An Examination of Kınık and Trojan Ceramic Culture in the Context of Intercultural Interaction

Yıl 2025, Cilt: 19 Sayı: 146 , 127 - 142 , 11.06.2025

Oya Aşan Yüksel , Suna Paşaoğlu

https://doi.org/10.58242/millifolklor.1376390

https://izlik.org/JA33FR84LU

Öz

Culture is the entirety of characteristic features that form the foundation of societies. The inte-raction of existing cultures leads to the birth of new cultural attributes. Due to factors triggering these interactions, the acculturation process continues in a constant cycle. One of the dynamics keeping cultural interaction alive is migration. Various ethnic and cultural groups have migrated from their regions, trying to live in harmony with the existing culture and their cultural heritage in new areas. Traces of these mutual cultural interactions can be seen in every branch of art. These interactions are also present in the art of ceramics. Cultural interactions experienced by ceramic material have led to changes in the form, color, and techniques used, creating a unique tradition of the existing culture. In 1887, during the war in Bulgaria, Şakir Ağa, who migrated to protect his family and wanted to continue the pottery tradition, came to the village of Kınık and established his studio, transferring the existing ceramic culture of Troyan to Kınık. It has been adopted and became a unique value of Kınık ceramic culture. The studio set up by Şakir Ağa in Kınık and the ceramic products produced with Troyan ceramic culture both attracted the attention of the local people and ensured that this technique became a deep-rooted tradition in Kınık. The adoption of this technique by the local people and adapting it to their culture has been evidence of how people from different cultural backgrounds can come together and create a new artistic expression. The ceramic traditions of Kınık and Troyan, while deeply rooted in local cultures, have also witnessed the rich texture of intercultural interactions. This situation emphasizes that Troyan and Kınık productions are not just a ceramic culture but also a phenomenon with historical and social value. Especially the ceramic culture of Troyan and Kınık has established a unique connection between the natural environment a community lives in, cultural traditions, and social stories. Ceramic production in the regions of Kınık and Troyan is shaped not only by soil and water but also by stories, beliefs, and artistic forms of expression passed down from generation to generation. The mentioned ceramic cultures have evolved based on a community's natural resources, artistic talents, and cultural interactions. This study is a striking example showing how intercultural interaction can occur directly through individuals' life stories and choices. Şakir Ağa's life has established a bridge between two regions with different cultural backgrounds. Although migration is a challenging experience for individuals, the Troyan ceramic culture, when moved to new settlements and blended with different cultural values, has become a unique cultural element in Kınık, providing livelihood to many families from the past to the present. This work shows that intercultural interactions not only affect the changes within individuals or communities but also have a significant impact on the historical, artistic, and social fabric of the regions exposed to this interaction. The deep integration seen in Kınık and Troyan ceramic cultures is an indicator of how different cultural values, techniques, and stories could come together to form a new and unique artistic expression. When examining the mentioned ceramic cultures, it's evident that there's not just a ceramic culture but a cultural transmission where deep interconnections and shared expe-riences between cultures are clearly seen. The interaction of existing cultures has resulted in unique diversity and richness in ceramic productions.

Anahtar Kelimeler

Culture , interaction , ceramic culture , Troyan ceramic culture , Kınık ceramic culture

Kültürlerarası Etkileşim Bağlamında Kınık ve Troyan Seramik Kültürünün İncelenmesi

