Âşık Veysel’in Şiirinde Veysel ve Sazı

Yıl 2025, Cilt: 19 Sayı: 146, 54 - 65, 11.06.2025

Dilek Türkyılmaz

https://izlik.org/JA23RE33AC

Öz

20. yüzyıl Anadolu âşıklık geleneğinin en önemli temsilcilerinden biri olan Âşık Veysel, sazıy-la ve sözüyle yalnızca Türk kültürünü zenginleştiren bir ozan değil, aynı zamanda kendi ruhunu da iyileştiren bir âşıktır. Âşık Veysel sazıyla ve sözüyle kendisini iyileştirirken aynı zamanda Türk kültürüne ve halk edebiyatına da ölümsüz eserler bırakmıştır. Halk edebiyatının derinliklerine dala-rak, âşık edebiyatının önde gelen isimlerinden Yunus Emre, Karacaoğlan ve Pir Sultan Abdal gibi şairlerin izinden gitmiştir. Veysel küçük yaşta geçirdiği çiçek hastalığı nedeniyle iki gözünü de kay-betmiştir. Görme engeli, onun yaşamını zorlaştırırken aynı zamanda içsel bir yolculuğa çıkmasına vesile olmuş ve sazı da bu yoldaki zorlukları aşmasına yardımcı olmuştur. Âşık Veysel, çocukluk yıllarında ailesinin desteğiyle halk şiirine ve bağlamaya yönelmiştir. Babasının ona hediye ettiği saz, Veysel’in hayatını şekillendiren en önemli araç olmuştur. Duygularını, acılarını, özlemlerini ve umutlarını sazının tellerinde buluşturmuştur. Âşık Veysel’in sazı ve sözleri, onun yalnızlığını gideren, ruhunu besleyen ve kendisini ifade etmesine imkân tanıyan bir dost olarak sadece bir sanat biçimi olarak kalmamış, aynı zamanda bir sağaltım yöntemi olmuştur. Veysel bu sayede acılarından kurtulmayı ve hayatın güzelliklerini keşfetmeyi öğrenmiştir. Âşık Veysel, bir ozan olarak sadece kendi ruhunu iyileştirmekle kalmamış, aynı zamanda dinleyenlere de umut, teselli ve hayatı anlamlandırma imkânı sunmuştur. Bu, sanatın ve özellikle halk edebiyatının insana özgü en güçlü yönlerinden biri-dir: Acıyı paylaşarak azaltmak ve ona anlam katarak insanı iyileştirmek. Bu bağlamda Veysel’in yaşamı, sanatın ve müziğin insanı iyileştiren gücünü anlamak açısından eşsiz bir örnektir. Veysel, hayatının büyük bir bölümünü trajedilerle, kayıplarla ve zorluklarla geçirmiş bir ozan olmasına rağmen bu acılarla tükenmek yerine, bütün bu olumsuzlukları yaratıcılığını besleyen bir kaynağa dönüştürmüştür. Sazı ve şiirleri, acılarını anlamlandırdığı, hayata karşı direncini güçlendirdiği ve ruhunu onardığı bir sığınak olmuştur. Bu makalede Âşık Veysel’in kendisi ve sazıyla ilgili olan şiirleri onun iç dünyasındaki derin acıları dışa vurma, bu acılarla yüzleşme ve nihayetinde bir tür "kendini iyileştirme" yöntemi olarak değerlendirilecektir. Bunlardan hareketle, Veysel’in hayatta kalma mücadelesi, zorluklarla baş etme motivasyonu, yaralı ruhuna nasıl şifa bulduğu, şiirlerinin ve müziğinin içsel yolculuğuna ne şekilde rehberlik ettiği gibi konular üzerinde değerlendirmeler yapıl-maya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Âşık Veysel , travmatik anılar , Veysel’in sazı , şiir , sağaltma

