MEB Ortaöğretim DKAB Programı ve Ders Kitabında Yahudilik ve Hıristiyanlık Konularının Dinler Tarihi Açısından Analizi

Yıl 2025, Sayı: 21, 49 - 72, 29.12.2025

Yasin Öner

https://doi.org/10.47502/mizan.1640342

Öz

Çalışmanın konusu, MEB tarafından hazırlanan öğretim programlarında Yahudilik ve Hıristiyanlıkla ilgili konuların Dinler Tarihi biliminin ışığında değerlendirilmesidir. Bu doğrultuda konu, yürürlükte olan 2018 öğretim programı ile 2024 itibariyle 1, 5 ve 9. sınıflarda uygulanan ve aşamalı bir şekilde diğer kademelerde de hayata geçirilecek olan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’yle sınırlandırılmıştır. Bununla birlikte diğer bir sınırlandırma ise örneklem olarak seçilen dinler özelinde yapılmıştır. Öğretim programı kapsamında farklı inanç biçimlerine yer verilmesine rağmen çalışmada Yahudilik ve Hıristiyanlık ekseninde bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışmada her iki öğretim programı (2018 ve 2024) detaylı ve karşılaştırmalı bir şekilde ele alınmış, ders kitabı olarak öğrencilere okutulan materyal ise Dinler Tarihi biliminin ilkeleri çerçevesinde içerik analizine tabi tutulmuştur. Bu doğrultuda kitapta yer alan bilgilerin, öğrenciler için sade ve anlaşılır bir biçimde aktarılmış olmasına rağmen öğretim programında açıklandığı şekliyle nesnellik ilkesi çerçevesinde ele alınmadığı, İslami bir bakış açısıyla diğer dinlere yaklaşıldığı, konuların yüzeysel olarak ele alındığı ve kullanılan kaynakların çoğunun ikincil kaynaklar olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Dinler Tarihi , Yahudilik , Hıristiyanlık , Maarif Modeli , Müfredat

Analysis of Judaism and Christianity in DOE Secondary Education Religious Culture and Ethics Program and Textbook in terms of History of Religions

Öz

The subject of the study is the evaluation of the topics related to Judaism and Christianity in the curricula prepared by the Ministry of National Education in the light of the science of History of Religions. In this direction, the subject is limited to the 2018 curriculum in force and the Turkish Century Education Model, which is implemented in grades 1, 5 and 9 as of 2024 and will be implemented in other levels gradually. In addition, another limitation was made in terms of the religions selected as a sample. Although different forms of belief are included in the curriculum, an evaluation was made on the axis of Judaism and Christianity. In the study, both curricula (2018 and 2024) were examined in a detailed and comparative manner, and the material taught to students as a textbook was subjected to content analysis within the framework of the principles of History of Religions. In this direction, it was concluded that although the information in the book was conveyed in a simple and understandable way for students, it was not handled within the framework of the principle of objectivity as explained in the curriculum, other religions were approached from an Islamic perspective, the topics were dealt with superficially and most of the sources used were secondary sources.

Anahtar Kelimeler

History of Religions , Judaism , Christianity , Education Model , Curriculum.

