أثر السنة في الأفعال العربية في ضوء معجم الدوحة التاريخي

Bu çalışmada, Mu‘cemu’d-Davha’t-Târihî sözlüğü ışığında, Nebevî Sünnetin, yapı ve anlam bakımından geçişli ve geçişsiz Arapça fiillere olan etkisi ele alınmaktadır. Araştırmacı, çalışmasında betimleyici/niteleyici yöntemi takip etmiş ve buna bağlı olarak, Sünnetin ortaya koyduğu, ürettiği fiiller üzerinde durmuş; fiillerde anlam ve yapı bakımından sünnetin etkisini geniş bir şekilde ele almıştır. Araştırmanın giriş bölümünde, güvenilir sonuçlara ulaşmak için tarihî sözlükler üzerinde bu tür incelemeler yapmanın önemi vurgulanmıştır. Araştırmanın birinci bölümünde Sünnetin ortaya koyduğu 20 (yirmi) adet geçişsiz fill, ikinci bölümünde ise 20 (adet) geçişli fiil zikredilmiştir. Sonuç kısmında ise, çalışmada ulaşılan en önemli neticeler yer almaktadır. Bunlar; “Hamiye'l vatîsu (Harp kızıştı.)” şeklindeki söz öbeğinin Nebî’den (s.a.v) önceki dönemlerde biliniyor olması ve bu sözün O’nun (s.a.v) orijinal ifadelerinden biri olmaması görüşüdür. Sünnetin etkisi, teyemmüm ve benzeri İslami ibadetlerde açıkça görülmektedir.

هذا بحث يدور حول أثر السّنّة في الأفعال العربيّة، متعدّية كانت أم لازمة في ضوء معجم الدّوحة التّاريخيّ، وقد اتّبعت المنهج الوصفيّ، فوقفت عند هذه الأفعال، وبسطت القول فيها واصفًا نوعيّة التّأثير سواء أكان في المعنى أم المبنى، وقد تمّ تقسيم البحث إلى مقدّمة ذُكِر فيها أهمّيّة قيام مثل هذه الدّراسات على معاجم تاريخيّة قائمة على جهود جماعيّة. ثمّ إلى مبحثين: الأوّل: ذكر فيه عشرون فعلًا لازمًا. والثّاني: ذكر فيه عشرون فعلًا متعدّيًا. ثمّ الخاتمة ذكر فيها أهمّ النّتائج، ومنها بيان عدم صحّة كون التّركيب (حَمِيَ الوَطِيسُ) ممّا لم يعهد قبل النّبيّ-ﷺ- وأنّ أثر لحديث يظهر بشكل جليّ في الأفعال ذات الصّلة بالإسلام، كـ(تيمّمَ)، ونحوه.

This research revolves around the impact of the Prophetic Sunnah on both transitive and intransitive Arabic verbs, considering their structure and meaning, within the framework of the "Historical Doha Lexicon." Employing a descriptive/qualitative methodology, and the introduction discusses the significance of conducting such examinations on historical lexicons to achieve reliable results. This research is divided into two main sections. The first section discusses 20 intransitive verbs. The second section focuses on 20 transitive verbs. Among the noteworthy outcomes is the clarification that the phrase "Hamiye'l vatıysu (The war intensified)" was not unknown before the era of the Prophet Muhammad (sallAllahu aleyhi ve sellem) and is not an original expression of His (sallAllahu aleyhi ve sellem). But it was used before him. And The influence of the Sunnah appears clearly in actions related to Islam, such as (tayammum) and the like.