The Effect of Local Animated Films Named “Aslan Hürkuş Kayıp Elmas” and “Aslan Hürkuş Görevimiz Gökbey” on Root Values Education: The Erzurum Example

Öz

The main purpose of the study is to examine the animated films “Aslan Hürkuş Kayıp Elmas” (2019) and “Aslan Hürkuş Hizmetimiz Gökbey” (2022), which are joint productions of TUSAŞ and TRT, in terms of ten root values and to question the opinions of teachers on the root values in the films. Since teachers are the direct implementers of value transfer in the educational environment, their opinions on the integration of the root values in the films into the educational processes are important in terms of evaluating the educational effectiveness, applicability and reflections of such materials on students. At the same time, teachers’ attitudes towards the use of such productions in the classroom are guiding for the future of similar projects. Another purpose of the study is to determine the metaphorical perceptions of students on the root values in the films. While metaphors provide direct information about students’ mental schemas, they allow for a symbolic understanding of how they perceive values. In this context, metaphorical perception analysis has the potential to show how films affect children’s value world. The reason for selecting the aforementioned films for this purpose is the letter sent by the Ministry of National Education to the National Education Directorates before both films were released. In order to convey national and local values to children through writing, it is important at this point that the announcements regarding the mentioned films are made to all primary, secondary and high school students. The study group of the research consists of 20 students (10 male-10 female) studying in the second grade of the Union of Chambers and Commodity Exchanges of Turkey (TOBB) Primary School in the Palandöken district of Erzurum province and 4 (2 male-2 female) class teachers working at the same level in the same school. This study was conducted by using the focus group technique, which is a qualitative research type. Separate questions were prepared for the teachers and students on the main problematic axis of the research and the participants were given the opportunity to express themselves first-hand through individual and group interviews. The findings obtained after the interviews were defined and interpreted by determining common codes, categories and themes using the MAXQDA software program. The research findings reveal that the ten root values in the educational materials can be effectively conveyed to students through animated films, while showing that the use of such local production films as teaching tools within the scope of values education is meaningful both functionally and pedagogically.

Anahtar Kelimeler

• MEB
• root values
• local animation movies
• “Aslan Hürkuş Kayıp Elmas”
• “Aslan Hürkuş Görevimiz Gökbey”

"Aslan Hürkuş Kayıp Elmas" ve "Aslan Hürkuş Görevimiz Gökbey" Adlı Yerli Animasyon Filmlerinin Kök Değerler Eğitimi Üzerindeki Etkisi: Erzurum Örneği*

Öz

Çalışmanın temel amacı TUSAŞ ve TRT ortak yapımı olan «Aslan Hürkuş Kayıp Elmas» (2019) ve “Aslan Hürkuş Görevimiz Gökbey” (2022) animasyon filmlerinin 10 kök değer açısından incelenerek öğretmenlerin filmlerdeki kök değerlere ilişkin görüşlerini sorgulamaktır. Öğretmenler, eğitim ortamında değer aktarımının doğrudan uygulayıcıları oldukları için filmlerde yer alan kök değerlerin eğitim süreçlerine entegrasyonu konusunda onların görüşleri; bu tür materyallerin eğitsel etkililiğini, uygulanabilirliğini ve öğrenciler üzerindeki yansımalarını değerlendirmek açısından önemlidir. Aynı zamanda öğretmenlerin bu tür yapımların sınıf içi kullanımına yönelik tutumları, benzer projelerin geleceği için yönlendirici niteliktedir. Çalışmanın bir diğer amacı ise filmlerdeki kök değerler üzerine öğrencilerin metaforik algılarını belirlemektir. Metaforlar, öğrencilerin zihinsel şemaları hakkında doğrudan bilgi verirken onların değerleri ne şekilde algıladıklarını simgesel düzeyde anlamaya imkân tanımaktadır. Bu bağlamda metaforik algı analizi, filmlerin çocukların değer dünyasına nasıl etki ettiğini gösterme potansiyeline sahiptir. Bu amaç doğrultusunda ismi geçen filmlerin seçilme nedeni, MEB’in her iki film vizyona girmeden önce millî eğitim müdürlüklerine göndermiş olduğu yazıdır. Yazı ile millî ve yerli değerlerin çocuklara aktarılması noktasında söz konusu filmlere ilişkin duyuruların; tüm ilkokul, ortaokul ve lise öğrencilerine yapılması hususu bu noktada önemlidir. Araştırmanın çalışma grubunu Erzurum ili Palandöken ilçesine bağlı Türkiye Odalar Borsalar Birliği (TOBB) İlkokulunun ikinci sınıfında öğrenim gören 20 öğrenci (10 erkek- 10 kız) ve aynı okulda aynı kademede görev yapan 4 (2 erkek- 2 bayan) sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Bu çalışma nitel bir araştırma türü olan odak grup tekniğinden faydalanılarak ortaya koyulmuştur. Öğretmen ve öğrenciler için araştırmanın ana sorunsalı ekseninde ayrı ayrı sorular hazırlanarak bireysel ve grup görüşmeleriyle katılımcılara kendilerini birinci elden ifade edebilme imkânı tanınmıştır. Yapılan görüşmeler sonrası elde edilen bulgular MAXQDA yazılım programından faydalanılarak ortak kod, kategori ve temalar saptanarak tanımlanıp yorumlanmıştır. Araştırma bulguları, eğitim materyallerinde yer alan 10 kök değerin animasyon filmler aracılığıyla öğrencilere etkili bir biçimde aktarılabildiğini ortaya koyarken bu tür yerli yapım filmlerin değerler eğitimi kapsamında öğretim aracı olarak kullanılmasının hem işlevsel hem de pedagojik açıdan anlamlı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• MEB
• kök değerler
• yerli animasyon filmleri
• "Aslan Hürkuş Kayıp Elmas"
• "Aslan Hürkuş Görevimiz Gökbet"

