İstanbul’daki Bir Vakıf Üniversitesi Öğrencilerinin Afet Hazır Bulunuşluk Düzeyi ve Etkileyen Faktörler

Öz

Amaç: Bu araştırma, İstanbul ilindeki bir vakıf üniversitesinde öğrenim gören öğrencilerin afet hazır bulunuşluk düzeylerini ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı tipteki araştırmanın örneklemini Aralık 2023-Haziran 2024 tarihleri arasında 385 hemşirelik öğrencisi oluşturmuştur. Araştırma verileri Tanıtıcı Bilgi Formu ve Afet Hazır Bulunuşluk Ölçeği ile elde edilmiştir. Verilerin analizinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma değerleri, bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testi kullanılmıştır. Bulgular: Öğrencilerin ölçek toplam puan ortalaması 32,05 ± 4,85 olarak bulunmuştur. Araştırma kapsamındaki erkek öğrencilerin ve ikinci sınıfa devam edenlerin “afet fiziksel koruma” ölçek alt boyut puan ortalamasının yüksek olduğu; lisans öğrencisi olanların “afet planlama” puanlarının daha yüksek olduğu; geliri giderinden fazla olanların “afet yardım” ve “afet uyarı ve sinyaller” ölçek alt boyutlarından yüksek puan aldıkları saptanmıştır. Araştırma kapsamındaki öğrencilerden yardım için afet bölgesine gitmeyi isteyenlerin “afet fiziksel koruma” ölçek alt puan ortalamasının yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Öğrencilerin afet farkındalığı ve hazırlık eğitimleri üniversite müfredatına dâhil edilmeli ve zorunlu/seçmeli ders olarak sunulmalıdır. Uygulamalı tatbikatlar ve simülasyon çalışmaları düzenlenerek öğrencilerin afet anında doğru davranış geliştirmeleri sağlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Afet
• hazır bulunuşluk
• üniversite
• öğrenci.

The Disaster Preparedness Level of Students at a Foundation University in Istanbul and Influencing Factors

Öz

Objective: This study was conducted to determine the disaster preparedness levels of students studying at a foundation university in Istanbul and the factors influencing them. Material and Methods: The sample for this descriptive study consisted of 385 nursing students between December 2023 and June 2024. Research data were obtained using an Information Form and a Disaster Preparedness Scale. Data analysis involved the use of numbers, percentages, means, standard deviation values, independent samples t-test, and one-way analysis of variance (ANOVA) test. Results: The mean total scale score for students was found to be 32.05 ± 4.85. It was determined that male students and second-year students in the study had higher mean scores for “disaster physical protection”; undergraduate students had higher scores for “disaster planning”; and those with income exceeding their expenses scored higher on the “disaster assistance” and “disaster warnings and signals” sub-dimensions. It was determined that students in the study who wanted to go to the disaster area to help had a high average score for “disaster physical protection.” Conclusion: Disaster awareness and preparedness training for students should be included in the university curriculum or offered as compulsory/elective courses. Practical drills and simulation exercises should be organised to ensure that students develop the correct behaviour in the event of a disaster.

Anahtar Kelimeler

• Disaster
• preparedness
• university
• student

Destekleyen Kurum

Bu çalışma, TÜBİTAK 2209A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Desteği Programı 2023 yılı 1.dönem kapsamında desteklenmiştir.

Kaynakça

1. 1. Ayvazoğlu G, Çekiç M, Yücel H. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi öğrencilerinin afet risk algısı ve afete hazırlık durumlarının değerlendirilmesi. SBEdergi. 2020; 4(7): 85-97.
2. 2. Yeo J, Louise KC. An expected event, but unprecedented damage: structure and gaps of large-scale response coordination of the 2011 Thailand Floods. Disaster Prevention and Management. 2017; 26(4): 458-470.
3. 3. Said NB, Vico CL C. The knowledge, skill competencies, and psychological preparedness of nurses for disasters: a systematic review. International Emergency Nursing. 2020; 48: 100806.
4. 4. Koca B, Arkan G. The effect of the disaster management training program among nursing students. Public Health Nursing. 2020; 37(5): 769–77.
5. 5. Sangkala MS, Marie FG. Disaster preparedness and learning needs among community health nurse coordinators in South Sulawesi Indonesia. Australasian Emergency Care. 2018; 21(1): 23–30.
6. 6. Li H, Rui-Xue B, Qing-Ling Z. The development and psychometric testing of a disaster response self-efficacy scale among undergraduate nursing students. Nurse Education Today. 2017; 59: 16–20.
7. 7. Onuma H, Kong JS, Shunsuke M. Household preparedness for natural disasters: ımpact of disaster experience and ımplications for future disaster risks in Japan. International Journal of Disaster Risk Reduction. 2017; 21: 148–58.
8. 8. Appleby-Arnold S, Brockdorff N, Callus C. Developing a “culture of disaster preparedness”: The citizens’ view. International Journal Of Disaster Risk Reduction. 2021; 56: 102133.

