Ebû’r-Reyhân Muhammed bin Ahmed el-Bîrûnî’nin Hayatı (973-1061)

Öz

Ebû’r-Reyhân el-Bîrûnî, tüm zamanların en parlak zihinlerinden biri ol-malı. O, eşsiz bilgiler içeren bilimsel eserleri aracılığıyla, hem kendi yaşam döneminde ve hem de vefatından sonra ünlü bir bilim adamı olarak tanındı. Bu bağlamda, bazı ortaçağ ve modern dönem araştırmacıları el-Bîrûnî bi-yografisi kaleme aldılar. Bu çalışma da modern bir Ebû’r-Reyhân el-Bîrûnî biyografisidir. Bununla beraber, bu çalışmada orijinal kaynaklara ulaşıp, onların ışığı altında modern olanları gözden geçirmek ve böylece Ebû’r-Reyhân’ın hayat hikâyesine ilişkin yeni sözler söylemek hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• el-Bîrûnî,Harezm,Afrigoğulları,Me’mûnîler,Sâmânîler,Gazneliler,Gazneli Mahmûd,Gazneli Mes’ud,Gazneli Mevdûd.

The Life of Abu’r-Rayhan Muhammed bin Ahmed al-Biruni (973-1061)

Öz

Abu’r-Rayhan al-Biruni must be one of the brightest minds of all times. He became known as an eminent scientist, both during his life time and after his passaway, through his scientific books which contain unique knowledges. In this context, some medieval and modern scholars have writ-ten biographies of al-Biruni. This study is a modern Abu’r-Rayhan al-Bi-runi biography too. However, this study aimed to reach the original sources and in the light of these, to revise the modern one sand thus to say somet-hing new about Abu’r-Rayhan’s biography.

Anahtar Kelimeler

• al-Biruni,Khwarazm,Chorasmia,Afrighids,Ma’mûnîds,Sâmânîds,Ghaznavids,GazneliMahmûd of Ghazni,Mas’ud of Ghazni,Mevdûd of Ghazni

Kaynakça

1. Beyhakî, Ebu’l-Fazl, Târihu’l-Beyhaqî, Tercüme: Yahya el-Haşşâb, S. Neşât, Kahire1956.
2. Beyhakî, Zahirudîn, Tetimme Sivanu’l-Hikme, http://sha- mela.ws/browse.php/book-273
3. Bîrûnî, Âsâru’l-Bâkıye ‘ani’l-Kurûni’l-Hâliye, Hazırlayan: C. Eduard Sachau, Leipzig 1878.
4. Bîrûnî, el-Cemâhir fî’l-Cevâhir, Tahkîk: Yûsuf el-Hâdî, Kültür Bakanlığı Ya- yınları, Tahran 1990.
5. Bîrûnî, Tahdîd Nihâyâti’ l-Emâkin, Tahkik: Muhammed bin Tâviti’t-Tancî, Doğuş Matbaası, Ankara 1962.
6. Bîrûnî, Risâle li’l-Bîrûnî fî Fihrist Kütub Muhammed bin Zekeriya er-Râzî, Ha- zırlayan: P. Kraus, Paris 1936.
7. Bîrûnî, Kitâbu’s-Saydane fi’t-Tıb, Haz. ve İng. Tercüme: Hakim Mohammed Said, Hamdard Academy, Karachi 1973.
8. Hamevî, Yâkut, Mu‘cemu’l-Buldan, Dâru Sâdır, Beyrut 1995.

9. Hamevî, Yâkût, İrşâdu’l-Erîb ilâ Ma‘rifeti’l-Edîb, Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, Bey- rut 1993.
10. İdrisî, Nüzhetu’l-Muştâq fî İhtırâki’l-Âfâq, ‘Âlemu’l-Kutub, Beyrut 1989.
11. İstahrî, el-Mesâlik ve’l-Memâlik, Dâru Sâdır, Beyrut 2004.
12. Sem‘anî, el-Ensâb, Haydarabâd 1962.
13. İbnu Ebî Useybi‘a ,‘Uyûnu’l-Enbâ’ fî Tabaqâti’l-Ettıbâ’. Dâru’l-Mektebeti’l- Hayât, Beyrut 1965.
14. Zehebî, Târîhu’l-İslâm, Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, Beyrut 2003.
15. Said, Hakim Muhammed, Ansar Zahid Khan, Al-Bîrûnî, His Times, Life and Works, Hamdard Academy, Karachi 1991.
16. Özcan, Emine Sonnur, Bilgi Büyücüsü Bîrûnî, Ötüken Neşriyat, İstanbul 2007.
17. Togan, Zeki Velidi, “Bîrûnî”, MEB İslâm Ansiklopedisi, c.II, s.645-655.
18. Tümer, Günay, “Bîrûnî”, TDV İslâm Ansiklopedisi, s.206-215.
19. Gafurov, Babacan, “al-Biruni”, UNESCO Courier, Haziran 1974.
20. Sayılı, Aydın, “Doğumunun 1000. Yılında Beyrûnî”, Beyrûnî’ye Armağan, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1974.