GİRESUN ESPİYE’DE BİR ORTA ÇAĞ SAVUNMA YAPISI; ANDOZ KALESİ

Ahmet Yuka

doi:10.55774/mikad.1591126

GİRESUN ESPİYE’DE BİR ORTA ÇAĞ SAVUNMA YAPISI; ANDOZ KALESİ

Öz

Andoz Kalesi, Giresun ili Espiye ilçesinin batı çıkışındaki Yağlıdere’nin denize döküldüğü noktada bulunan 100 m yükseklikteki bir tepe üzerine inşa edilmiştir. Çevreye hâkim konumda bulunan kalenin güneyinden Yağlıdere ve vadisi çok rahatlıkla gözetlenirken kuzey tarafından ise Karadeniz sahil şeridini gözetlemek mümkündür. Andoz Kalesi Yağlıdere ve vadisinin deniz tarafını kontrol altında tutmak için inşa edilmiştir. Kalenin herhangi bir kitabesi bulunmadığı için kesin olarak ilk ne zaman ve kimler tarafından inşa edildiği bilinmemektedir. Ancak yapının inşa tarihi ile ilgili en önemli bilgiler Periklis Triantaphyllides tarafından verilmiştir. Triantaphyllides yapının adını Antonios Kalesi (Aziz Antoni Kalesi) olarak adlandırmış ve kalenin 13-14. yüzyılda Trabzon Komnenos Devleti tarafından Türk akınlarına karşı kullanıldığını ifade etmiştir. Andoz Kalesi doğu, batı ve güney tarafı derin uçurumlarla çevrili kayalık alandan faydalanılarak inşa edilmiş olup kuzey-güney doğrultusunda dikdörtgen plan şemasına sahiptir. Tepe üzerinde anıtsal bir görünüme sahip olan kalenin, 147 m uzunluğundaki sur duvarları üzerinde beş adet burç yapısına yer verilmiştir. Ayrıca kale bünyesinde doğu sur duvarına bitişik bir mekân ile orta bölümde bir su deposu yer almaktadır. Andoz Kalesi’nin, 1997-1998 yılları arasında çevre düzenlemesi ve kaleye çıkışı sağlayan merdivenleri yapılarak sur duvarları restore edilmiştir. Bu çalışmada Karadeniz sahil şeridinde muhteşem bir manzaraya sahip olan Andoz Kalesi’nin tarihçesi ile plan ve mimari özellikleri üzerinde durulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Arslan, M. (2007). Mithradates VI eupator roma’nın büyük düşmanı. İstanbul: Odin Yayıncılık.
Bekdemir, Ü. & Sezer, İ. (2016). Giresun ilinin turizm potansiyeli. Nobel Akademik Yayıncılık,
Bekdemir, Ü. (2016). Tirebolu’nun coğrafi özellikleri. Ayhan Yüksel (Haz.), Tirebolu tarihi yazıları: tarih, ekonomi, kültür ve sosyal hayat kitabı içerisinde (s. 13-25). İstanbul: Arı Sanat Yayınları.
Bıjışkyan, M. (1969). Karadeniz kıyıları tarih ve coğrafyası 1817-1819, (H. D. Andreasyan, Tercüme ve Notlar), İstanbul: İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Yayınları.
Bryer, A. &- Winfield, D. (2007). The byzantine monuments and topography of the pontos I-II, Washington: Dumbarton Oaks Research Library and Collection.
Doksanaltı, E. M.- Aslan, E. & Mimiroğlu, İ. M. (2011). Giresun ili ve giresun adası arkeolojik yüzey araştırmaları. Araştırma Sonuçları Toplantısı 2010, 29 (2), 117-145.
Emecen, F. (2006). İskele pazarlardan kasabaya: doğu karadeniz’de küçük kıyı yerleşmelerinin yükselişi. Zeynep Tarım Ertuğ, (Ed.) Prof. Dr. Mübahat kütükoğlu’na armağan kitabı içerisinde (s. 67-83). İstanbul.
Emecen, F. (2020). Karadeniz kıyı kentleri tarihi. (1. Baskı). İstanbul: Turkuaz Yayıncılık ve Haberleşme.

