Bursa Tasavvuf Kültüründe Mevlevî Mûsikîşinaslar
Öz
Bursa Pınarbaşı Mevlevîhânesi, Bursa tasavvuf tarihinin önde gelen müesseselerindendir. Bursa Mevlevîhânesi, mûsikîşinasları aracılığıyla İstanbul'un dinî mûsikî kültüründen beslenmiş ve Bursa'nın dinî mûsikî birikimini de İstanbul'un dinî mûsikî kültürüne yansıtmıştır. Mevlevî dergâhları arasında zikredilen Pınarbaşı Mevlevîhânesi hem mûsikîşinas postnişînleri hem de yetiştirdiği bestekâr, âyinhan ve neyzenleriyle de temayüz etmiş bir dergâhtır. Çalışmada İsmail Beliğ tarafından kaleme alınan Güldeste-i Riyâz-ı İrfân'dan başlanarak Mısrî Dergahı şeyhi Mehmed Şemseddin Ulusoy’un Yadigâr-ı Şemsî, Bahâr-ı Şemsî ve Âyine-i Diyâr-ı Şemsî adlı eserleri de dahil olmak üzere Bursa vefeyâtnâmeleri incelenmiş, Bursa mevlevîlik geleneği bağlamında şehrin dinî mûsikî hayatına katkı sağlayan mûsikîşinasların hayatları ele alınmıştır. Sözü edilen vefeyâtnâmelerde mûsikîşinaslar hakkında sınırlı bilgiler yer almakla birlikte Mehmed Şemseddin Efendi’nin son dönem Mevlevî mûsikîşinasları hakkında verdiği bilgiler Bursa Mevlevîlik tarihi bakımından oldukça önemlidir. Kamil Kepecioğlu’nun Bursa Kütüğü adlı çalışması da çalışmaya ışık tutan diğer önemli eserdir.
Anahtar Kelimeler
Bursa, Pınarbaşı Mevlevîhânesi, Mûsikîşinas, Âyinhan, Neyzen
Kaynakça
- Bahar, Cem. Şeyhülislam’ın Müziği-18. Yüzyılda Osmanlı/Türk Mûsikîsi ve Şeyhülislam Es’ad Efendi’nin Atrâbü’l-Âsâr’ı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2. Basım. 2017.
- Benlioğlu, İbrahim. Bursa’da Yetişen Mûsikîşinaslar. Bursa: Bursa Akademi Yayınları, 2018.
- Donuk, Suat. Türk Edebiyatında Vefeyâtnâme ve İsmail Beliğ’in Güldeste-i Riyâz-ı İrfân’ı. Ankara: Gece Kitaplığı. 2016.
- Eraydın, Selçuk. Tasavvuf ve Tarikatlar Tarihi. İstanbul: M. Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 7. Basım. 2004.
- Ergun, Sadeddin Nüzhet. Türk Mûsikîsi Antolojisi. İstanbul: Vadi Yayınları, 2017.
- Eşrefzâde Ahmed Ziyaeddin Efendi. Gülzâr-ı Sülehâ ve Vefeyât-ı Urefâ. BEEK, Orhan Kit. Nu. 1918/2, 123b.
- Gazimihal, Mahmut Ragıp. Bursa’da Mûsikî. Bursa: Bursa Yeni Basımevi, 1943.
- Gazzîzâde Abdüllatif Efendi. Ravzatü’l Müflihûn. BEEK, Orhan Kit. Nu. 1041, 10a.
- İsmail Beliğ, Güldeste-i Riyâz-ı İrfân. Bursa: Bursa Vilayet Matbaası, 1302/1885.
- Kara, Mustafa. Din, Sanat ve Hayat Açısından Tekke ve Zaviyeler. İstanbul: Dergâh Yayınları, 4. Basım. 1999.