Araştırma Makalesi

YUNUS EMRE’DE AŞK VE LİSANIN HAKİKATİ: “AŞK MAKÂM-I ÂLİDİR” ŞİİRİNİN ŞERHİ

Sayı: Yunus Emre Özel Sayısı 16 Ocak 2026
PDF İndir
TR

YUNUS EMRE’DE AŞK VE LİSANIN HAKİKATİ: “AŞK MAKÂM-I ÂLİDİR” ŞİİRİNİN ŞERHİ

Öz

Bu makale, Anadolu maneviyatının kurucu isimlerinden Yunus Emre'nin şiirlerindeki "söz" ve "lisân" (dil) kavramlarının ontolojik ve metafizik temellerini incelemektedir. Çalışma, Yunus'un dil felsefesinin, dili salt bir iletişim aracı olarak değil, ilahi hakikatin tecelligâhı ve varoluşsal bir sorgulama alanı olarak gördüğünü ortaya koyar. "Lisân", bir yanda somut, fani ve ilahi aşkın sırrını tam olarak aktaramayan sınırlı bir organın aciziyetini temsil ederken ("bî-lisân basar" gerekliliği), diğer yanda ise ilahi kudretle hareket eden kutsal bir vasıta olarak ele alınır ("Oldur bana viren lisân"). Yunus, dilini hareket ettirenin doğrudan Tanrı olduğunu vurgular. "Söz" ise "lisân"dan daha derin, soyut ve ilahi bir tecelli olarak konumlandırılır. Söz'ün kaynağı yaratıcıdır ("Hâlik âvâzından gelür"), şair ise yalnızca bir aracıyken, sözün sosyal ve ahlaki dönüştürücü bir işlevi vardır (savaşı kesme, işi sağ eyleme). Ancak söz, yalnızca kalbi aşkla dolu olanlar için anlam taşır. Makale, bu iki kavramın paradoksal dinamiğini analiz eder: "Lisân" maddi ve sınırlıyken, "Söz" manevi ve ebedidir. Nihayetinde, bu gerilim, Hak ile Birlik'e (tevhide) ulaşma çabasında birleşir. Yunus Emre, sözü, sıradan ifadeden çıkarıp "ma'nî"nin (anlamın) yüzünü gösteren kutsal bir hazineye dönüştürmüş ve dervişin sırrını kalbinde gizlemesi gerektiğini, ancak gerektiğinde lisân aracılığıyla ifşa etmesi gerektiğini öğütlemiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Avşar, Z. (2021). Yunus Emre divanı. Kayseri: Talas Belediyesi Yayınları.
  2. Avşar, Z. (2022). Hacı Bektaş-ı Veli’nin Makâlat-ı Gaybiyye’sinin Yunus Emre’nin Risâletü’n- nushiyye’si üzerindeki tesiri. S. Yakut, O. Yılmaz (Ed.), Anadolunun manevi mimarları Hacı Bektaşi Veli-Yunus Emre-Ahi Evran kitabı içinde (s. 17-32). Ankara: İksad Yayınevi.
  3. Eraslan, K. (1983). Dîvân-ı Hikmet’ten Seçmeler. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  4. Gölpınarlı, A. (1943). Yunus Emre divanı (C. 1-2). İstanbul: Ahmet Halit Kitabevi.
  5. Gündoğdu, C. (2002), Mevlâna’nın şathiyye türünde yazdığı bir gazelinin şerhi: Şerh-i Ebyât-ı Celâleddîn-i. Rûmî, Tasavvuf İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi, 27-46.
  6. Kılıç, M. E. (2025, 10 Aralık). İbnü’l- Arabî. TDV İslam Ansiklopedisi. Erişim Adresi: https://islamansiklopedisi.org.tr/ibnul-arabi-muhyiddin
  7. Koç, M. (2018). Eski Anadolu Türkçesi karışık dilli metinlerden Barak Baba manzumesi. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 28, 281-298.
  8. Tatcı, M. (2005). Yunus Emre külliyâtı – Yûnus Emre dîvânı – tenkitli metin. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İslam Sanatları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

