Araştırma Makalesi

YUNUS EMRE DİVANI’NDA KİBİR İLİNDEN TEVAZU İLİNE SEFER

Sayı: Yunus Emre Özel Sayısı 16 Ocak 2026
PDF İndir
TR

YUNUS EMRE DİVANI’NDA KİBİR İLİNDEN TEVAZU İLİNE SEFER

Öz

Bu çalışma, Türk edebiyatının önemli şairlerinden olan Yunus Emre’nin Divan’ında geniş bir kullanım alanına sahip olan tevazu ve kibir kavramlarına odaklanmaktadır. Tevazu kavramı, kulun insan-ı kâmil olma yolunda kazanması gereken önemli ahlaki erdemlerden biridir. Yunus Emre şiirlerinde her ne kadar söz konusu kavramı kullanmasa da “miskin, derviş, lâmekân, yoksul, hakir/kemter, günahlı, biçare” gibi kelimeler vasıtasıyla mütevazı yaşam tarzının hakikat yolundaki önemini vurgulamıştır. Bu kavramlar vasıtasıyla alçak gönüllülük, dünya nimetlerine karşı kayıtsızlık, nefis terbiyesi, gönül temizliği gibi ahlâki erdemlere ulaşmak için salikin yapması gerekenler şiirlerde dile getirilmiştir. Aynı zamanda bu kavramlar, şairin alçak gönüllü yaşam felsefesini ve kâmil insan olma yolundaki ahlaki duruşunu yansıtmaktadır. Yunus Emre’nin şiirlerinde, insanın nefsini başkalarından üstün görmesine sebep olan kibir duygusu, benlik kavramıyla birlikte düşünülmektedir. Kibir; gönül aynasının pası, kişiyi yoldan çıkaran bir komutan, birçok savaşa sahne olan bir ülke, din ve imanın düşmanı olarak manevi yolculukta kişinin önündeki en büyük engeldir. Bu olumsuz duygulardan kurtulmanın yollarına da Yunus’un şiirlerinde işaret edilmektedir. Buna göre kibir ve benlik duygusundan kurtulmak için temel şart, kişinin Hak aşkıyla gönlünü doldurmasıdır. Bunun yanı sıra nefisle mücadele etmek de oldukça önemlidir. Çünkü insan nefsine uyarsa esfel-i safiline (aşağıların aşağısı) düşer, nefsini hâkimiyet altına alıp hakikat yolunda bir binek olarak kullanırsa alâ-yı illiyyine (yücelerin yücesi) yükselir. Gönlü işgal eden kibir duygusundan kurtulmanın bir diğer yolu da saliki manevi bakımdan terbiye edecek ve kötü huylardan arındıracak bir mürşide tabi olmaktır. Dolayısıyla bu çalışma, tevazunun faziletleri ve kibrin zararları hususunda Yunus’un bakış açısını tespit etmeye yönelik bir çaba olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aka, M. (2024). Kibrin Psikolojisi. Harran İlahiyat Dergisi (51), 107-128.
  2. Akdemir, A. (2012). "Miskinlik" Dairesinde "Devreden" Bir Derviş: Yunus Emre. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic , 7 (3), 97-113.
  3. Ankaravî, İ. (2005). Nisâbü'l-Mevlevî. (Çev.: Tahirü'l-Mevlevî). (Haz.: Yakup Şafak-İbrahim Kunt). Konya: Tekin Kitabevi.
  4. Avşar, Z. (2016). Mânâ Âleminin Üç Efendisi. Kayseri: İncir Yayıncılık.
  5. Avşar, Z. (2021). Yunus Emre Divanı. Kayseri: Talas Belediyesi Yayınları.
  6. Bardakçı, M. N. (2021). Yunus Emre ve Derviş Olmak. Darulfunun İlahiyat , 32 (Yunus Emre Özel Sayısı), 107-127.
  7. Batuk, C. (2006). Nemrud. 10 15, 2025 tarihinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi: https://islamansiklopedisi.org.tr/nemrud#:~:text=Allah'a%20meydan%20okuyan%20Nemrud,sonunda%20b%C3%BCy%C3%BCk%20bir%20ac%C4%B1yla%20%C3%B6lm%C3%BC%C5%9Ft%C3%BCr. adresinden alındı
  8. Diyanet İşleri Başkanlığı. (tarih yok). Kur'an-ı Kerim. 10 16, 2025 tarihinde Diyanet İşleri Başkanlığı: https://kuran.diyanet.gov.tr/mushaf?ts=1760622056519#reload adresinden alındı

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bütünce Dilbilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

16 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

20 Kasım 2025

Kabul Tarihi

6 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Yunus Emre Özel Sayısı

Kaynak Göster

APA
Özdemir, M. (2026). YUNUS EMRE DİVANI’NDA KİBİR İLİNDEN TEVAZU İLİNE SEFER. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, Yunus Emre Özel Sayısı, 40-55. https://doi.org/10.55774/mikad.1827236
AMA
1.Özdemir M. YUNUS EMRE DİVANI’NDA KİBİR İLİNDEN TEVAZU İLİNE SEFER. MİKAD. 2026;(Yunus Emre Özel Sayısı):40-55. doi:10.55774/mikad.1827236
Chicago
Özdemir, Mehmet. 2026. “YUNUS EMRE DİVANI’NDA KİBİR İLİNDEN TEVAZU İLİNE SEFER”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, sy Yunus Emre Özel Sayısı: 40-55. https://doi.org/10.55774/mikad.1827236.
EndNote
Özdemir M (01 Ocak 2026) YUNUS EMRE DİVANI’NDA KİBİR İLİNDEN TEVAZU İLİNE SEFER. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi Yunus Emre Özel Sayısı 40–55.
IEEE
[1]M. Özdemir, “YUNUS EMRE DİVANI’NDA KİBİR İLİNDEN TEVAZU İLİNE SEFER”, MİKAD, sy Yunus Emre Özel Sayısı, ss. 40–55, Oca. 2026, doi: 10.55774/mikad.1827236.
ISNAD
Özdemir, Mehmet. “YUNUS EMRE DİVANI’NDA KİBİR İLİNDEN TEVAZU İLİNE SEFER”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi. Yunus Emre Özel Sayısı (01 Ocak 2026): 40-55. https://doi.org/10.55774/mikad.1827236.
JAMA
1.Özdemir M. YUNUS EMRE DİVANI’NDA KİBİR İLİNDEN TEVAZU İLİNE SEFER. MİKAD. 2026;:40–55.
MLA
Özdemir, Mehmet. “YUNUS EMRE DİVANI’NDA KİBİR İLİNDEN TEVAZU İLİNE SEFER”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, sy Yunus Emre Özel Sayısı, Ocak 2026, ss. 40-55, doi:10.55774/mikad.1827236.
Vancouver
1.Mehmet Özdemir. YUNUS EMRE DİVANI’NDA KİBİR İLİNDEN TEVAZU İLİNE SEFER. MİKAD. 01 Ocak 2026;(Yunus Emre Özel Sayısı):40-55. doi:10.55774/mikad.1827236

MİLLİ