı da değerlendirilmesi gereken hususlardan biri hâline gelmiştir. Sözleşmenin yorumu, yorum araçları ve ilkeleri birlikte değerlendirilerek bunlar arasında denge kurulmasına yönelik bilişsel bir süreci ifade eder. Bu bağlamda, yalnızca sözleşmenin yorumu değil, genel olarak bir hukuki muhakeme sürecinin, manuel kodlama yoluyla ya da yapay zekâ aracılığıyla en azından kısmen otomatikleştirilip otomatikleştirilemeyeceği tartışılmaktadır. Kodlama bakımından, bir makinenin belirli yorum yöntemlerini ve yorum ilkelerini tanıyacak ve bunlara sayısal bir değer atfedecek şekilde programlanması teorik olarak mümkün görünmektedir. Ancak böyle bir değerlendirme aynı zamanda insani bir değer yargısına dayanır. Bu nedenle mevcut durumda, bir makinenin tüm yorum araç ve ilkelerini tanımlayarak bunları somut bir yorum uyuşmazlığı bağlamında mukayeseli olarak değerlendirip aralarında bir denge kuracak şekilde programlanması olanaklı değildir. Yapay zekâ ise, yorum sürecinin son aşamasına, yani bir sözleşme hükmünün doğru anlamının seçilmesine katkıda bulunabilir. Bu bağlamda yapay zekâ, karara bağlanmış yorum uyuşmazlıklarından veriler elde edebilir ve bunlara dayanarak gelecekteki yorum uyuşmazlıklarının sonucuna ilişkin tahminlerde bulunabilir.

Anahtar Kelimeler

• Sözleşmenin Yorumu
• Subjektif Yorum
• Objektif Yorum
• Yapay Zekâ
• Manuel Kodlama

Kaynakça

1. Akipek Öcal, Şebnem. “Yapay Zekâ ve Hukuki Niteliği,” Hukuk Perspektifinden Yapay Zekâ. Ed., Erdem, Büyüksağiş. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2022: (ss. 7-28).
2. Aksu, Mustafa. “Yapay Zekâ ve Hukuk -Teknik ve Hukuki Altyapı ve Çerçeve-”. Yapay Zekâ ve Hukuk. Ed., Mustafa Aksu. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2024: (ss. 1-304).
3. Akyol, Şener. Sözleşmenin Yorumu. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2010.
4. Aldemir Toprak, Betül. Sağlık Alanında Yapay Zekâ Sistemlerinin Kullanımı ve Hukuki Sorumluluk. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2025.
5. Antalya, Gökhan. Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C. I. İstanbul: Legal Kitabevi, 2018.
6. Biehl, Björn. “Grundsätze der Vertragsauslegung”. JuS. 50/3 (2010): (ss. 195-200).
7. Bozkurt Yüksel, Ebru Armağan. “Avrupa Komisyonu’nun Yapay Zekâ Tüzük Teklifi’ne Genel Bir Bakış”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi. 13/51 (2022): (ss. 19-46).
8. Catterwell, Ryan. “Automation in Contract Interpretation”. Law, Innovation and Technology. 12/1 (2020): (ss. 81-112).

