Investigating Peer Bullying in Children: Teachers’ Situation Assessment

Öz

This research aims to reveal the attitude levels of teachers towards peer bullying behavior encountered in primary, secondary, and high schools, and to evaluate this value in the overall scale and the sub-dimensions of the scale according to the variables of gender, years of professional seniority, branch, type of placement worked, and in-service training on student behavior. It was conducted to determine whether there was a significant difference or not. The research was carried out with field scanning, which is a descriptive research model from quantitative research methods. The population of this study consists of teachers working in institutions within the provincial National Education Directorate within the borders of Çorum province. The sample of the research consists of 400 teachers working in institutions affiliated with the Çorum Provincial Directorate of National Education. “Teacher Attitudes Towards School Bullying Scale” and Personal Information Forum developed by Yeşilyaprak and Dursun-Balanuye (2012) were used as data collection tools in the study. Frequency, percentage, skewness, kurtosis, normality test, Kruskall-Wallis-H, and Mann- Whitney U test were used when performing statistical analysis of research data. According to the analysis, the attitude levels of the teachers at the school towards peer bullying were positive; While their attitudes towards peer bullying do not differ significantly according to the variables of professional seniority, branch, type of placement, and in-service training on student behavior, they differ significantly according to the gender variable. When the sub-dimensions are examined, it is concluded that the gender variable is a significant variable in the dismissive attitude and cruel attitude sub-dimensions. It was observed that the score levels of the dismissive attitude and cruel attitude sub-dimensions of female teachers were higher than male teachers. It is recommended to organize in-service training on student behavior in order to increase teachers’ attitude levels toward peer bullying in schools.

Anahtar Kelimeler

• peer bullying
• peer bullying in children
• peer bullying according to teachers

Çocuklarda Akran Zorbalığının Araştırılması: Öğretmenlerin Durum Değerlendirmesi

Öz

Bu araştırma; ilkokul, ortaokul ve ortaöğretimlerde (liselerde) karşılaşılan akran zorbalığı davranışına karşı öğretmenlerin gösterdikleri tutum düzeylerini ortaya koymak ve bu değerin cinsiyet, mesleki kıdem yılı, branş, çalışılan yerleşim türü, öğrenci davranışlarına yönelik hizmet içi eğitim alma durumu değişkenlerine göre ölçek genelinde ve ölçeğin alt boyutlarında anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden betimsel araştırma modeli olan alan taraması ile gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın evreni Çorum il sınırları içinde il millî eğitim müdürlüğü bünyesindeki kurumlarda çalışan öğretmenlerden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini Çorum İl Millî Eğitim Müdürlüğüne bağlı kurumlarda çalışan 400 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Yeşilyaprak ve Dursun Balanuye (2012) tarafından geliştirilen Okul Zorbalığına İlişkin Öğretmen Tutumları Ölçeği ve Kişisel Bilgi Forumu’ndan yararlanılmıştır. Araştırma verilerinin istatistiki analizi yapılırken frekans, yüzde, çarpıklık, basıklık, normallik testi, Kruskall-Wallis-H ve Mann- Whitney U testi kullanılmıştır. Yapılan analizlere göre okuldaki öğretmenlerin akran zorbalığına karşı gösterdikleri tutum düzeylerinin olumlu olduğu; mesleki kıdem yılı, branş, çalışılan yerleşim türü, öğrenci davranışlarına yönelik hizmet içi eğitim alma durumu değişkenlerine göre akran zorbalığına karşı gösterdikleri tutumları anlamlı olarak farklılaşmazken cinsiyet değişkenine göre anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Alt boyutlara bakıldığında ise cinsiyet değişkeninin önemsemez tutum ve acımasız tutum alt boyutlarında anlamlı bir değişken olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kadın öğretmenlerin önemsemez tutum ve acımasız tutum alt boyutlarının puan düzeylerinin erkek öğretmenlerden daha yüksek olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin okullarda yaşanan akran zorbalığına karşı tutum düzeylerinin arttırılması için öğrenci davranışlarına yönelik hizmet içi eğitimlerin daha sık düzenlenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• akran zorbalığı
• çocuklarda akran zorbalığı
• öğretmenlere göre akran zorbalığı

Kaynakça

1. Akpınar, A., &Akpınar, A. (2022). İlköğretim okullarında akran zorbalığına dair öğretmen görüşleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 6(9), 215-231.
2. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., &Yıldırım, E. (2012). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri SPSS uygulamalı. Sakarya Yayıncılık.
3. Aslan, Ö. M., & Tuğrul, B. (2014). Okul öncesi dönemdeki çocukların oyunlarında ortaya çıkan zorbalık ve mağdur olma davranışlarının içerik analizi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 7(1), 60-77.
4. Ayanoğlu, M., & Dilmen Bayar, B. (2023, 23-24 Aralık). Çocuklarda akran zorbalığı ve etkileri. [Konferans Sunumu].
5. Babahanoğlu, R. & Başer, D. (2017). Türkiye’de okul sosyal hizmetinin önemi ve gerekliliği: Konya örneği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(51), 651-655.
6. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. BEÜ SBE Dergisi, 7(1), 231-274.
7. Boivin, M., & Hymel, S. (1997). Peer experiences and social self-perceptions: A sequential model. Developmental Psychology, 33(1), 135-145.
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., &Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. (14. Baskı). Pegem Akademi.

