Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı Öğrenme Çıktılarının Anahtar Yetkinlikler Açısından İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda yer alan öğrenme çıktılarının Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi’nde yer alan “Anahtar Yetkinlikler” açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi yöntemine başvurulmuştur. Araştırmanın veri setini 2024 Türkçe Dersi Öğretim Programı, Öğretim Programları Ortak Metni ile Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi oluşturmaktadır. Araştırmada veriler betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sonucunda öğretim programında yer alan öğrenme çıktılarının tamamının doğrudan ya da dolaylı olarak anahtar yetkinliklerle ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Öğrenme çıktılarının daha çok “ana dilde iletişim”, “matematiksel yetkinlik ve bilim/teknolojide temel yetkinlikler” ile “öğrenmeyi öğrenme” yetkinlikleriyle ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte “sosyal ve vatandaşlıkla ilgili yetkinlikler” ile “kültürel farkındalık ve ifade” yetkinlikleriyle de önemli ölçüde ilişkili olduğu saptanmıştır. “Dijital yetkinlik” ve “inisiyatif alma ve girişimcilik” yetkinlikleriyle olan ilişkisinin ise daha sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğrenme çıktıları “yabancı dillerde iletişim” yetkinliğiyle doğrudan ilişkilendirilmemiş olsa da bu yetkinliğin “kültürel farkındalık ve ifade” yetkinliğiyle bağlantılı bazı öğrenme çıktılarıyla dolaylı bir ilişki içerisinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Türkçe dersi öğretim programı
• anahtar yetkinlikler
• öğrenme çıktıları
• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli

Examination of Learning Outcomes in the Turkey Century Maarif Model's Secondary School Turkish Curriculum in Terms of Key Competences

Öz

This study aims to examine the learning outcomes in the Century of Türkiye Education Model Middle School Turkish Language Teaching Curriculum in terms of the "Key Competences" outlined in the Turkish Qualifications Framework (TQF). The study employs document analysis, one of the qualitative research methods. The dataset of the research consists of the 2024 Turkish Language Teaching Curriculum, the 2024 Common Text of Teaching Curricula, and the Turkish Qualifications Framework. The data were analyzed using a descriptive analysis approach. The analysis revealed that all learning outcomes in the curriculum are directly or indirectly related to the key competences. It was found that the learning outcomes are primarily associated with “communication in the mother tongue,” “mathematical competence and basic competences in science and technology,” and “learning to learn.” In addition, they were observed to have a notable connection with “social and civic competences” and “cultural awareness and expression.” The relationship with “digital competence” and “sense of initiative and entrepreneurship” was found to be more limited. Furthermore, although the learning outcomes were not directly linked to “communication in foreign languages,” this competence was found to have an indirect relationship with certain learning outcomes connected to “cultural awareness and expression”.

Anahtar Kelimeler

• Turkish language teaching curriculum
• key competences
• The Century of Türkiye Education Model
• learning outcomes

Kaynakça

1. Aydın, H. (2025). Dijital çağın gölgesinde konuşmak: Yeni Türkçe programı konuşma kazanımlarında medya ve teknoloji izi var mı? Uluslararası Dil Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 2(2), 15-28.
2. Aykaç, B. (2023). 2019 Türkçe dersi öğretim programı ortaokul kazanımlarının anahtar yetkinlikler açısından incelenmesi. USBAD Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 5(11), 69-87. https://doi.org/10.47994/usbad.1238319
3. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
4. Eroğlu, A. (2025). 21. yüzyıl becerileri bağlamında 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programı. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 14(2), 587-600. https://doi. org/10.7884/teke.1621698
5. Kalaycı, N., & Yıldırım, N. (2020). Türkçe dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı analizi ve değerlendirilmesi (2009-2017-2019). Trakya Eğitim Dergisi, 10(1), 238-262. https://doi. org/10.24315/tred.580427
6. Kana, F., & Kiler, B. (2021). Ortaokul Türkçe ders kitaplarının öğretim programındaki anahtar yetkinlikler açısından incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 10(2), 741-755.
7. Karasar, N. (2014). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Akademi Yayınları.
8. Kaya, M., & Gül, B. (2023). Çocuk edebiyatı tercüme ofisi (ÇETO) dergisinin 2019 Türkçe dersi öğretim programdaki anahtar yetkinlikler bakımından incelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 8(1), 23-49. https://doi.org/10.54979/turkegitimdergisi.1271540

9. Kayhan, E., Altun, S. & Gürol, M. (2019). Sekizinci sınıf Türkçe öğretim programının (2018) 21. yüzyıl becerileri açısından değerlendirilmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(2), 20-35.
10. Kurudayıoğlu, M., & Soysal, T. (2018). İlkokul Türkçe 1 ders kitabının öğretim programındaki temel beceriler açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(3), 670-683.
11. Kurudayıoğlu, M. & Soysal, T. (2020). 2018 Türkçe dersi öğretim programının dijital yetkinlik bakımından incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (54), 184-199. https://doi.org/10.21764/maeuefd.658584
12. Maden, S. & Durmaz, N. (2023). Türkçe ders kitaplarının anahtar yetkinlikler açısından incelenmesi (8. sınıf örneği). Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 12(3), 1201-1220. https://doi.org/10.7884/teke.1360029
13. MEB. (2017). Türkçe dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
14. MEB. (2018). Türkçe dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
15. MEB. (2019). Türkçe dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
16. MEB. (2024a). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları ortak metni. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
17. MEB. (2024b). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaokul Türkçe dersi öğretim programı. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
18. Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publishing.
19. MYK. (2015a). Türkiye yeterlilikler çerçevesinin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar hakkında yönetmelik. https://www.myk.gov.tr/index.php/tr/page/83 (Erişim Tarihi: 29.09.2025).
20. MYK. (2015b). Türkiye yeterlilikler çerçevesine dair tebliğ ve eki Türkiye yeterlilikler çerçevesi. https://www.myk.gov.tr/index.php/tr/page/83 (Erişim Tarihi: 29.09.2025).
21. Soyuçok, M. & Batur, Z. (2020). 2018 Türkçe öğretim programı kazanımlarının Türkiye yeterlilikler çerçevesi açısından incelenmesi. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 4(3), 1-12. https://doi. org/10.29345/futvis.69 Tuncel, İ. (2019). Program geliştirmenin kuramsal temelleri. H. Şeker (Ed.). Eğitimde program geliştirme kavramlar ve yaklaşımlar içinde (s. 19-71). Anı Yayıncılık.
22. Ülger, E. & Erkal, M. (2022). 2019 Türkçe dersi öğretim programındaki kazanımların (1, 2, 3 ve 4. sınıflar) anahtar yetkinliklerle ilişkisi. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 68- 99. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1086766
23. Ültay, E., Akyurt, H. & Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 188- 201. https://doi.org/10.21733/ibad.871703
24. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.