https://izlik.org/JA33FR84LU

Öz

Kültür, toplumların temelini oluşturan karakteristik özelliklerin bütünüdür. Mevcut kültürlerin etkileşimi, yeni kültürel özelliklerin doğmasına neden olmaktadır. Bu etkileşimleri tetikleyen faktörler sayesinde, kültürleşme süreci bir döngü halinde ilerlemektedir. Kültürel etkileşimi canlı tutan dinamiklerden biri de göçtür. Farklı etnik ve kültürel gruplar, yaşadıkları bölgelerden göç ederek yeni bölgelerdeki mevcut kültürü kendi kültürleriyle harmanlayarak uyum içinde yaşamaya çalışmışlardır. Sanatın her dalında da bu karşılıklı kültürel etkileşimin izlerini görmek mümkündür. Bu etkileşimler, seramik sanatında da mevcuttur. Seramik malzemenin deneyimlediği kültürel etkileşimler, kullanılan form, renk ve tekniklerde de değişikliklere yol açmaktadır. Bu durum mevcut kültürün farklı kültürlerle etkileşime uğrayarak kendine özgü bir seramik geleneğinin altyapısını oluşturmasını sağlamaktadır. 1887 yılında Bulgaristan'da yaşanan savaş sırasında ailesini korumak için göç eden ve çömlekçilik geleneğini sürdürmek isteyen Şakir Ağa'nın Kınık Köyü’ne gelip kendi atölyesini kurmasıyla, Troyan’ın mevcut seramik kültürü Kınık’a taşınmış ve benimsenerek Kınık seramik kültürüne ait özgün bir değer haline gelmiştir. Şakir Ağa’nın göç ederek Kınık Köyü’nde kurduğu atölye ve Troyan seramik kültürü ile üretilen seramik ürünler hem yerel halkın ilgisini çekmiş hem de bu tekniğin Kınık'ta köklü bir gelenek haline gelmesini sağlamıştır. Yerel halkın bu tekniği kendi kültürlerine adapte etmesi, farklı kültürel arka planlara sahip olan insanların bir araya gelerek birlikte nasıl yeni bir sanatsal ifade yaratabileceğinin kanıtı olmuştur. Kınık ve Troyan'ın seramik gelenekleri, yerel kültürlere kök salmış olmalarına rağmen, kültürlerarası etkileşimlerin zengin dokusuna da tanıklık etmişlerdir. Bu durum Troyan ve Kınık üretimlerinin sadece bir seramik kültürü değil, aynı zamanda tarihi ve sosyal değerlere sahip bir olgu olduğu gerçeğine vurgu yapmıştır. Özellikle Troyan ve Kınık seramik kültürü, toplulukların yaşadığı doğal çevreyle, kültürel gelenekleri ve sosyal hikayeleri arasında eşsiz bir bağ kurmuştur. Kınık ve Troyan bölgelerinde seramik üretimi, sadece toprak ve suyla değil, aynı zamanda nesilden nesile aktarılan hikayeler, inançlar ve sanatsal ifade biçimleriyle de şekillenmiştir. Bahsi geçen seramik kültürleri toplulukların doğal kaynaklarına, sanatsal yeteneklerine ve kültürel etkileşimlerine bağlı olarak gelişip kendi üsluplarını oluşturmuşlardır. Bu çalışma, kültürlerarası etkileşimin nasıl doğrudan bireylerin yaşam hikayeleri ve seçimleri yoluyla gerçekleşebileceğini gösteren çarpıcı bir örnektir. Şakir Ağa'nın yaşamı, farklı kültürel geçmişlere sahip iki bölge arasında bir köprü oluşturmuştur. Göç, bireyler için zorlu bir deneyim olmasına rağmen, Troyan seramik kültürü yeni yerleşim bölgelerine taşınmış ve farklı kültürel değerlerle harmanlanarak Kınık’ta bulunan birçok ailenin geçmişten günümüze uzanan özgün bir kültürel öğesi olarak geçim kaynağı olmuştur. Yapılan bu çalışmada, kültürlerarası etkileşimin, sadece bireylerin veya toplulukların kendi içindeki değişikliklere değil, aynı zamanda bu etkileşime maruz kalan bölgelerin tarihsel, sanatsal ve sosyal dokusuna da büyük etkilerde bulunduğu görülmüştür. Kınık ve Troyan seramik kültürlerinde görülen bu derin entegrasyon, farklı kültürel değerlerin, tekniklerin ve hikayelerin bir araya gelerek yeni ve özgün bir geleneğin nasıl oluşturabileceğinin bir göstergesi olmuştur. Bahsi geçen seramik kültürleri incelendiğinde, ortaya çıkan sadece bir seramik kültürünü değil, kültürlerarası derin bağlantıların ve paylaşılan deneyimlerin açıkça görüldüğü kültürel bir transfer olduğu anlaşılmıştır. Mevcut kültürlerin etkileşimi sonucunda seramik üretimlerinde benzersiz bir çeşitlilik ve zenginlik ortaya çıkmıştır

Anahtar Kelimeler

Kültür , etkileşim , seramik kültürü , Troyan seramik kültürü , Kınık seramik kültürü

Kaynakça

• Bakla, Erdinç. Kınık Seramikleri Halk Seramik Sanatımızın Son Efsanesi. İstanbul: Güray Müze Kültür Yayınları-1, 2019.
• Bayazıt, Murat. “Kınık (Pazaryeri-Bilecik) Çönleklerinin Termal Şok Dirençlerinin Sedimenter Sepiyolit Katkısı İle İyileştirilmesi” Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Kütahya: Dumlupınar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2004.
• Haciev, Petır. Troyan’da Çömlekçilik Troyan Şehri ve Çevre Köylerde Yaptığı Çalışmalara Katkı. Sofya: Bulgaristan Bilimler Akademisi Etnografik Enstitüsü, 1954.
• İşcan, Nejat. Kınık’ta Çömlekçilik. Eskişehir: İşcan Yayınları-22, 1998.
• Kubat, Leyla. “Seramik Yüzeyler Üzerinde Akıtma Dekorunun Araştırılması ve Uygulanması” Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2002.
• Kubat, Şenol. “İlkel Kınık Fırını Uygulaması ve Çağdaş Formların Pişirilmesi” Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1993.
• Meke Saadet. “Kınık (Bilecik- Pazaryeri) Çömlekçiliğinin Geçmişten Günümüze Teknik Ve Teknolojik Açıdan Gelişim Süreci” Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, 2019.
• Öney, Gönül ve Zehra Çobanlı, (eds.). Anadolu'da Türk Devri Çini ve Seramik Sanatı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2007.
• Troyan Ulusal El Sanatları ve Uygulamalı Sanatlar Müzesi. Müze Katalog. Troyan: Troyan Ulusal El Sanatları ve Uygulamalı Sanatlar Müzesi, 2022.