16 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

15 Kasım 2025

Kabul Tarihi

12 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Yunus Emre Özel Sayısı

Kaynak Göster

APA
Avşar, Z. (2026). YUNUS EMRE’DE AŞK VE LİSANIN HAKİKATİ: “AŞK MAKÂM-I ÂLİDİR” ŞİİRİNİN ŞERHİ. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, Yunus Emre Özel Sayısı, 1-8. https://doi.org/10.55774/mikad.1824647
AMA
1.Avşar Z. YUNUS EMRE’DE AŞK VE LİSANIN HAKİKATİ: “AŞK MAKÂM-I ÂLİDİR” ŞİİRİNİN ŞERHİ. MİKAD. 2026;(Yunus Emre Özel Sayısı):1-8. doi:10.55774/mikad.1824647
Chicago
Avşar, Ziya. 2026. “YUNUS EMRE’DE AŞK VE LİSANIN HAKİKATİ: ‘AŞK MAKÂM-I ÂLİDİR’ ŞİİRİNİN ŞERHİ”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, sy Yunus Emre Özel Sayısı: 1-8. https://doi.org/10.55774/mikad.1824647.
EndNote
Avşar Z (01 Ocak 2026) YUNUS EMRE’DE AŞK VE LİSANIN HAKİKATİ: “AŞK MAKÂM-I ÂLİDİR” ŞİİRİNİN ŞERHİ. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi Yunus Emre Özel Sayısı 1–8.
IEEE
[1]Z. Avşar, “YUNUS EMRE’DE AŞK VE LİSANIN HAKİKATİ: ‘AŞK MAKÂM-I ÂLİDİR’ ŞİİRİNİN ŞERHİ”, MİKAD, sy Yunus Emre Özel Sayısı, ss. 1–8, Oca. 2026, doi: 10.55774/mikad.1824647.
ISNAD
Avşar, Ziya. “YUNUS EMRE’DE AŞK VE LİSANIN HAKİKATİ: ‘AŞK MAKÂM-I ÂLİDİR’ ŞİİRİNİN ŞERHİ”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi. Yunus Emre Özel Sayısı (01 Ocak 2026): 1-8. https://doi.org/10.55774/mikad.1824647.
JAMA
1.Avşar Z. YUNUS EMRE’DE AŞK VE LİSANIN HAKİKATİ: “AŞK MAKÂM-I ÂLİDİR” ŞİİRİNİN ŞERHİ. MİKAD. 2026;:1–8.
MLA
Avşar, Ziya. “YUNUS EMRE’DE AŞK VE LİSANIN HAKİKATİ: ‘AŞK MAKÂM-I ÂLİDİR’ ŞİİRİNİN ŞERHİ”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, sy Yunus Emre Özel Sayısı, Ocak 2026, ss. 1-8, doi:10.55774/mikad.1824647.
Vancouver
1.Ziya Avşar. YUNUS EMRE’DE AŞK VE LİSANIN HAKİKATİ: “AŞK MAKÂM-I ÂLİDİR” ŞİİRİNİN ŞERHİ. MİKAD. 01 Ocak 2026;(Yunus Emre Özel Sayısı):1-8. doi:10.55774/mikad.1824647

MİLLİ KÜLTÜR ARAŞTIRMALARI DERGİSİ OLARAK TÜRK BİRLİĞİ KONGRELERİNE DESTEĞİMİZ SÜRMEKTEDİR. 


22-24 Aralık tarihlerinde Akdeniz'in İncisi Alanya'da gerçekleşen "V. Uluslararası Akdeniz Bilimsel Araştırmalar Kongresi"  dergimiz MİKAD ve Alanya Belediyesi'nin işbirliği ile gerçekleşmiştir. MİKAD olarak Türk bilim dünyasına katkı sunmaya devam etmekten onur duymaktayız.


DERGİMİZİN TÜRK DÜNYASINA AKADEMİK BAKIŞI

Milli Kültür Araştırmaları Dergisi akademik yayın hayatı, "Turan Kurultayı" sonuçları ile paralel yöndedir ve bu hedefler doğrultusunda yayın yapmaktadır. 

Sonuç bildirgesi ana teması: Köklere inemezseniz göklere yükselemezsiniz..

Hedefi: 21. Yüzyıl Türk Asrı Olacaktır…

Macaristan’ın Başkenti Budapeşte yakınlarında Bugac’ta düzenlenen TURAN KURULTAYI’nda Türk soyundan gelen Macar, Azeri, Avar, Başkurt, Bulgar, Balkar, Buryat, Çuvaş, Gagavuz, Kabardino, Karaçay, Karakalpak, Kazak, Kırgız,Kumuk, Moğol, Nogay, Oğuz, Özbek, Tatar, Tuva, Türkmen, Uygur ve Yakut boyları bir araya gelerek aşağıdaki kararları almıştır…

1) Ümitlerimizi yeşerten Türk Devletler Teşkilatı’nın kurulması memnuniyetle karşılanmıştır.

2) Bütün dünyaya adından bahsettiren Türk Devletler Teşkilatı daha aktif hâle getirilmelidir.

3) Bu bağlamda Türk Devletler Teşkilatının ikinci ve üçüncü halkaları mutlaka kurulmalıdır.

4) Teşkilatın kurulacak ikinci ve üçüncü halkalarında, “Türk Devletler Teşkilatında biz neden yokuz” diyen pek çok devlet gibi, Balkanlar’dan Moğolistan’a, Uyguristan’dan-Kore’ye kadar bütün akraba toplulukları yer almalıdır.