9. Craig, W. M., Pepler, D., & Atlas, R. (2000). Observations of bullying in the playground and in the classroom. School Psychology International, 21, 22-36.
10. Çarkıt, E., & Bacanlı, F. (2020). Okullarda akran zorbalığı: Öğretmen görüşlerine göre nitel bir çalışma. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi- International Journal of Society Researches, 15(24), 2547-2583.
11. Çepni, S. (2010). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş. Üç Yol Kültür Merkezi.
12. Çınkır, S. (2006). Okullarda zorbalık: Türleri, etkileri ve önleme stratejileri. I.Şiddet ve Okul Sempozyumu, MEB ve Unicef İş Birliği.
13. Dinner, S. (2017). Relationships between peer victimization, social skills, and sociometric status in school-aged youth [Doctoral dissertation]. Retrieved from ProQuest Dissertations and Theses database. (UMI No. 10622976)
14. Dursun Balanuye, I. (2007). Okul zorbalığına ilişkin öğretmen tutumlarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
15. Eldeş, N. (2023). Okul öncesi dönemde akran zorbalığı öğretmenlere ilişkin değişkenlerin yordayıcılığının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
16. Eliot, M., Cornell, D., Gregory, A., & Fan, X. (2010). Supportive school climate and student willingness to seek help for bullying and threats of violence. Journal of School Psychology, 48(6),533-553.
17. Ergin, D. Y. (1994). Örnekleme türleri. M. Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6, 91-102.
18. Genç, G. (2007). Genel liselerde akran zorbalığı ve yönetimi [Yayımlanmamış doktora tezi]. İnönü Üniversitesi.
19. Gökgöz, E. A., & Kesgin, B. (2015). İlkokullarda okul sosyal hizmetinin gerekliliğinin öğretmen gözüyle değerlendirilmesi. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 5(9), 179-198.
20. Gün, R. Ş., & Gültekin-Akduman, G. (2022). Okul öncesi çocuklarının psikolojik sağlamlıklarının akran zorbalığı davranışları ile ilişkisi. TEBD, 20(1), 107-123.
21. Gürhan, N. (2017). Her yönü ile akran zorbalığı. Türkiye Klinikleri J Psychiatr Nurs-Special Topics, 3(2), 175-81.
22. Güvenir, T. (2004). Okulda akran istismarı. Kök Yayıncılık.
23. İleri, G. (2019). Okul öncesi dönem çocukların öz düzenleme becerileri ile akran zorbalığına maruz kalma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
24. İrfaner, S. (2009). Öğrenciler arasında gerçekleşen zorbalık eylemleri ve zorbalık konusunda öğrencilerin, öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin tutum ve görüşleri [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
25. Jacobson, G., Riesch, S. K., Temkin, M. B., Kedrowski, K. M., & Kluba, N. (2011). Students feeling unsafe in school: Fifth grades’ experiences. Journal of School Nursing, 27(2), 149-159.
26. Karasar, N. (2015). Bilimsel araştırma yöntemi. (28. Baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
27. Kılıç, S. (2013). Örnekleme yöntemleri. Journal of Mood Disorders, 3(1), 44-46.
28. Kocaşahan, N. (2012). Lise ve üniversite öğrencilerinde akran zorbalığı ve sanal zorbalık [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
29. Kumpulainen, K., Räsänen, E., & Puura, K. (2001). Psychiatric disorders and the use of mental health services among children involved in bullying. Aggressive Behavior, 27(2), 102-10.
30. Kutlu, M., &Karaca, N. H. (2021). The analysis of grade teachers’ views on peer bullying. e- Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9, 621-641. https://doi. org/ 10.30900/kafkasegt.983537
31. Metin-Aslan, Ö. (2013). Anaokuluna devam eden çocukların oyun davranışları ve oyunlarında ortaya çıkan zorbalık davranışlarının incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
32. Moore, B., & Woodcock, S. (2017). Resilience, bullying, and mental health: Factors associated with improved outcomes. Psychology in the Schools, 54(7), 689-702.
33. Morkan Şahin, M., &Aral, N. (2023). Ergenlerin akran zorbalığı algıları ile öğretmenlerin akran zorbalığına ilişkin tutumlarının incelenmesi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(3), 1106-1122. https://doi.org/10.33206/ mjss.1159316
34. Oh, I., & Hazler, R. J. (2009). Contributions of personal and situational factors to bystanders’ reactions to school bullying. School Psychology International, 30(3), 291-310.