Âşık Veysel As A Healing Poet

https://izlik.org/JA23RE33AC

Öz

As one of the most significant representatives of the 20th-century Anatolian minstrelsy tradition, Âşık Veysel enriched Turkish culture not only through his mastery of the saz, a traditional stringed instrument, and his poetic expressions but also by healing his soul through his art. While healing himself with his instrument and words, Âşık Veysel also left immortal works to Turkish culture and folk literature. Diving into the depths of folk literature, he followed in the footsteps of poets such as Yunus Emre, Karacaoğlan and Pir Sultan Abdal, the leading names of minstrel literature. Veysel lost both of his eyes due to smallpox at a young age. While his visual impairment made his life difficult, it also led him on an inner journey and his saz helped him overcome the difficulties on this path. During his childhood, with the support of his family, Âşık Veysel turned to folk poetry and the bağlama. The instrument his father gave him as a gift became the most important tool that shaped Veysel's life. He brought together his feelings, pains, longings and hopes on the strings of his in-strument. As a friend who relieved his loneliness, nourished his soul and allowed him to express himself, Âşık Veysel's saz and lyrics were not only a form of art but also a method of healing. In this way, Veysel learned to get rid of his pain and discover the beauties of life. As a minstrel, Âşık Vey-sel not only healed his own soul, but also offered hope, solace and the opportunity to make sense of life to those who listened to him. This is one of the most powerful aspects of art, and especially of folk literature, that is uniquely human: to reduce suffering by sharing it and to heal by giving it mean-ing. In this context, Veysel's life is a unique example understanding the healing power of art and music. Although Veysel was a poet who spent most of his life in tragedy, loss and hardship, he transformed all these negativities into a source that nourished his creativity. His saz and poems became a refuge where he made sense of his pain, strengthened his resistance to life and repaired his soul. In this article, Âşık Veysel's poems about himself and his saz will be evaluated to express the deep pains in his inner world, confronting these pains and finally as a kind of “self-healing” method. Based on this, we will try to evaluate on issues such as Veysel's struggle for survival, his motivation to cope with difficulties, how he healed his wounded soul, and how his poems and music guided his inner journey

Anahtar Kelimeler

Âşık Veysel , traumatic memories , Veysel’s saz , poetry , healing

Kaynakça

• Akdoğan, Mehmet ve Mehmet Duran. “Âşık Veysel’in “Dostlar Beni Hatırlasın” Adlı Şiirine Sosyolojik ve Mistik Bir Yaklaşım”. RumeliDe Dil ve Edebiyat Dergisi. 34. (2023): 839-848.
• Aksoy, Hüseyin. “Âşık Veysel’in Vasiyeti: “Sazım Sen Kal Dünyada”. Folklor Akademi Dergisi. 2(6). (2023): 815-823.
• Âşık Veysel. Âşık Veysel (Düzenleyen: Ümit Yaşar Oğuzcan). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. 1971.
• Bekki, Salahaddin. Halk Müziğinin Seyyar Radyosu Âşık Veysel. İstanbul: Muhit Kitap. 2021.
• Cengiz, Ceyhun Akın. “Âşık Veysel’in ‘Yıllarca Aradım Kendi Kendimi’ Şiirinden Hareketle Felsefenin Türk Kültüründeki Yeri”. Dört Öge. 10. (2016): 39-49.
• Erdal, Tuğçe. “Âşık Veysel’in Şiirlerinde Otobiyografik Bellek Bağlamında Travmatik Anıların İzleri” Uluslararası Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi. 7(1). (2024): 28-48.
• Günay, Umay. “Âşık Veysel ve Âşık Tarzı Şiir Geleneği”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 10(1). (1993): 21-42.
• Işık, Caner. “Âşık Veysel’in Düşünce ve Anlam Dünyası”. Âşık Veysel (Haz. Süleyman Şenel). İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları. 2022.
• Karakaya, Talip. “Martin Heidegger Felsefesinde Ölüm Problemi”. U.Ü. Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2003): 23-35.
• Kaya, Doğan. Âşık Veysel, Ankara: Akçağ Yayınları. 2011.
• Oğuz, Öcal. "Sözel Belleğin Tarihe Tanıklığı ve Âşıkların İnanılan Biyografileri". Millî Folklor. 87 (2010): 5-12.
• Özarslan, Metin. Erzurum Âşıklık Geleneği. Ankara: Akçağ Yayınları. 2001.
• Sayar, Elif. “Âşık Veysel’in ‘Uzun İnce Yol’unda Ezoterik Dünya Algısının İzini Sürmek”. Hikmet Akademik Edebiyat Dergisi. Ekim (2023): 313-323.
• Şimşek, Esma. “Âşık Veysel’in Âşıklık Geleneği İçerisindeki Yeri Üzerine Bir Değerlendirme”. Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi. 9 (2016): 117-126.
• Şimşek, Esma. “Kültürümüzde Yol ve Bu Bağlamda ‘Uzun İnce Bir Yoldayım’ Adlı Şiirin Sembolik Çözümlemesi”. Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi. 13 (2017): 55-69.
• Şişman Bekir. “Âşık Veysel’in Şikâyetnâme Ve Öğütnâme Türünde Şiirleri”. Hikmet Akademik Edebiyat Dergisi. Ekim (2023): 30-47.
• Yaz, Ezgi. “Travmatik Yaşantıları Bağlamında Âşık Veysel ve Müzikle Terapi”. Art-Sanat. 7 (2017): 277-289.
• Zara, Ayten. “Krizler ve Travmalar”. Yaşadıkça (ed. Ayten Zara) Ankara: İmge Yayınevi. 2011.