9. 9. Avcı G. Disaster education in primary school: A qualitative research based on teachers’ opinions. Psycho-Educational Research Reviews. 2022; 11(1): 125–46.
10. 10. Thorup-Binger C, Nadia AC. Vulnerability and capacities of ınternational students in the face of disasters in Auckland, New Zealand: A qualitative descriptive study. International Journal Of Disaster Risk Reduction. 2019; 39: 101136.
11. 11. Şentuna B, ve Çakı F. Balıkesir Örnekleminde Bir Ölçek Geliştirme Çalışması: Afet Hazırbulunuşluk Ölçeği. İdealKent. 2020; 11(31): 1959-1983.
12. 12. Tercan B. Afete Dirençlilikte Bireylerin Afetlere Hazırlığının İncelenmesi: Erzincan İli Örneği. Afet ve Risk Dergisi. 2022. 5(1): 261-9.
13. 13. Baykal DÇ, Özdemir FK, Beydağ KD. Hemşirelik ve ebelik eğitimi alan üniversite öğrencilerinin afete hazırbulunuşluğu ve etkileyen faktörler. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi. 2023; 12(3): 401-411.
14. 14. Şahin NE, Karaca T. Disaster response self-efficacy and disaster preparedness levels of Turkish nurses: A cross-sectional study. BMC Emergency Medicine. 2025; 25(1): 158-165.
15. 15. Ünal Y, Işık E, Şahin S, Yeşil ST. Sağlık afet çalışanlarının depremlere ilişkin bireysel hazırlık düzeylerinin değerlendirilmesi: Ulusal Medikal Kurtarma Ekipleri (UMKE) Derneği örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2017; 31(2): 71-80.
16. 16. Aran AS, Erol İ. Acil durum eylem Planları Farkındalığında Eğitimin Etkisi: İş Sağlığı ve Güvenliği Alanı Üzerinde Bir Uygulama. Ankara Univ SBF Journal/Ankara Üniversitesi SBF Dergisi. 2022; 77(4): 679–707
17. 17. Pathirage C, Seneviratne K, Amaratunga D, Haigh R. Managing Disaster Knowledge: İdentification Of Knowledge Factors And Challenges. International Journal of Disaster Resilience in the Built Environment. 2012; 3(3): 237-252
18. 18. Gülsoy A, Uyan Y, Özcan E, Durmuş M. The relationship between disaster literacy levels and disaster preparedness among adults. Natural Hazards. 2025: 121(9); 10667-10681.
19. 19. Çelebi İ, Uçku ŞR. Kayseri ili 112 acil sağlık hizmetlerinde görev yapan sağ lık personelinin deprem bilgi düzeyi ve etkileyen etmenler [Earthquake know ledge level of health personnel working in 112 emergency health services in Kayseri province and factors affecting them]. Journal of Pre-Hospital. 2017; 2(2): 91-103.
20. 20. Kadıoğlu UB, Uncu F. Disaster awareness research in family health centers: The case of Elazig. Journal of Current Researches on Health Sector. 2018; 8 (2): 1-10.
21. 21. Çelik İH. A research on vocational school students within the framework of disaster awareness and disaster preparedness levels. Afet ve Risk Dergisi. 2023; 6(3): 852-869.
22. 22. Demirarslan EI, Torpuş K, Demirarslan KO. Determining the disaster preparedness of university staff: the case of artvin coruh university, Turkey. Natural Hazards. 2025; 121(9): 10405-10420.
23. 23. Demirci C. İlk yardım eğitimi alan bireylerin ilk yardım becerileri ve afet hazır bulunuşluk düzeyleri. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2023; 1(2): 92-101
24. 24. Gökçay G, Çevirme A. Bireylerin afet hazırlık inançlarının, demografik veriler, umutsuzluk ve kadercilik eğilimleri bağlamında incelenmesi. Journal of Awareness. 2023; 8(4): 449-464.