5) Bunun dışında; Özellikle Balkan Türkleri olmak üzere, Kamboçya’dan-Sri Lanka Türklerine, Pakistan ve Himalaya’daki Türklerden, Girit Türklerine, Libya’da ki Türklerden-Irak’taki Türkmenelindeki Türklere, Romanya Türklerinden-Kırım’a, Nijer’de yaşayan Tuaregler’den-Doğu Afrika’da ve Ortadoğu’da yaşayan Osmanlı Türkü’nün torunlarına, Sibirya’dan Kafkaslara, Tacikistan’a kadar hiçbir oba ve aşiretleri dışarıda bırakmadan temsilci alınması zarûrî olmuştur.

6) İşte öyle bir yapıya büründürülecek Türk Devletler Teşkilatı’nın önemli çalışması hâline gelen TURAN KURULTAYI için teklifimiz; bundan böyle dönüşümlü olarak her iki yılda bir diğer Türk Cumhuriyetlerinin birinde, olimpiyat oyunlarıyla, ekonomik ve kültürel oturumlarıyla kısaca her yönüyle icrâ edilmelidir.

7) Bugün Türk Devletler Teşkilâtının kurulması gibi; Turan Birliğini kurma mücâdelesi için, tam 100 yıl önce şehit düştüğü 4 Ağustos 1922’ye kadar, işgaldeki Türk Devletlerini kurtararak TURAN bayrağı altında biraraya getirmek isteyen Enver Paşa unutulmamalıdır. Anıtı dikilmeli, hayatı ve mücadelesi film yapılarak gelecek nesillere aktarılmalıdır.

8)Türk Devletler Teşkilatının bünyesinde ortak ordu, ortak pazar ve ortak parlamento kurulmalı ve üçer aylık dönemlerde Macaristan Parlamentosunda toplanarak yapılan çalışmalar gözden geçirmelidir.

10) Yine TDT bünyesinde Türk Dünyası Stratejik Araştırmalar Merkezi ve Türk Dünyası Araştırmalar Enstitüsü,Türk Dünyası Akademisyenler Birliği, Türk Dünyası Tarım Birliği (hayvancılık dahil), Tür Dünyası Sağlık Teşkilatı ve Türk Dünyası Arama Kurtarma (TÜDAK) kurulmalıdır.

11) Türk Dünyası Ekomomik Formu iki yılda bir Türk Dünyasının kalbi konumundaki Aşkabat’ta yapılmalıdır.

12) Türk Dünyası Bilim Olimpiyatları iki yılda bir Özbekistan’da icra edilmelidir.

13) Türk Dünyası Uzay Araştımaları Enstitüsü kurularak Kazakistan’da her yıl toplanmalıdır.

14) Türk Teknofest Festivali her yıl Türkiye’de yapılmalıdır.

15)Türk Dünyası Yüksek Öğrenim Kurumu kurulmalı, Türk Dünyasındaki üniversitelerin denkliği için üniversitelerde ıslah çalışmaları yapılmalıdır.

16) Türk Dünyası Hekimler Birliği Kurularak her yıl Azerbaycan’da biraraya gelmelidir.

17) Türk Dünyası Bilim Ödülleri düzenlenmeli ve iki yılda bir yapılan Turan Kurultayında sahiplerine takdim edilmelidir.

18) Türk Dünyası Film Festivali ve Türk Dünyası Erovizyon Müzik yarışmaları dönüşümlü olarak Kırgızistan’da birer yıl arayla yapılarak dereceye girenlere ödülleri verilmelidir.

19) Merkezi İstanbul’da olan Türk Dünyası Belediyeler Birliği “iş birliği-güç birliği” kapsamında genişletilerek, en küçük belediyelere kadar bütün Türk Dünyasını kapsayacak şekilde dizayn edilmelidir.

20) Türk Dünyası Kültür, sanat, edebiyat çalıştayları yapılarak Türk Dünyasının ortak değerleri, özellikle Dede Korkut, Nasrettin Hoca, Atilla, Timur, Uluğ Bey, Ali Kuşçu gibi önemli şahsiyetler anlatılmalıdır.

21) “Tarihini bilmeyen milletlerin coğrafyasını başkaları çizer” düsturuyla, Türk Dünyası ortak tarihi yeniden yazılmalıdır. Bunun İçin “Millî Tatihçiler Şurâsı” âcilen kurulmalıdır.

22) Başta Doğu Türkistan olmak üzere Musul-Kerkük, Kıbrıs, Kırım, Batı Trakya gibi Türk Bölgelerinin statüleri uluslararası platformlarda sürekli dile getirilerek, layık oldukları konuma gelene kadar dünya gündeminde kalmaları sağlanmalıdır.

Bütün dünya bilmelidir ki, 21. Yüzyıl Türk Asrı Olacaktır.

Turan Kurultayı Bilim Kurulu


TURAN KURULTAYI SONUÇ BİLDİRGESİ..
Budapeşte, 13.08.2022