İbn Cüzey ve Takrîbü'l-vüsûl ilâ ʿilmi'l-usûl Adlı Eserinde Usûl-i Fıkha Dair Görüşleri
Öz
Endülüs, diğer mezhep mensuplarına nazaran Mâlikî âlimlerin daha fazla tanındığı ve toplumda karşılık bulduğu bir coğrafyadır. Bu topraklar, İslam düşüncesi ve ilimleri açısından önemli isimlerin yetişmesinde rol oynamış merkezlerden birisidir. İbn Cüzey (ö. 741/1340) de kısa sayılabilecek ömrüne dini ilimlerin gerek akli gerek nakli dallarıyla ilgilenen eserler sığdırmış Gırnatalı bir simadır. Daha ziyade et-Teshîl li-ʿulûmi’t-tenzîl adlı tefsiri ile tanınan müellif; kelam, fıkıh, tasavvuf, kıraat, Arap dili gibi pek çok ilimde kıymetli eserler kaleme almıştır. Günümüzde yapılan çalışmaların İbn Cüzey’in tefsirci ve dilci yönüne ağırlık verdiği bir alanyazında onun ihmal edilen usulcü yönünü ortaya koymayı amaçlayan araştırma, bu açıdan diğerlerinden ayrışmaktadır. Bu sebeple çalışma, İbn Cüzey’in usul-i fıkıh alanında kaleme aldığı Takrîbü’l-vüsûl ilâ ʿilmi’l-usûl başlıklı muhtasar eserini kendisine inceleme alanı olarak kabul etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ‘Âmirî, Muhammed Beşîr Hasan Râdî. Târîhu beledi’l-Endelüs fi’l-‘asri’l-İslâmî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2014.
- Bağdatlı, İsmail Paşa b. Muhammed Emîn b. Mîr Selîm el-Bâbânî. Îzâhu’l-meknûn fi’z-zeyli ʿalâ Keşfi’z-zunûn an esâmi’l-kütüb ve’l-fünûn. ed. Mehmet Şerefettin Yaltkaya - Ahmet Rifat Bilge. 2 Cilt. İstanbul: MEB Yayınları, 1947.
- Boynukalın, Mehmet. Fıkıh Usulü Alimleri ve Eserleri (III-XIII. Hicri Yüzyıl). İstanbul: İFAV Yayınları, 2017.
- Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Alî er-Râzî. el-Fusûl fi’l-usûl. Kuveyt: Vüzâratü’l-Evkâfi’l-Kuveytiyye, 2. Basım, 1994.
- Cevherî, Ebû Nasr İsmâîl b. Hammâd. es-Sıhâh fi’l-luga. ed. Ahmed Abdülgafûr Attâr. Beyrut: Dâru’l-İlm li’l-Melâyîn, 4. Basım, 1987.
- Cürcânî, Ebü’l-Hasen es-Seyyid eş-Şerîf Alî b. Muhammed b. Alî. et-Ta‘rîfât. ed. Muhammed Abdurrahmân Maraşlî. Beyrut: Dâru’n-Nefâis, 4. Basım, 2018.
- Durmuş, İsmail. “Mukaddime”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 31/115-117. Ankara: TDV Yayınları, 2020.
- Dûsirî, Terhîb b. Rebîʿân. Muʿcemü’l-müʾellefâti’l-ʿusûliyyeti’l-mâlikiyye el-mebsûse fî Keşfi’z-zunûn ve Îzâhi’l-meknûn. Medine: Medine İslam Üniversitesi Yayınları, 2003.
- Habbâzî, Ebû Muhammed Celâleddîn Ömer b. Muhammed el-Hucendî. el-Muğnî fî usûli’l-fıkh. ed. Muhammed Mazhar Bekâ. Mekke: Merkezü’l-Bahsi’l-İlmî ve İhyâü’t-Türâsi’l-İslâmî, 1403.
- Hamevî, Ebû Abdillâh Şihâbüddîn Yâkût b. Abdillâh el-Bağdâdî er-Rûmî. Muʿcemü’l-büldân. 7 Cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 2. Basım, 1995.