Erken Çocukluk Döneminde Özel Yeteneğin Tanılanmasına İlişkin Eleştirel Değerlendirme

Nilgun Kirişçi; Şule Demirel Dingeç

doi:10.37669/milliegitim.1188877

Erken Çocukluk Döneminde Özel Yeteneğin Tanılanmasına İlişkin Eleştirel Değerlendirme

Öz

Özel yetenekli çocukların eğitimlerinde önemli prensiplerden biri erken tanılamadır. Erken çocukluk dönemi bu nedenle özel yetenekli çocuklar için en kritik dönemlerden biri olarak değerlendirilebilir. Bu dönem özel yetenek alanında çalışan araştırmacılar için de önemli görülmekte; erken çocukluk döneminde tanılama en fazla tartışılan konulardan biri olarak değerlendirilmektedir. Araştırmacılar için tartışmalı, kimi zaman çözüm bulmuş kimi zaman ise alternatif çözümler geliştirilmeye çalışılan tanılama sürecinin anlaşılması bu süreçte rol üstlenen bütün bireyler için önem taşımaktadır. Tanılama süreci sadece uzmanların yer aldığı bir süreç olmanın ötesinde çocuklar ile etkileşimde bulunan ebeveynler, öğretmenler, uzmanlar ve yasal düzenlemelerden sorumlu yetkililerin önemli roller üstlenmeleri gerektiği bir süreç olarak değerlendirilmelidir. Öte yandan doğru tanılama özel yetenekli çocukların eğitimlerinin düzenlenmesinde ilk ve en önemli adımdır. Doğru tanılamayla birlikte özel yetenekli çocuklar uygun eğitim fırsatlarıyla karşılaşabilme fırsatı yakalayabilirler. Özel yetenekli çocukların tanılanmasında temel amaç çocukları etiketleyerek ayrı bir gruba dâhil etmek değil; bilişsel, sosyal ve duyuşsal gelişimlerine uygun eğitim alabilmelerini sağlamaktır. Bütün bunların çerçevesinde bu çalışmada erken çocukluk döneminde özel yeteneklilerin özellikleri ve tanılanmaları ile Türkiye’de ve dünyada konuyla ilgili güncel durum eleştirel bir yaklaşımla incelenmiştir. Tanılama sürecinde karşılaşılan sorunlar belirlenerek çözüm önerileri sunulmuştur. Bu amaç doğrultusunda güncel çalışmalar incelenmiş ve Türkiye’de erken çocukluk döneminde tanılama uygulamalarında var olan girişimlere yer verilerek eksikler tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

ALMA, S. (2015). Üstün yetenekliliği derecelendirme ölçekleri-okulöncesi/ anaokul formu (GRS-P)’nun Türkçeye uyarlanması. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi.
ALMEIDA, L. S., ARAÚJO, A. M., SAINZ-GÓMEZ, M. ve PRIETO, D. (2016). Challenges in the identification of giftedness: Issues related to psychological assessment. Anales de Psicología, 32(3), 621–627.
ANONYMOUS. (2007). Alex’s gifts. Gifted Child Today, 30(3), 40-41.
BAL-SEZEREL, B. (2018). Özel yeteneklilerin erken tanılanması. U. Sak (Ed.) içinde Üstün yeteneklilerin tanılanması (s.147-166). Vize Akademik.
BİLDİREN, A. ve BIKMAZ BİLGEN, Ö. (2019). Okul öncesi dönem üstün yetenekli çocuklar için aday bildirim ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 20(2), 269-285. doi: 10.21565/ozelegitimdergisi.475278
BİLDİREN, A., BIKMAZ BİLGEN, Ö. Ve KORKMAZ, M. (2021). National non-verbal cognitive ability test (BNV) development study. SAGE Open, 11(3), 1-16.
BİLDİREN, A., KARGIN, T. ve KORKMAZ, M. (2017). Renkli Progresif Matrisleri Testi’nin 4-6 yaş aralığında güvenirlik ve geçerlik çalışması. Turkish Journal of Giftedness & Education, 7(1), 19-38.
BORLAND, J. H. ve WRIGHT, L. (1994). Identifying young, potentially gifted, economically disadvantaged students. Gifted Child Quarterly, 38(4), 164-171.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Nilgun Kirişçi ^*
0000-0003-0925-7331
Türkiye

Şule Demirel Dingeç
0000-0002-6709-7690
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Şubat 2024

Gönderilme Tarihi

13 Ekim 2022

Kabul Tarihi

16 Mart 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 53 Sayı: 241

DOI

https://doi.org/10.37669/milliegitim.1188877

IZ

https://izlik.org/JA85WA32NJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kirişçi, N., & Demirel Dingeç, Ş. (2024). Erken Çocukluk Döneminde Özel Yeteneğin Tanılanmasına İlişkin Eleştirel Değerlendirme. Milli Eğitim Dergisi, 53(241), 613-634. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1188877

AMA

1.Kirişçi N, Demirel Dingeç Ş. Erken Çocukluk Döneminde Özel Yeteneğin Tanılanmasına İlişkin Eleştirel Değerlendirme. Millî Eğitim. 2024;53(241):613-634. doi:10.37669/milliegitim.1188877

Chicago

Kirişçi, Nilgun, ve Şule Demirel Dingeç. 2024. “Erken Çocukluk Döneminde Özel Yeteneğin Tanılanmasına İlişkin Eleştirel Değerlendirme”. Milli Eğitim Dergisi 53 (241): 613-34. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1188877.

EndNote

Kirişçi N, Demirel Dingeç Ş (01 Şubat 2024) Erken Çocukluk Döneminde Özel Yeteneğin Tanılanmasına İlişkin Eleştirel Değerlendirme. Milli Eğitim Dergisi 53 241 613–634.

IEEE

[1]N. Kirişçi ve Ş. Demirel Dingeç, “Erken Çocukluk Döneminde Özel Yeteneğin Tanılanmasına İlişkin Eleştirel Değerlendirme”, Millî Eğitim, c. 53, sy 241, ss. 613–634, Şub. 2024, doi: 10.37669/milliegitim.1188877.

ISNAD

Kirişçi, Nilgun - Demirel Dingeç, Şule. “Erken Çocukluk Döneminde Özel Yeteneğin Tanılanmasına İlişkin Eleştirel Değerlendirme”. Milli Eğitim Dergisi 53/241 (01 Şubat 2024): 613-634. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1188877.

JAMA

1.Kirişçi N, Demirel Dingeç Ş. Erken Çocukluk Döneminde Özel Yeteneğin Tanılanmasına İlişkin Eleştirel Değerlendirme. Millî Eğitim. 2024;53:613–634.

MLA

Kirişçi, Nilgun, ve Şule Demirel Dingeç. “Erken Çocukluk Döneminde Özel Yeteneğin Tanılanmasına İlişkin Eleştirel Değerlendirme”. Milli Eğitim Dergisi, c. 53, sy 241, Şubat 2024, ss. 613-34, doi:10.37669/milliegitim.1188877.

Vancouver

1.Nilgun Kirişçi, Şule Demirel Dingeç. Erken Çocukluk Döneminde Özel Yeteneğin Tanılanmasına İlişkin Eleştirel Değerlendirme. Millî Eğitim. 01 Şubat 2024;53(241):613-34. doi:10.37669/milliegitim.1188877

Cited By

Zeka, Gelişimi ve Ölçeklerine Dair

Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi

https://doi.org/10.58201/utsobilder.1487718