Vakf Alameti Tercihi Üzerinden Secâvendî’nin İşaret Ettiği Fıkhî ve Kelâmî Mülahazalar: en-Nisâ 4/101 ve el-Kasas 28/68 Âyetleri Örneğinde İzahlar
Öz
Bu çalışmada Secâvendî’nin vakf-ibtidâ sistemi üzerinden ülkemiz mushaflarında tercih edilmekte olan vakf alametlerinden hareketle Nisâ 4/101 ve Kasas 28/68 âyetlerinde bahsi geçen fıkhî ve kelâmî meseleye dair müellifin işaret ettiği mülahazalar incelenmiştir. Seçilen iki örnek âyette tayin edilen harf remiz şeklindeki vakf alametinin, tefsirlerde zikredilen fıkhî ve kelâmî yorumlardan ve buna bağlı olarak âyetle ilgili serdedilen i‘râb takdirlerinden hangisine işaret ettiği tespitine gidilmiştir. Bu itibarla incelemeye medâr olan âyette öncelikle kastedilen mânanın tespiti için tefsir kaynaklarına ve âyetin i‘râb incelemesi için İ’râbu’l-Kur’ân literatürüne müracaat edilmiştir. Tefsirlerde serdedilen yorumlar ve âyetin i‘râbına yönelik zikredilen i‘râb takdirleri muvacehesinde vakf-ibtidâ âlimlerinin bu âyetle ilgili değerlendirmelerine yer verilmiştir. Buna göre Secâvendî’nin vakf-ibtidâ’ya dair değerlendirmelerinin ve ilgili âyetler özelinde tercih etmiş olduğu fıkhî ve kelâmî görüşünün tayinine ulaşılmaya çalışılmıştır. Dolayısıyla bu çalışmada ilgili âyetler özelinde Secâvendî’nin fıkhî ve kelâmî mülahazalarına değinilmiş olduğu gibi vakf-ibtidâ ilminin tefsir, nahiv, i‘râbu’l-Kur’ân, fıkıh ve kelâm ilimleriyle olan irtibatına da işaret edilmiş olmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aklan, Kenan. Kıraat Farklılıklarının Vakf ve İbtidâya Etkisi. Ankara: İlâhiyât Yayınları, 2023.
- Beyzâvî, Nâsırüddin Ebû Saîd Abdullah b. Ömer. Envârü’t-tenzîl ve esrârü’t-te’vîl. thk. Muhammed Abdurrahman el-Mer’aşlî. 5 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’lArabî, 1997.
- Coşkun, Muhammed. Mushaf Basımına Yansıyan Yönüyle Secâvendî’nin Vakf Sisteminin Yeniden Okunması Eleştiriler – Teklifler. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2018.
- Dânî, Ebû Amr Osmân b. Saîd. el-Muktefâ fi’l-vakfi ve’l-ibtidâ. thk. Cemâlüddîn Muhammed Şeref. Batanta: Dâru’s-Sahâbe li’t-Türâs, 2006.
- Ebû Hayyân, Muhammed b. Yûsuf el-Endelüsî. el-Bahrü’l-muhît. thk. Âdil Ahmed Abdulmevcûd - Ali Muhammed Muavviz. 8 Cilt. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1993.
- Ensârî, Zekeriyya b. Muhammed. el-Maksad li telhîsi mâ fi’l-Mürşid fi’l-vakfi ve’l-ibtidâ (Uşmûnî’nin Menârü’l-hüdâ’sı içerisinde). Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2002.
- Hâkim el-Cüşemî, Ebû Sa‘d el-Muhassin b. Muhammed b. Kerrâme. et-Tehzîb fi’t-tefsîr. thk. Abdurrahman b. Süleyman es-Sâlimî. Kahire-Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-MısrîDâru’l-Kütübi’l-Lübnânî, 2019.
- İbn Âşûr, Muhammed b. Muhammed et-Tâhir et-Tûnisî. et-Tahrîr ve’t-tenvîr. 30 Cilt. Tunus: Dâru’t-Tûnusiyye, 1984.
- İbnü’l-Cezerî, Ebu’l-Hayr Şemsüddin Muhammed b. Muhammed. Neşru’l-kırââti’l-’aşr. thk. Eymen Rüşdî Süveyd. 5 Cilt. Dımaşk: Matbaatu’l-Mushafi Şerîf, 2019.
- İbnü’l-Enbârî, Ebû Bekr Muhammed b. el-Kâsım. Kitâbu Îzâhi’l-vakfi ve’l-ibtidâ. thk. Muhyiddîn Abdurrahman Ramazan. 2 Cilt. Matbûʿâtu Mecmaʿî’l-Luğati’lʿArabiyye: Dımaşk, 1971.