35. Olweus, D. (1993). Bullies on the playground: The role of victimization. In C. Hart (Ed.), Children on playgrounds: Research perspectives and applications, (pp. 85-128). Suny Press, Albany.
36. Özbilen, F. M., Canbulat, T., & Soylu, Y. (2017). Okul zorbalığı ve sınıf içi istenmeyen davranışlara ilişkin öğretmen tutumlarının değerlendirilmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 7(57), 1-15.
37. Özdemir, A. N., Gültekin Akduman, G., & Gündüz, A. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarının akran şiddetine maruz kalma düzeyleri ve empatik becerileri ilişkisi üzerine bir inceleme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(64), 600-605. https://doi.org/10.17719/jisr.2019.3382
38. Özözen Danacı, M., & Çetin, Z. (2019). 48-60 aylık çocukların okul zorbalığına yönelim düzeyleri. Journal of Instructional Technologies and Teacher Education, 8(2), 21-29.
39. Pektane-Gülmez, A., Gültekin-Akduman, G., & Gündüz, A. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarının annelerinin duygusal zekâ düzeyleri ile çocuklarının akran zorbalığı düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(64), 605-611.
40. Reçber, B. (2020). Türkiye’de okul sosyal hizmetinin konumu ve gerekliliği. TESAM Akademi Dergisi - Turkish Journal of TESAM Academy, 7(1), 11-36.
41. Rivers, I., & Smith, P. K. (1994). Types of bullying behaviour and their correlates. Aggressive. Behavior, 20(5), 359-68.
42. Salı, G. (2014). Okul öncesi dönem çocuklarında akran ilişkilerinin ve akran şiddetine maruz kalmanın çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43(2), 195-216.
43. Semiz, S. (2018). Erken çocukluk döneminde görülen akran zorbalığının duygusal zekâ ve aile değişkenleri temelinde incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kastamonu Üniversitesi.
44. Smokowski, P. R., & Kopasz, K. H. (2005). Bullying in school: An overview of types, effects, family characteristics, and ıntervention strategies. Children & Schools, 27(2), 101–110.
45. Sutton, J., & Keogh, E. (2000). Social competition in school: Relationships with bullying, Machiavellianism and personality. British Journal of Educational Psychology, 70(3), 443-56. 3.
46. Süner, A. F., Emli Alpay, E., & Ünal, B. (2021). Akran zorbalığına kısa bir bakış: Birinci basamak sağlık çalışanlarına tavsiyeler. Sted Dergisi, 30(6), 444- 40. https://doi.org/ 10.17942/sted.915101
47. Şahin, M., Demirağ, S., & Aykaç, F. (2009). Ana sınıfı öğretmenlerinin akran zorbalığı ile ilgili algıları. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17, 1-16.
48. Şen, Z. & Doğan, A. (2021). Öğretmenlerin akran zorbalığına ilişkin tutumlarının, akran zorbalığı ile baş etme stratejilerinin ve algıladıkları okul ikliminin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 46(207), 43-62.
49. Tani, F., Paul, S., Greenman, B. H., & Schneider, F. (2003). Bullying and thebig five: A study of childhood personality and participant roles onbullying ıncidents. School Psychology International, 24(2), 131-146.
50. Tatlılıoğlu, K. (2016). Okullarda şiddet ve zorbalık: Risk faktörleri, koruma, önleme ve müdahale hizmetleri: Konya örneği. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(12), 209-231.
51. Türker, G. (2012). İlköğretim öğretmenlerinin akran zorbalığına yönelik tutumlarını etkileyen faktörler. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. On Dokuz Mayıs Üniversitesi.
52. Yalçıntaş Sezgin, E. (2018). Okul öncesi öğretmenlerin akran zorbalığı ilişkin algı ve görüşleri: Zorbalık davranışları tespitleri, zorbalık davranışları karşısında uyguladıkları stratejiler ve aldıkları önlemler. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 33, 85-104.
53. Yaman, E., & Ceylan Çuha, N. (2014). Sınıf öğretmenlerinin okul zorbalığına ilişkin tutumları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 435-448.
54. Yeşilyaprak, B., & Dursun Balanuye, I. (2012). Okul zorbalığına ilişkin öğretmen tutumları ölçeği. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(37), 38-48.
55. Yıldırım, R. (2012). Akran zorbalığı. Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 39-51.
56. Yurtal, F., & Cenkseven, F. (2007). İlköğretim okullarında zorbalığın yaygınlığı ve doğası. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(28), 1-13.