Some Social Order Concepts in the Context of Sayyid Quṭb’s Fī Ẓilāl al-Qurʼān: A Critical Approach

Reducing inequalities, promoting justice and creating strong institutions are important agenda items in today's world. In this context, this article focuses on Sayyid Quṭb's Qurʾānic exegesis, Fī ẓilāl al-Qurʼān, in relation to global issues such as promoting peace, justice, and strong institutions for peaceful and inclusive societies. It argues that Quṭb revitalized Islamic thought, making it relevant to contemporary discussions. Despite criticisms from certain Islamic circles regarding his views on Western lifestyle and authoritarian regimes, this study aims to present Quṭb's insights beyond narrow ideological frameworks. Through content analysis methods, the article examines Quṭb's perspectives on concepts like revival, democracy, and secularism, contextualizing them within both religious and secular contexts. Preliminary findings suggest that while some of Quṭb's criticisms towards contemporary concepts may be valid, certain evaluations are open to criticism and lack an analytical basis.

Eşitsizliklerin azaltılması, adaletin teşvik edilmesi ve güçlü kurumların yaratılması günümüz dünyasının önemli gündem maddelerindendir. Bu çerçevede Kutub, İslam’ın sosyal düzeni ve adalet anlayışına odaklanarak, bu konulara dair dikkate değer bir analiz sunmuştur. Bu makale ise onun Fî Ẓılâl al-Kur’ân adlı tefsirinde ele alınan diriliş (iḥyâ), yenilenme (tecdid), ıslah, adalet, hilafet, demokrasi ve sekülerlik gibi temel sosyal düzen kavramlarına, barışın teşviki, adaletin sağlanması ve barışçıl toplumlar için güçlü kurumların oluşturulması gibi küresel meseleler ışığında odaklanmaktadır. Makale ayrıca Kutub’un İslam düşüncesini yeniden canlandırdığını ve onu çağdaş tartışmalarla alakalı hâle getirdiğini savunmaktadır. Onun Batılı yaşam tarzı ve otoriter rejimlere ilişkin görüşleri, bazı İslami çevrelerden eleştiriler almıştır; ancak bu araştırma, onun görüşlerini daha geniş bir perspektiften ele almayı hedeflemektedir. Ayrıca, içerik analizi yöntemiyle, Kutub’un odaklandığı kavramları ele alarak modern İslam düşüncesine ve sosyal reform çabalarına düşünsel katkılar sunmayı amaçlamaktadır. İlk bulgular, Kutub’un çağdaş kavramlara yönelik eleştirilerinin bir kısmının geçerli ancak bazı değerlendirmelerinin ise eleştiriye açık ve analitik bir temelden yoksun olduğunu göstermektedir.