İslam Düşüncesinde Otoritenin Tarihsel ve Teolojik Kurulumu: Allah’ın ve Sultân’ın Mutlaklığı Üzerine Tartışma

Öz

İlk Müslüman neslin yaşadığı en önemli sorun iktidarın yeniden-kurulması

olmuştur. Konu din tarafından doğrudan belirlenmediği için, oldukça zengin

ve hareketli tartışmalar yaşanmıştır. Siyasette herkesi memnun edecek

nihaî bir ..zümün bulunmadığı düşünüldüğünde, Müslüman toplumunda

da ilk anda ‘rahatsız’ bir kesimin oluştuğu anlaşılır. ‘Rahatsız ve memnun

olmayan’ isimler, zamanla toplumsal bir muhalefet simgesi haline getirilmiştir.

Toplumda somut iktidar mücadelesi sürerken, bunun yanında entelektüel

alanda otorite de tanımlanmaktaydı. Kurulu düzeni normalize eden

teolojik söylemin yanında, itirazı ebedîleştiren ve mevcudu sorgulayan bir

başka teolojik söylem de gelişmiştir. Bunun yanında bazı saf teolojik tartışmalar

da dolaylı olarak kendi iktidar tasavvurlarını kurmuşlardır. Toplumsal

ve tarihsel rekabet hem iktidar hem de dinî inanç düzeyinde

yaşanmıştır. Müslüman mirası da bu rekabet ve mücadelenin anlatımlarını

yansıtmaktadır. Bu çalışmada, İslam düşüncesinde siyasal düşünme tarzının

ortaya çıkışı, iktidarın kurulması, mevcut iktidara destek sunan ya da

muhalefet eden anlayışların teolojik kurguları ele alınacak, Tanrı’nın otoritesinin

dünyev. siyasete ve gü. arayışına nasıl dahil edildiği sorunu, FETÖ

üzerinden tartışılacak, bir kelam tartışması olan sıfatlar konusunun, ahlak

tasavvuru dolayımında otoriteye yansımaları incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

• Otorite,Tanrı tasavvuru,ahlâk,sıfatlar,mutlak

Historical and Theological Establishment of Authority in Islamic Thought: Discussion on the Absolute of Allah and the King/Sultan

Öz

The most important problem that the first Muslim generation have confronted was re-establishment of the power. Since the subject was not directly determined by religion, there were quite rich and active discussions. It is difficult to find a final solution that please everybody in politics thus a ‘uncomfortable’ cohort emerged at the first moment in the Muslim society. The names whose 'uncomfortable and dissatisfied' were gradually turned into social opposition symbols. While the struggle for power continued in society, authority was defined at the intellectual level as well. In addition to the theological rhetoric that normalized the order of the board, another theological discourse that has questioned the objectors and the residents has developed. In addition, some theological debates have established their own ideas of power, directly or indirectly. Social and historical competition has been experienced both at the level of power and religious belief. This study deals with the emergence of political thought and the establishment of power in the Islamic tradition. The theological constructions of discourses supporting or opposing power are examined. The question of how the authority of God is included in the quest for worldly politics and power will be discussed through the FETÖ and finally the reflections of God's attributes to authority in the context of moral conception will be examined.

Anahtar Kelimeler

• Authority,God's imagination,morality,adjectives,absolute

Kaynakça

1. Akbulut, Ahmet, Sahabe Dönemi İktidar Kavgası-Alevî Sünnî Ayrışmasının Arkaplanı, Ankara, 2015.
2. Çelebi, İlyas, İslam İnanç Sisteminde Akılcılık ve Kadı Abdulcabbâr, Rağbet Yayınları, İstanbul, 2002
3. Düzgün, Şaban Ali, “Sol İlahiyat: Dinin Sol Yorumunun İmkânı, Riskleri ve Sınırları”, Kelam Araştırmaları Dergisi, yıl 12, sayı 2, ss. 1-22, 2014.
4. Eagleton, Terry, Tanrı’nın Ölümü ve Kültür, çev. Selin Dingiloğlu, Yordam Kitap, İstanbul, 2014. Eşarî, Ebu’l-Hasan, Lum’a, Kahire, 1955.
5. Evkuran, Mehmet, Mehmet Evkuran, Ahlak Hakikat ve Kimlik- -İslam Kelâmında Ahlâk Problemi, Araştırma Yayınları, Ankara, 2013.