Hâşim B. Utbe el-Mirkâl Askerî ve Siyasi Faaliyetleri
Öz
Bu çalışmada Raşid halifeler dönemi önemli komutanlarından Hâşim b. Utbe’nin hayatı ve askeri faaliyetleri ele alınmıştır. Mekke’nin fethedildiği gün Müslüman olan Hâşim b. Utbe Hz. Peygamber ile uzun süre birlikte olamasa da sahabi olma şerefine nail olmuştur. Suriye ve Irak’taki ilk İslam fetihlerine katılan Hâşim b.Utbe, Suriye’de gerçekleşen Fihl, Ecnaîn ve Yermük gibi savaşlara komutan olarak katılmış, birçok şehrin fethine iştirak etmiştir. Irak fetihlerinde de bulunan Hâşim b. Utbe Sasanî imparatorluğunun mukadderatını belirleyen Kadisiye ve Celûla savaşlarının kazanılmasında etkin rol oynamıştır. Katıldığı savaşlardaki cesareti, atılganlığı ve kahramanlığı sebebiyle Hâşim b. Utbe’ye “el-Mirkâl-Atılgan” ünvanı verilmiştir. Hz. Ali’nin en büyük destekçilerinden biri olarak Cemel ve Sıffîn savaşlarına katılan Hâşim b. Utbe, Sıffîn savaşında öldürülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Hâşim b. Utbe, İlk İslam Fetihleri, Kadisiye, Celûla, Sıffîn
Kaynakça
- Affânî, Seyyid b. Hüseyin. Fursânü’n-nehâr mine’s-sahâbeti’l-ahyâr. Kahire: Dârü’l-affânî, 1432/2011.
- Belâzurî, Ebü'l-Abbas Ahmed b. Yahyâ b. Cabir. Fütuhu’l-büldân. thk. Abdullah Enîs et-Tabbâ‘- Ömer Enis et-Tabbâ. Beyrut: Müessesetü’l-maârif, 1987/1407.
- Belâzürî, Ebû’l-Hasen Ahmed b. Yahyâ b. Câbir b. Dâvûd. Ensâbü’l-eşrâf. thk. Riyâd Ziriklî- Süheyl Zekkâr. 13 Cilt. Beyrût: Dârü’l-fikr, 1996/1417.
- Çubukçu, Asri, “Haşim b. Utbe”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 16/410. İstanbul: TDV Yay. 1997.
- Dineverî, Ebû Hanife. el-Ahbâru’t-tıvâl = Eskilerin haberleri. çev. Zekeriya Akman-Hüseyin Siyabend Aytemür. Ankara: Ankara Okulu, 2017.
- Ezdî, Ebû İsmail Muhammed b Abdullah. Fütûhu’ş-şâm. Kalküta: yayın evi yok, 1853.
- Fâsî, Ebü't-Tayyib Takıyyüddin Muhammed b. Ahmed. el-İkdü's-semin fî tarihi'l-beledi'l-emin. thk. Fuad Seyyid. 8 Cilt. Beyrut: Müeesesetü’r-risâle, 1406/1986.
- Halîfe b. Hayyât b. Halîfe eş-Şeybânî el-Basrî. Târîhu Halîfe b. Hayyât. thk. Ekrem Ziyâ Ömerî. Riyad: Dâru tayyibe,1985.
- İbn Abdilber, Ebû Ömer Yusuf el-Kurtubî. el-İstiab fi esmâi’l-ashâb. thk. Adil Mürşid. Beyrut: Dâru’l-a’lâm, 1423/2002.
- İbn Asâkîr, Ebü'l-Kâsım Sikatüddin Ali b. Hasan b. Hibetullah, Târîhu medîneti dımaşk, thk. Muhibbüddin Ebi Said Ömer b. Garame el-Amri. 79 Cilt. Beyrut : Dârü'l-fikr, 1421/2001.