An Analysis of School Mission Statements Across High School Types Using Natural Language Processing Techniques

Öz

In this study, the institutional mission statements of different types of high schools in Türkiye were analyzed using Natural Language Processing techniques. The aim of the research is to examine whether mission statements differ according to high school types and to provide a view regarding the level of alignment of these statements with institutional objectives. Additionally, it is aimed to generate common mission statements for different types of high schools and to support managerial decision making processes by transforming these missions into meaningful insights. In the study designed based on document analysis, mission statements published on the institutional websites of 8068 schools from 8 different high school types affiliated with the Ministry of National Education were examined. The missions, which are unstructured data, were analyzed through word frequencies, word co occurrences, and trigram analyses. The findings of the study show that raising students/individuals who have national values and are committed to Atatürk’s principles and reforms are the most frequently emphasized expression in the missions. In addition, the analyses indicate that although there are similarities in certain themes, distinctive concepts stand out in parallel with institutional objectives, that missions generally differ according to high school types, and that the existing missions are largely consistent with institutional objectives. The study proposes common mission statements that will guide policymakers in strategic planning stages through mission statements separately produced for each high school type, provide evidence based data to administrators in the processes of updating mission statements, and strengthen decision support mechanisms in practice through a systematic analytical approach.

Anahtar Kelimeler

• school mission
• types of high schools
• educational administration
• natural language processing

Lise Türlerine Göre Okul Misyon İfadelerinin Doğal Dil İşleme Teknikleriyle Analizi

Öz

Bu çalışmada Türkiye’deki farklı lise türlerine ait kurumsal misyon ifadeleri, doğal dil işleme (DDİ) teknikleriyle analiz edilmiştir. Araştırmanın amacı, misyon ifadelerinin lise türlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek ve bu ifadelerin kurumsal amaçlarla uyum düzeyine ilişkin bir görünüm sunmaktır. Ayrıca farklı lise türleri için ortak misyon ifadeleri üretmek ve misyonları anlamlı bilgilere dönüştürerek yönetsel karar süreçlerinin desteklenmesini sağlamak hedeflenmiştir. Doküman analizine dayalı olarak tasarlanan çalışmada, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı sekiz farklı lise türünden 8068 okulun kurumsal web sayfasında yayımlanan misyon ifadeleri incelenmiştir. Yapılandırılmamış veri niteliğindeki misyonlar; kelime sıklıkları, kelime eş birliktelikleri ve üçlü n gram analizleri ile çözümlenmiştir. Araştırma bulguları; millî değerlere sahip, Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlı öğrenci/birey yetiştirmenin misyonlarda en sık vurgu yapılan ifadeler olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte analizler; belirli temalarda benzerlikler bulunsa da kuruluş amaçlarına paralel olarak misyonlarda ayırt edici kavramların öne çıktığına, misyonların genel olarak lise türlerine göre farklılaştığına ve mevcut misyonların kurum amaçlarıyla büyük ölçüde uyumlu olduğuna işaret etmektedir. Çalışma; her lise türü için ayrı üretilen misyon ifadeleriyle politika yapıcılara stratejik planlama aşamalarında rehberlik edecek ortak misyonlar önermekte, yöneticilere misyon ifadelerini güncelleme süreçlerinde kanıta dayalı veriler sunmakta ve sistematik analiz yaklaşımıyla uygulamada karar destek mekanizmalarını güçlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

• okul misyonu
• lise türleri
• eğitim yönetimi
• doğal dil işleme

Etik Beyan

Bu çalışma, Etik Kurulu Onayı gerektirecek türden bir çalışma değildir.

Kaynakça

1. Akman, Y. (2019). Eğitim fakültelerinin misyonları üzerine bir araştırma. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46, 39-56. https://doi.org/10.9779/pauefd.452829
2. Altıntop, M., & Altıntop, M. (2024). İletişim fakültelerinin misyon ve vizyon metinlerinin içerik analizi. Sinerji Uluslararası Alan Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 5(1), 20-53. https://doi. org/10.54971/synergy.1482659
3. Atabay, E. (2025). EkşiVeri 1.0.5: R-Shiny entegrasyonlu akıllı veri analizi ve analitiği uygulaması (1.0.5). Tourism Analytics. https://doi.org/10.5281/zenodo.14628634
4. Baek, Y. M., Ihm, J., & Kang, C. H. (2023). Does mission concreteness make a difference in nonprofit performance? Automated text analysis approach to the importance of concrete mission statements. Nonprofit Management & Leadership, 34(2), 409-431. https://doi.org/10.1002/ nml.21570
5. Bali, V. A., & Higgins, D. (2023). More than meets the eye? Using text analytic techniques to unpack school mission statements. SAGE Open, 13(4), Article 21582440231218495. https://doi. org/10.1177/21582440231218495
6. Biler, G. (2021). Vizyon belirleme nedir? Kişisel vizyon belirleme. https://www.iienstitu.com/blog/ vizyon-belirleme
7. Çelik, V. (1995). Eğitim yöneticisinin vizyon ve misyonu. Eğitim Yönetimi, 1(1), 47-53. https:// dergipark.org.tr/en/download/article-file/108743
8. Day, C., Sammons, P., Leithwood, K., Hopkins, D., Gu, Q., Brown, E., & Ahtaridou, E. (2011). Successful school leadership: Linking with learning and achievement (1st ed.). McGraw- Hill Education.