Kaynakça

1. Akay, İ. (2018). Ahmet Yılmaz Boyunağa’nın çocuk romanlarında yer alan kök değerler. Electronic Turkish Studies, 13(28).
2. Akbaş, O. (2008). Değer eğitimi akımlarına genel bir bakış. Değerler Eğitimi Dergisi, 6(16), 9-27.
3. Akhan, N. E., Subaşı, E., & Açıl, F. B. (2020). Öğretmen adaylarının kök değerlere ilişkin görüşleri. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 3(2), 115- 134.
4. Alptekin, M. Y., & Amanet, H. (2019). Trabzon’da vatansever olmak: Yerel, bölgesel ve ulusal boyutların karşılaştırmalı analizi. Karadeniz Araştırmaları, XVI (63), 375-400.
5. Ateş, M. A., Saltalı, N. D. D., & Asit, G. (2021). Pisi çizgi filminin içerdiği değerler açısından incelenmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25, 506-522.
6. Ay, H., & Yangil, M. K. (2021). Kral Şakir çizgi filminin değerler eğitimi açısından incelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 45-60.
7. Bulut, K. (2021). Ayla Kutlu’nun merhaba sevgi adlı çocuk romanının değerler eğitimi ve on kök değer açısından incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 57, 248-272. https://dergipark.org. tr/en/pub/maeuefd/issue/60050/771465
8. Calp, M., & Kaplan, C. (2021). Samed Behrengi’nin sevgi masalı, bir şeftali bin şeftali ve kel güvercinci adlı öykülerinin kök değerler açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 19(42), 39-72. https://doi. org/10.34234/ded.910908

