Hâkimin Rüşvet Almaması Gerektiğiyle İlgili Hadislerin Değerlendirilmesi
Öz
Rüşvet, İslâmiyet’in üzerine hassasiyetle eğildiği adâlet sistemini temelden sarsmakta, haklı ile haksızın birbirinden ayırt edilememesine ve temelde devlet düzeninin bozulmasına zemin hazırlamaktadır. Bu çalışmada adâleti gerçekleştirmede en büyük rolü oynayan hâkimlerin doğrudan rüşvet almalarını yasaklayan hadislerin değerlendirilmesi yapılmaya çalışılmıştır. Tespit edebildiğimiz kadarıyla hâkimlerin doğrudan rüşvet almamaları gerektiğine dair hadislerle ilgili bir çalışma yapılmamıştır. Adâletin İslâmiyet nezdindeki değeri göz önünde bulundurulduğunda doğrudan hâkimlerin muhatap kılındığı bu hadislerin incelenmesinin gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Çalışmada tarihsel süreç içerisinde diğer din ve milletlerde rüşvet alan insanlara ve özellikle hâkimlere karşı nasıl bir tutum sergilendiği, Hz. Peygamber’in hâkimlere karşı nasıl bir yöntem izlediği, hâkimlerde olması gereken nitelikler gibi konulara da değinilmiştir. Hadislerin sened tahlilinde ravilerin tamamı incelenmiş, bu hadislerin başka hangi kaynaklarda ne şekilde yer aldıkları tespit edilmiş, hadislerin sıhhat durumu ortaya konulmuştur. İlgili hadislerle bağlantılı olan diğer hadisler de belirtilmiştir. Hadislerin değerlendirmesi yapılırken hadis şârihlerinin, muhaddis ve fakîhlerin konuyla ilgili görüş ve değerlendirmelerine de yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdurrezzâk es-San‘ânî, Ebû Bekr Abdürrezzâk b. Hemmâm b. Nâfi‘ es-San‘ânî el-Himyerî. el-Musannef. thk. Habîbürrahman el-A‘zamî. 11 Cilt. Beyrut: Mektebetü’l-İslâmî, 1403-1983.
- Akarsu, Murat. “İlk Dönem İslâm Tarihinde Yargının Kurumsallaşmasında Dört Halifenin Rolü”. Eskiyeni Dergisi 37 (Aralık 2018), 57-79.
- Ali el-Kârî, Ebü’l-Hasen Nûrüddîn Alî b. Sultân Muhammed el-Kārî el-Herevî. Mirkâtü’l-Mefâtîh Şerhu Mişkâti’l-Mesâbîh. 9 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Fikir, 2002.
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî el-Mervezî. Müsnedü’l-İmâm Ahmed b. Hanbel el-Ehâdîs müzîle bi ahkâmi Şuayb Arnavût aleyhâ. Kahire: Müessesetü Kurtuba, ts.
- Aynî, Ebû Muhammed (Ebü’s-Senâ) Bedrüddîn Mahmûd b. Ahmed el-Aynî. Umdetü’l-gârî şerhu Sahihi’l-Buhârî. Beyrut: Dâru’l-fikir, ts.
- Atar, Fahrettin. İslâm Adliye Teşkilatının Ortaya Çıkışı ve İşleyişi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, İslâmî İlimler Fakültesi, Doktora Tezi, 1975.
- Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn b. Alî el-Beyhakî. es-Sünenü’l-Kübrâ li’l-Beyhakî ve fî zeylihî el-Cevherü’n-Nakî. 10 Cilt. Haydarabad: Meclisü Dâireti’l-Meârif, 1344.
- Bezzâr, Ebû Bekr Ahmed b. Amr b. Abdilhâliḳ el-Bezzâr el-Basrî. Müsnedü’l-Bezzâr bismi’l-Bahri’z-Zehâr. thk. Mahfuz Rahman Zeynullah. 18 cilt. Medine: Mektebetü’l-Ulûm ve’l-Hikem, 1988-2009.
- Bilmen, Ömer Nasuhi. Hukuk-ı İslâmiyye ve Istılahât-ı Fıkhiyye Kâmusu, İstanbul: Bilmen Yayınevi, 1975.
- Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî el-Buhârî. Sahihu’l-Buhârî. thk. Muhammed Züheyr b. Nâsır en-Nâsır. 9 Cilt. byy: Dâru Tavku’n-Necat, 1422.