9. Dede, E. (2022). Kamu ortaokullarının ve özel ortaokulların misyon ifadelerinin karşılaştırılması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(1), 25-43. https://doi.org/10.37217/tebd.953253 Millî Eğitim Bakanlığı Din Öğretimi Genel Müdürlüğü. (2017). İmam hatip okulları kuruluş yıl dönümü. https://dogm.meb.gov.tr
10. Doğancan, S. (2021). Vizyon ve misyon nedir? https://seldadogancan.com/vizyon-ve-misyon-nedir/ Doygunel, A., & Koprulu, F. (2022). A study of the roles of school administrators in increasing the quality of school life through social responsibility projects in primary schools. Frontiers in Psychology, 13, Article 969638. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.969638
11. Emen, N., Polat, G., & Küçüksüleymanoğlu, R. (2019). İmam Hatip Liselerinin misyon, vizyon ve değerler bağlamında karşılaştırılması. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 3(2), 14-28. https://dergipark.org.tr/tr/pub/debder/article/577883
12. Fullan, M. (2015). The new meaning of educational change (5th ed.). Teachers College Press. Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (2004). Strategy maps: Converting intangible assets into tangible outcomes. Harvard Business School Press.
13. Karaca, M. F., & Bayır, Ş. (2024). Türkçe doğal dil işleme: Ses bilgisi ve morfolojik analiz. Journal of Innovative Engineering and Natural Science, 4(2), 448-465. https://doi.org/10.61112/ jiens.1472513
14. Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). Marketing management (15th ed.). Pearson Education.
15. Küçükçene, M., & Özdemir, M. (2022). Eğitim yönetimi anabilim dalı misyon ifadelerinin kimlik bağlamında incelenmesi. Yükseköğretim Dergisi, 12(3), 424-436. https://doi.org/10.2399/ yod.21.870606
16. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024a). Ortaöğretim kurumlarının amaçları. Ortaöğretim Genel Müdürlüğü: https://ogm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2023_10/11115926_10_EKYM-YENY_OKUL_ TURLERY.pdf
17. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024b). Millî eğitim istatistikleri örgün eğitim 2023/2024. Strateji Geliştirme Başkanlığı.https://sgb.meb.gov.tr/www/mill-egitim-istatistikleri-orgun-egitim-20232024/ icerik/629
18. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024c). Okullar ve diğer kurumlar. https://www.meb.gov.tr/baglantilar/ okullar/index.php
19. Millî Eğitim Bakanlığı. (2025). Mesleki eğitim süreci: Okul türleri ve programları. Mesleğim Hayatım. https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/egitim/okul-turleri-ve-programlari
20. Mion, G. (2024). Mission statement and social impact: Shedding light on the organizational purpose. Journal of Business Ethics, 158(3), 567-589. https://doi.org/10.1007/s10551-023-05090-2
21. Mumuni, A., & Mumuni. F. (2025). Automated data processing and feature engineering for deep learning and big data applications: A survey. Journal of Information and Intelligence, 3(2), 113-153. https://doi.org/10.1016/j.jiixd.2024.01.002
22. Millî Eğitim Bakanlığı, Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü (2025). Sıkça sorulan sorular. https://mtegm.meb.gov.tr/www/sss.php
23. Mthanti, B. J., & Msiza, P. (2023). The roles of the school principals in the professional development of teachers. International Journal of Educational Leadership and Management, 11(1), Article 2267934. https://doi.org/10.1080/2331186X.2023.2267934
24. Muslu, Ş. (2014). Örgütlerde misyon ve vizyon kavramlarının önemi. HAK-İŞ Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 3(5), 150-171. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/84796
25. Özdemir, M. (2013). Resmi genel liselerin eğitsel amaçlarının “misyon” cümlelerine dayalı olarak çözümlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(Özel Sayı 1), 281-293. https://dergipark.org.tr/en/pub/hunefd/article/101847
26. PennState Extension (2025). Tips for how to develop the organizational mission statement. https:// extension.psu.edu/tips-for-how-to-develop-the-organizational-mission-statement/
27. Plaku, A. K., & Shamasneh, M. (2025). The role of leaders in shaping school culture. Frontiers in Education, 10, Article 1541525. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1541525
28. Porter, M. E. (1998). Competitive advantage: Creating and sustaining superior performance. The Free Press.
29. Senge, P. M. (2006). The fifth discipline: The art & practice of the learning organization. Harvard Business Review.
30. Startupcentrum. (2021). Vizyon ve misyon nedir? Nasıl belirlenmelidir? https://media.startupcentrum. com/tr/vizyon-misyon/
31. Şahin, M. (2022). The problems and opportunities of hybrid education for school management. Education Quarterly Reviews, 5(4), 96-103. https://doi.org/10.31014/aior.1993.05.04.575
32. Taşar, H. H. (2021). Fen liselerinin vizyon, misyon ve değer ifadelerinin incelenmesi: Ankara ili örneği. 21.Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 10(28), 205-224. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ egitimvetoplum/article/955637
33. Tolentino, J. C. G., & Miranda, J. P. P. (2025). Insights from the vision-mission statements of Philippine and other ASEAN universities: A K-means clustering analysis. IAES International Journal of Artificial Intelligence, 14(4), 3386-3394. https://doi.org/10.11591/ijai.v14.i4.pp3386-3394
34. Zemberek. (2007). Açık Kaynak Kodlu Türkçe Doğal Dil İşleme Kütüphanesi Zemberek Ekibi. Zemberek: Açık kaynak kodlu Türkçe doğal dil işleme kütüphanesi [Yazılım]. http://code. google.com/p/nzemberek