9. Creswell, J. (2013). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (Çev. S. B. Demir). Eğiten Kitap.
10. Çelik, Ş., & Doğan Kahtalı, B. (2022). Ortaokul öğrencilerinin kök değerler hakkındaki metaforik algıları. RumeliDe Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 29, 206-223. https://doi.org/10.29000/rumelide.1164066
11. Dilmaç, B., Deniz, M., & Deniz, M. E. (2009). Üniversite öğrencilerinin öz anlayışları ile değer tercihlerinin incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 7(18), 9-24.
12. Duyan, V., Gülden, Ç., & Gelbal, S. (2012). Öz denetim ölçeği: Güvenirlik ve geçerlik çalışması. Toplum ve Sosyal Hizmet, 1(23), 25-38.
13. Erbaş, S., Kılcan, B., Yel, Ü., Yaylacı Kılıç, Z., Palaz, T., & Kılcan, T. (2022). Öğretmen yetiştiren akademisyenlerin ve ortaokul öğretmenlerinin kök değerlere ilişkin görüşleri: Nitel bir çalışma. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 360-375.
14. Esemen, A. (2020). Hayat bilgisi öğretim programı kazanımlarının kök değerler ile ilişkisinin değerlendirilmesi. Maarif Mektepleri Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(1), 16-29. https://doi.org/10.46762/ mamulebd.741720
15. Hakkoymaz, S. (2021). Günümüz yerli yapım animasyon filmlerinde yer alan kök değerlerin incelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 11(4), 1717-1731.
16. Halstead, J. M., & Taylor, J. M. (2000). Learning and teaching about values: A review of recent research. Cambridge Journal of Education, 30(2), 169- 202.
17. Kaplan, H., & Peker, S. (2022). Kök değerler açısından Özbek masalları. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 426-444.
18. Kaplan, H., & Peker, S. (2022). Değerler eğitimi açısından Bolu masalları. IX. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Cilt II, 475-494.
19. Kaplan, H., & Peker, S. (2022). Konya efsanelerinin değerler eğitimi açısından incelenmesi, Eğitim Araştırmaları (Ed. Gümüş ve Küçükaydın), 199- 235.
20. Kaplan, H., ve Peker, S. (2022). Yeni İstanbul Türkçe öğretim setinin kök değerler açısından incelenmesi. Dil, Edebiyat ve Çeviri Çalışmaları (Ed Köksal, Öztürk ve Dolmacı), 31-57.
21. Kemiksiz, Ö. (2021). Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki “erdemler” temasında yer alan metinlerde “kök değerler.” Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(3), 1602-1627. https://doi. org/10.33437/ksusbd.727783
22. Kılcan, T. (2020). Ortaokul öğretmenlerinin öğretim programlarında yer alan kök değerlerin önem sırasına ve eğitimine ilişkin görüşleri. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 5(2), 134-145. https://dergipark.org.tr/en/pub/ tubad/issue/59101/819508
23. Kurudayıoğlu, M., & Şahin, S. (2020). Türkçe dersi öğretim programında yer alan kök değerler açısından rafadan tayfa çizgi filminin incelenmesi. Journal of History School, 47, 2636-2656.
24. Kuşpınar, B., & Yaşar Ümütlü, A. (2017). Adalet kavramı konusunda Gazâlî, İbn Arâbî ve Mevlânâ’nın görüşlerinin analizi. Beytulhikme An International Journal of Philosophy, 7(2), 303-328. MAXQDA. (n.d.). Maxqda nedir? https://www.maxqda.com/what-is-maxqda
25. Özbaşı, S. (2020). Türkçe dersi öğretim programındaki kök değerler çerçevesinde Aytül Akal masallarının incelenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 8, 178-192. https://doi.org/10.21733/ibad.715132
26. Özen, Y. (2013). Sorumluluk duygusu ve davranışı ölçeğinin geliştirilmesi: Güvenirlik ve geçerlik. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi, 7, 343-357.
27. Sarıcı Bulut, S. (2013). Gazi eğitim fakültesi rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü ve diğer bölüm öğrencilerinin değer eğilimlerinin karşılaştırılması. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(1), 1245-1261.
28. Sarıçam, İ., & Yangil, M. K. (2021). Türkçe öğretmeni adaylarının adalet kök değerine karşı metaforik algıları [Özel Sayı], Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 71-85. https://doi.org/10.33206/mjss.957577
29. Schnitker, S. A. (2012). An examination of patience and well-being. The Journal of Positive Psychology: Dedicated to Furthering Research and Promoting Good Practice, 7(4), 263-280.
30. Şahin, Ş., Ökmen, B., & Kılıç, A. (2018). Sevgi eğitimi dersi alan öğrencilerin sevgi ve sevgi eğitimi dersine dair görüşleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi – Journal of Qualitative Research in Education, 7(1), 176-197. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.7c1s.8m
31. Şentürk, Ş., & Keskin, A. (2019). Rafadan tayfa çizgi filminin millî ve evrensel değerler açısından değerlendirilmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Armağan Özel Sayısı, 143-157. https://doi. org/10.17494/ogusbd.548307
32. Topal, Y. (2019). Değerler eğitimi ve on kök değer. Mavi Atlas, 7(1), 245-254. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.543521
33. Tozlu, N., & Yüce, B. N. (2020). Hamdi Ülker’in eserlerinin kök değerler açısından incelenmesi. Rumelide Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 21, 575-597. https://doi.org/10.29000/rumelide.843597
34. Yalnız, A., & Yıkmaz, Y. (2018). Değerler eğitimi kavramı olarak dürüstlük ve dürüstlük ölçeği (DÖ) Türkçe formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17(34), 649-666. https://doi. org/10.14395/hititilahiyat.468989
35. Yaşaroğlu, C., & Biçer, R. (2020). İlkokul öğrencilerinin kök değerlere ilişkin metaforik algılarının incelenmesi. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 7(52), 996-1005.
36. Yıldız, H. N. (2023). Çocuk reklamlarının kök değerler bağlamında incelenmesi. EKEV Akademi Dergisi, 94, 141-153. https://doi.org/10.17753/ sosekev.1247214
37. Yolasığmazoğlu, H. (2022). Çizgi film şarkıları yoluyla değer aktarımı: Niloya örneği. Folklor Akademi Dergisi, 5(3), 859-871.