Fatsa, M. (2005). XV. ve XVI. Yüzyılda giresun kırsalının idari ve sosyal tarihi. Giresun: Giresun Belediyesi Yayınları.
Gökbilgin, M. T. (1962). XVI. Yüzyıl başlarında trabzon livası ve doğu karadeniz bölgesi. Belleten, XXVI (102), 293-335.
Kenophon, (1974). Anabasis “onbinlerin dönüşü”. (T. Gökçöl, Çev.). (1. Baskı), İstanbul: Hürriyet Yayınları.
Mayor, A. (2013). Mithradates zehirlerin kralı. (G. Ergin, Çev.), (1. Baskı), Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Strabon, (2000). Antik anadolu coğrafyası, geographika: XII, XIII, XIV. (A. Pekman, Çev.), (4. Baskı), İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
Sümer, F. (1992). Tirebolu tarihi. İstanbul. Trabzon kültür varlıklarını koruma bölge kurulu müdürlüğü arşivi, Giresun Espiye Andoz Kalesi, Dosya No: 28.04/4.
Triantaphyllides, P. (1870). ΟΙ φυγαδεσ (phygades). Atina.
Umar, B. (1993). Türkiye’deki tarihsel adlar. İstanbul: İnkılap Kitapevi.
Umar, B. (2000). Karadeniz kappadokia’sı (pontus). İstanbul: İnkılap Kitapevi.
Yuka, A. (2023). Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi Sahil Kaleleri. (Doktora Tezi). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
Yüksel, A. (2016). Tirebolu tarihine genel bir bakış. Ayhan Yüksel (Haz.), Tirebolu tarihi yazıları: tarih, ekonomi, kültür ve sosyal hayat kitabı içerisinde (s. 27-36). İstanbul: Arı Sanat Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bizans Sanatı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ahmet Yuka ^*
0000-0002-1198-4602
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

27 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

25 Kasım 2024

Kabul Tarihi

25 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 8 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.55774/mikad.1591126

IZ

https://izlik.org/JA74DN39RS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yuka, A. (2024). GİRESUN ESPİYE’DE BİR ORTA ÇAĞ SAVUNMA YAPISI; ANDOZ KALESİ. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, 8(2), 158-177. https://doi.org/10.55774/mikad.1591126

AMA

1.Yuka A. GİRESUN ESPİYE’DE BİR ORTA ÇAĞ SAVUNMA YAPISI; ANDOZ KALESİ. MİKAD. 2024;8(2):158-177. doi:10.55774/mikad.1591126

Chicago

Yuka, Ahmet. 2024. “GİRESUN ESPİYE’DE BİR ORTA ÇAĞ SAVUNMA YAPISI; ANDOZ KALESİ”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 8 (2): 158-77. https://doi.org/10.55774/mikad.1591126.

EndNote

Yuka A (01 Aralık 2024) GİRESUN ESPİYE’DE BİR ORTA ÇAĞ SAVUNMA YAPISI; ANDOZ KALESİ. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 8 2 158–177.

IEEE

[1]A. Yuka, “GİRESUN ESPİYE’DE BİR ORTA ÇAĞ SAVUNMA YAPISI; ANDOZ KALESİ”, MİKAD, c. 8, sy 2, ss. 158–177, Ara. 2024, doi: 10.55774/mikad.1591126.

ISNAD

Yuka, Ahmet. “GİRESUN ESPİYE’DE BİR ORTA ÇAĞ SAVUNMA YAPISI; ANDOZ KALESİ”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 8/2 (01 Aralık 2024): 158-177. https://doi.org/10.55774/mikad.1591126.

JAMA

1.Yuka A. GİRESUN ESPİYE’DE BİR ORTA ÇAĞ SAVUNMA YAPISI; ANDOZ KALESİ. MİKAD. 2024;8:158–177.

MLA

Yuka, Ahmet. “GİRESUN ESPİYE’DE BİR ORTA ÇAĞ SAVUNMA YAPISI; ANDOZ KALESİ”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 2, Aralık 2024, ss. 158-77, doi:10.55774/mikad.1591126.

Vancouver

1.Ahmet Yuka. GİRESUN ESPİYE’DE BİR ORTA ÇAĞ SAVUNMA YAPISI; ANDOZ KALESİ. MİKAD. 01 Aralık 2024;8(2):158-77. doi:10.55774/mikad.1591126

Cited By

Arkeolojik Alanlarının İHA ile Modellenmesi: Andoz Kalesi (Espiye-Giresun) Örneği

Turkish Journal of Remote Sensing and GIS

https://doi.org/10.48123/rsgis.1655969