Kaynakça

• Akpınar, Burhan - Köksalan, Bahadır. “Eğitimde Maarif ve Müfredat Yenileme İhtiyacı: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Üzerinden Teorik Bir Analiz”. Tarih Okulu Dergisi 17/68 (2024), 27-48. http://dx.doi.org/10.29228/Joh.74735
• Altundal, Semih. Dinler Tarihi Metodolojisinde Dinleri Anlama Problemi. Afyon: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
• Aşlamacı, İbrahim. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Derslerinin Çoğulculuk Açısından Değerlendirilmesi”. Hikmet Yurdu Düşünce-Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi 6/12 (2013), 267-282.
• Aydın, Mahmut. Dinler Tarihi: Tarih, İnanç ve İbadet. İstanbul: Ensar Yayınevi, 2018.
• Aydın, Mehmet. “Hıristiyanlık: Kutsal Metinler ve Dini Literatür”. DİA. 17/340-345. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1998. https://cdn2.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/17/C17015834.pdf
• Aydın, Mehmet. “Hıristiyanlık: Mabed ve İbadet”. DİA. 17/348-353. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1998. https://cdn2.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/17/C17015836.pdf
• Bilgin, Beyza. “İslam Din Pedagojisinde İslamm’dan Başka Dinlerin Anlatımı”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 43/2 (2002), 19-40.
• Bulut, Zübeyir. “Dinsel Çoğulculuk ve Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programında Diğer Dinlerin Öğretimi”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 3/2 (2014), 359-381. https://doi.org/10.15869/itobiad.00825
• Darakçı, Süleyman. “Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ve Ders Kitaplarında Harita Kullanımı”. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi 3/4 (2014), 15-31.
• Demir, Sibel - Akınoğlu, Orhan. “Epistemolojik İnanışlar ve Öğretme Öğrenme Süreçleri”. M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 32 (2010), 75- 93.
• Demirci, Kürşat. “Hıristiyanlık”. DİA. 17/328-340. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1998. https://cdn2.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/17/C17015833.pdf
• Eroğlu, Ahmet Hikmet. “Hıristiyanlık”. Dinler Tarihi El Kitabı. ed. Baki Adam. 134-194. Ankara: Grafiker Yayınları, 2015.
• Güç, Ahmet. “Yahudilik: Mâbed ve İbadet”. DİA. 43/207-212. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2013. https://cdn2.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/43/C43015811.pdf
• Gündüz, Gülişe vd. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 11. Sınıf Ders Kitabı. Ankara: MEB Yayınları, 2023.
• Gürkan, Salime Leyla. “Yahudilik”. DİA. 43/187-197. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2013. https://cdn2.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/43/C43015808.pdf
• Harman, Ömer Faruk. “Yahudilik: İnanç Esasları”. DİA. 43/201-207. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2013. https://cdn2.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/43/C43015810.pdf
• Harman, Ömer Faruk. “Yahudilik: Kutsal Metinler ve Dini Literatür”. DİA. 43/197-201. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2013. https://cdn2.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/43/C43015809.pdf
• Karatosun, Musa Osman. “Dinler Tarihi Öğretiminde Yenilikçi Bir Yaklaşım: Aktif Eğitim”. Din ve İnsan Dergisi 2 (2021), 1-28.
• Küçük, Abdurrahman vd. Dinler Tarihi. Ankara: Berikan Yayınevi, 2014.
• Meral, Yasin. “Yahudilik”. Dünya Dinleri. 61-114. İstanbul: MilelNihal Yayınları, 2020. Millî Eğitim Bakanlığı. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı (Ortaöğretim 9, 10, 11 ve 12. Sınıflar). Ankara: MEB Yayınları, 2018.
• Millî Eğitim Bakanlığı. “Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Sınıf Geçme Yönetmeliği’ni Uygulayan Ortaöğretim Kurumları Ders Programı”. Millî Eğitim Bakanlığı Tebliğler Dergisi 58/2445 (1995), 925-988.
• Millî Eğitim Bakanlığı. Orta Öğretim Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi Dersi 9, 10, 11 ve 12. Sınıflar Öğretim Programı. Ankara: MEB Yayınları, 2005.
• Millî Eğitim Bakanlığı. Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar) Öğretim Programı. Ankara: MEB Yayınları, 2010.
• Millî Eğitim Bakanlığı. Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar) Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. Ankara: MEB Yayınları, 2024.
• Millî Eğitim Bakanlığı. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programı Ortak Metni. Ankara: MEB Yayınları, 2024.
• Özdemir, Safiye - Çamyar, Selahattin. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 11. Sınıf Ders Kitabı. Ankara: SDR İpekyolu Yayıncılık, 2024.
• Sarıkçıoğlu, Ekrem. Başlangıçtan Günümüze Dinler Tarihi. Isparta: Fakülte Kitabevi Yayınları, 2008.
• Schimmel, Annamarie. Dinler Tarihine Giriş. İstanbul: Kırkambar Yayınları, 1999.
• Seyfeli, Canan. Ermeni Kilisesi’nde Sakramentler. Konya: Çizgi Kitabevi Yayınları, 2015.
• Uzunpolat, Yakup - Ecer, Münir. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerine Göre İslam Dışındaki Dinlerin Öğretimi”. Hitit İlahiyat Dergisi 22/2 (2023), 762-780. https://doi.org/10.14395/hid.1327553
• Yıldırım, Yusuf - Çalışkan, Alperen. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin 21. Yüzyıl İnsan Profili Açısından Değerlendirilmesi”. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi 13/26 (2024), 205-221. https://doi.org/10.55605/ejedus.1548121
• Yürük, Tuğrul. “Cumhuriyet Dönemi Din Öğretimi Programlarında Farklı Din Anlayışlarına Ayrılan Yer”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 15/1 (2015), 55-75.