9. Çekin, Mesut Serdar. Yapay Zekâ Teknolojilerinin Hukuki İşlem Teorisine Etkileri. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2021.
10. Dalcı Özdoğan, Nurcihan. “Sözleşmenin Yorumunda Gerçek İradenin Tespiti”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 8/1 (2017): (ss. 33-52).
11. Damar, Ceren. “Sözleşmenin Yorumu”. Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 1/2 (2016): (s. 88-109).
12. Demir, Remzi. Yapay Zekâ İmalatçısının Ürün Sorumluluğu. Ankara: Adalet Yayınevi, 2023.
13. Doğan, Erdem. Yapay Zekânın Hukuki Statüsü ve Sorumluluğu. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2022.
14. Eren, Fikret. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Yetkin Yayınları, 2019.
15. Gauch, Peter, Walter R. Schluep ve Jörg Schmid. Schweizerisches Obligationenrecht, Allgemeiner Teil ohne ausservertragliches Haftpflichtrecht, Band I. Zürich/Basel/Genf: Schulthess Verlag, 2008.
16. Güllüoğlu, Yasemin ve Fatih Erdemir. “Legal and Compliance Risks of New Technologies”. ASBÜ Hukuk Fakültesi Dergisi. 1 (2024): (ss. 679-705).
17. Heper, Altan. “Almanya’da Hukukta Yorum Üzerine Bazı Düşünceler”. Ankara Barosu Dergisi. 1 (2012): (ss. 73-85).
18. Honer, Mathias ve Philipp Schöbel. “Das Gesetz über Künstliche Intelligenz im System der europäischen Digitalregulierung – Ein Überblick”. JuS. 7 (2024): (ss. 648-653).
19. Huguenin, Claire. Obligationenrecht Allgemeiner und Besonderer Teil, Zürich 2014.
20. Jäggi, Peter, Peter Gauch ve Stephan Hartmann. Zürcher Kommentar, Art. 18 OR - Auslegung, Ergänzung und Anpassung der Verträge; Simulation. Zürich: Schulthess Verlag, 2015.
21. Kılıçoğlu, Ahmet M. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Turhan Kitabevi, 2022.
22. Kocayusufpaşaoğlu, Necip. Borçlar Hukukuna Giriş, Hukuki İşlem, Sözleşme. İstanbul: Filiz Kitabevi, 2008.
23. Kramer, Ernst A. Berner Kommentar, Band VI/1/1. Bern: Stämpfli Verlag, 1986.
24. Merz, Hans. Vertrag und Vertragsschluss. Freiburg: Universitätsverlag, 1992.
25. Müller, Christoph. Berner Kommentar zum Schweizerischen Privatrecht, Art. 1–18 OR mit allgemeiner Einleitung in das Schweizerische Obligationenrecht. Bern: Stämpfli Verlag, 2018.
26. Müller, Christoph. “Vertragsauslegung und Künstliche Intelligenz”. AJP. 12 (2024): (ss. 1306-1313).
27. Oğuzman, M. Kemal ve M. Turgut Öz. Borçlar Hukuku Genel Hükümler C. I. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2018.
28. Russell, Stuart J. ve Peter Norvig. Artificial Intelligence, A Modern Approach. Hoboken, 2021.
29. Sarıkaya, Murat. Sözleşmenin Yorumu, İstanbul: Filiz Kitabevi, 2019.
30. Schwenzer, Ingeborg. Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil. Bern: Stämpfli Verlag, 2016.
31. Ströbel, Lukas ve Robert Grau. “KI-gestützte Medizin-Apps”. ZD. 11 (2022): (ss. 599-604).
32. Tekinay, Selahattin Sulhi, Sermet Akman, Haluk Burcuoğlu ve Atilla Altop, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 7. Bs., İstanbul 1993.
33. Turan Başara, Gamze. “Avrupa Dijital Düzenleme Sisteminde Yapay Zekâ Yasası”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 73/4. (2024): (ss. 2983-3016).
34. von Tuhr, Andreas ve Hans Peter. Allgemeiner Teil des Schweizerischen Obligationenrechts, C. I, 3. Zürich: Schulthess Verlag, 1984.
35. Wagner, Gerhard. “Haftung für Künstliche Intelligenz – Eine Gesetzesinitiative des Europäischen Parlaments”. ZEuP. (2021): (ss. 545–572).
36. Wiegand, Wolfgang. Basler Kommentar, Obligationenrecht I. Hrsg., Corinne Widmer Lüchinger ve David Oser, Basel: Helbing Lichtenhahn Verlag, 2020.
37. Yacoubian, Christapor. Die Haftung des Vertragsschuldners beim Einsatz digitaler Systeme. Basel: Helbing Lichtenhahn Verlag, 2024.
38. Zech, Herbert. “Haftung für Trainingsdaten Künstlicher Intelligenz”. NJW. (2022): (ss. 502-507).
39. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/TXT/HTML/?uri=CELEX:52018DC02 37 (erişim: 05.08.2026).
40. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/TXT/HTML/?uri=OJ:L_202401689 (erişim: 05.08.2026).
41. https://www.lexisnexis.com/en-us/products/lex-machina.page (erişim: 08.08.2026).
42. https://premonition.ai (erişim: 08.08.2026).