Türkçe Fıkıh Usûlü Eserleri ve Merhum Ahmed Davudoğlu’nun Usûl-i Fıkıh Dersleri
Öz
Müslümanlar tarih boyunca her ilimde usûl bahsine önem vermişler ve bunu yazdıkları eserlerle de ortaya koymuşlardır. Usûl özellikle şer’i hükmün tespiti noktasında fıkıh ilmi için vazgeçilmezdir. Fıkıh usulüne dair telif edilen eserler İslam’ın ilk asırlarından beri çoğunlukla Arapça olarak yazılmış ve bunların tespiti için de bazı çalışmalar yapılmıştır. Zira usul-i fıkhın konusu ve tatbik alanı olan kaynakların dili Arapça’dır. Bununla beraber diğer dillerde ve özellikle Türkçe olarak kaleme alınan usul kitapları da bulunmaktadır. Ancak bunlara dair kapsamlı bir çalışmanın mevcut olmadığı görülmektedir. Bu makalenin birinci kısmında söz konusu eserlerin tespiti ve haklarında genel bilgilere yer verilmekte, ikinci kısmında ise son devrin âlimlerinden merhum Ahmed Davudoğlu’nun Usûl-i Fıkıh Dersleri adlı kitabının Türkçe usul yazımı bakımından yeri belirlenmeye çalışılmaktadır. Merhumun adı geçen eseri altmışlı yıllarda Yüksek İslam Enstitüsü’nde ders kitabı olmak üzere hazırlanmış ve tedris edilmiştir. Bu makale Davudoğlu Hoca’nın kendisinden önce yazılan Türkçe fıkıh usûlü çalışmaları üzerine genel bir araştırma ve adı geçen eser üzerine bir incelemeden oluşmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Fıkıh usulü, Türkçe usul kitapları, Menar Tercümesi, Ahmed Davudoğlu
Kaynakça
- Ahmed, Vedat S. “Deliormanlı İslâm Âlimi Ahmed Davudoğlu’nun Hayatı ve Şahsiyeti”, İslâm Âlimi Ahmed Davudoğlu Uluslararası Sempozyumu, ed. Muhammet Abay. 41-50. İstanbul: Ümraniye Belediyesi Kültür Yayınları, 2016.
- Bilmen, Ömer Nasuhi. Usûl-i Fıkıh. sad. Şevket Topal, Seyit Badır, İlyas Yıldırım. İstanbul: Nizamiye Akademi, 2021.
- Bilmen, Ömer Nasuhi. Sorulu Cevaplı Dinî Bilgiler. sad. Bilal Aksoy. İstanbul: Semerkand Yayınları, 2015.
- Bozok, Emrah. “Hırsız Sözcüğünün Kökeni Üzerine”, International Journal of Humanities and Education 4/9 (2018), 63-71.
- Cici, Recep. Osmanlı Dönemi İslâm Hukuku Çalışmaları - Kuruluştan Fatih Devrinin Sonuna Kadar. Bursa: Arasta Yayınları, 2001.
- Davudoğlu, Ahmed. Buluğu’l-Meram Tercümesi ve Şerhi- Selamet Yolları. İstanbul: Fazilet Neşriyat, 2017.
- Davudoğlu, Ahmed. Fıkıh Usulü Dersleri. haz. Fetullah Yılmaz. İstanbul: Şamil Yayınevi, 2023.
- Engin, Nihat. “Ahmed Davudoğlu”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 9/52-53. İstanbul: TDV Yayınları, 1994.
- Erdem, Sami. “Hüseyin Naci’nin Darülfünun Hukuk Fakültesindeki Son Fıkıh Usulü Ders Takrirleri (1924-1925)” Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları. 27 (2019 Bahar), 35-91.
- Ermiş, Hamza. Mehmed Zihni Efendi'nin Hayatı, Eserleri ve Arap Dili ve Belagatindeki Yeri. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2004.