Çiçeklerin Gizli Dili

Neslihan Koç Keskin

Çiçeklerin Gizli Dili

Öz

Gizlemek ve gizlenmek için yaratılan bütün yöntemler gizli dil olarak adlandırılmıştır. Türk dil ve kültür tarihine bakıldığında birçok gizli dilin kullanıldığı görülmektedir. Kalaycı Dili, Dilce/Erkiletçe/Vartanca, Teberce ve Islık Dili bugün Türkiye’de yaşayan gizli dillerdir. Osmanlı toplumunda ise bitkiler, çiçekler, meyveler, sebzeler, kumaş parçaları ve renkler gibi pek çok unsur kadın ve erkekler arasında iletişimi sağlayan gizli bir dil olarak kullanılmıştır. Bilindiği kadarıyla ilk olarak Fransız sefirinin sekreteri Du Vignau; 1688’de yazdığı Le Secrétaire Turc adlı eserinde, 179 unsurun anlamlarını vermiş ve “selam dili” olarak bu gizli dilden bahsetmiştir. Ondan bir yüzyıl sonra 1718 yılında Lady Mary Wortley Montagu, bir mektubunda 17 örnek vererek bu nesne dilini söz konusu etmiştir. 1809 yılında ise Joseph von Hammer-Purgstall haremdeki kadınlardan derle- diği bir listeyi yayımlamış, 1811 yılında ise bu listeye birtakım ilavelerde bulunmuştur. Hemen hemen aynı zamanlarda, 1814’te yazılmaya başlanan ve 1819 yılında tamamlanan Doğu Batı Divanı’nda Goethe, kızların şallarına dokudukları çiçek motifleri ile bir aşk dili oluşturduklarını belirtir. 1886 tarihli diğer bir liste ise Zsuzsa Kasuk ve Cemil Öztürk tarafından bir bildiri ile tanıtılmıştır. Yine aynı yüzyıla ait “Der Muammâ-yı Zen-Pâre Birâderlere Her Bâr Lâzım Olan Ma’nâlardır Ki Vaktile Her Biri Bin Gurûş Eder” başlıklı başka bir liste de Gülçin Edith Ambros tarafından Kasuk ve Hammer’in listeleriyle karşılaştırılarak yayımlanmıştır. Bu listelerde çiçekler önemli bir yer arz etmektedir. 20. yüzyıla gelindiğinde Avanzâde Mehmed Süleymân, Frasızca bir eserden tercüme ederek Lisân-ı Ezhâr ve Hasan Bahri de Lehçe-i Ezhâr adlarıyla çiçeklerin ön planda olduğu benzer listeler yayımlamışlardır. Lehçe-i Ezhâr, Hasan Bahri’nin kadınlar için kaleme aldığı/tercüme ettiği ve 1919 yılında yayımlanmış öz bakım ve görgü kuralları kitabı olan Kadınlara Mahsus Pembe Kitap’ın içinde bir bölüm olarak yer alır. Lehçe-i Ezhâr’da çiçek, bitki, ot, meyveli/meyvesiz ağaç olmak üzere toplam 179 farklı türe yer verilmiştir. Lehçe-i Ezhâr’da, çiçeklerin “aşk ve haberleşme vasıtası” olduğu ve de kadın ile erkek arasında gizli bir iletişim sağladığı üzerinde durulmuştur. Her bir çiçek, bitki, ot, meyveli/meyvesiz ağaç türünün anlamını veren Bahri, bu anlamların kadınlar ve erkekler tarafından bilinmesi gerektiğinin altını önemle çizmiştir. Lehçe-i Ezhâr, adı geçen unsurlar ve onlara atfedilen anlamlar sebebiyle söz konusu listelerden ayrılır. Lisân-ı Ezhâr ve Lehçe-i Ezhâr’a kadar çiçek adlarına (gösteren) karşılık olan anlamlar (gösterilen) yine çiçek adlarıyla gül/kül örneğinde olduğu gibi kâfiyeli kelimeler ile bitmektedir. Lisân-ı Ezhâr ve Lehçe-i Ezhâr’da bu şekilde bir anlamlandırma yoktur. Bu makalede gizli diller ile ilgili bir girişten sonra, listelerde çiçeklere verilen anlamlar tablolarla karşılaştırılmış, Lehçe-i Ezhâr’ın çeviri yazısı verilerek, çiçeklerin gizli dili üzerinde değerlendirmede bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akar, Ali. “Kalaycı Dili”. Kültür Tarihimizde Gizli Diller ve Şifreler. Edt. Emine Gürsoy Naskali-Erdal Şahin, İstanbul: Picus Yayınları, 2008, 35-51.
Ambros, Edith Gülçin. “Çiçek Dili (Lisan-ı Ezhar) ve Osmanlı Zenpareleri”, Çev. Özer Şenödeyici, Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 2(4) (Kış 2007):106-122.
Avanzade Mehmed Süleyman. Gizli Lisan (Lisân-ı Ezhâr). Haz: Yahya Hazini. Ankara: Büyüyen Ay Yayınları, 2018.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk Halk Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Neslihan Koç Keskin ^* Bu kişi benim
0000-0003-3014-4630
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

21 Eylül 2020

Gönderilme Tarihi

22 Ekim 2017

Kabul Tarihi

7 Eylül 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 16 Sayı: 127

IZ

https://izlik.org/JA74KK38WY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Koç Keskin, N. (2020). Çiçeklerin Gizli Dili. Milli Folklor, 16(127), 194-208. https://izlik.org/JA74KK38WY

AMA

1.Koç Keskin N. Çiçeklerin Gizli Dili. Milli Folklor. 2020;16(127):194-208. https://izlik.org/JA74KK38WY

Chicago

Koç Keskin, Neslihan. 2020. “Çiçeklerin Gizli Dili”. Milli Folklor 16 (127): 194-208. https://izlik.org/JA74KK38WY.

EndNote

Koç Keskin N (01 Eylül 2020) Çiçeklerin Gizli Dili. Milli Folklor 16 127 194–208.

IEEE

[1]N. Koç Keskin, “Çiçeklerin Gizli Dili”, Milli Folklor, c. 16, sy 127, ss. 194–208, Eyl. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA74KK38WY

ISNAD

Koç Keskin, Neslihan. “Çiçeklerin Gizli Dili”. Milli Folklor 16/127 (01 Eylül 2020): 194-208. https://izlik.org/JA74KK38WY.

JAMA

1.Koç Keskin N. Çiçeklerin Gizli Dili. Milli Folklor. 2020;16:194–208.

MLA

Koç Keskin, Neslihan. “Çiçeklerin Gizli Dili”. Milli Folklor, c. 16, sy 127, Eylül 2020, ss. 194-08, https://izlik.org/JA74KK38WY.

Vancouver

1.Neslihan Koç Keskin. Çiçeklerin Gizli Dili. Milli Folklor [Internet]. 01 Eylül 2020;16(127):194-208. Erişim adresi: https://izlik.org/JA74KK38WY