Farabi’de İlahi Basitlik

Ortaçağ dönemine kadar gittiğimizde, Tanrı’nın doğasına ilişkin

İlahi basitlik fikri geleneksel olarak hem filozoflar hem de teologlar

tarafından Tanrı’nın tabiatını kavramada başvurulan en önemli temel

yaklaşımlardan biri olarak önümüze çıkmaktadır. Özellikle felsefi teolojide,

Tanrı’nın kendi öz varlığından ayrı bir doğaya veya kendi zatından

ayrı sıfatlara sahip olup olmadığı sorusu ciddi tartışma konusu

olmuştur. Tanrı’nın varlığından ayrı bir doğasının olmadığı veya onun

kendi zatından ayrı olan sıfatlara sahip olmadığı iddiasının temelinde

Tanrı’nın basit olduğu öğretisi bulunur. Bu makalenin başlıca amacı,

Tanrı’nın basitliği düşüncesi bağlamında herhangi bir karşıt görüşü

çürütme amacı taşımadan, Ortaçağ İslam felsefesinde bu fikrin el-Fārābī

tarafından nasıl ifade edildiğini inceleyerek İslam entelektüel tarihi

içerisinden bu düşüncenin betimleyici bir tarzda bir ifadesini sunmaktır.

Bu makalede, el-Fārābī’nin tasavvurunda Tanrı’nın “birliği” doktrini ile

İlahi basitliğin doğrudan korelasyonu üzerinde durulmuş ve Tanrı’nın

basitliğine ilişkin tezinin O’nun salt zatının her tür ontolojik ve semantik

ayırım ve bileşiklikten uzak olduğu düşüncesi üzerine kurulduğuna

dikkat çekilmiştir.

Drawing back the medieval era, the idea of divine simplicity

as regards to divine nature has traditionally been regarded as one of the

instigating fundamental modalities appealing to apprehending God’s

nature in terms of both philosophers and theologians. More particularly

in the philosophical theology, the question of whether God has a nature

distinct from his own existence or has attributes distinct from his own

divine self or essence has been a subject of serious discussion. At the

very foundation of the claim that God does not have a nature other than

his own existence or that he has no attributes distinct from his own essence

is the idea that God is simple. The paramount concern of this article

is to provide a descriptive account of the doctrine of divine simplicity

from Islamic intellectual history by investigating how this doctrine was

articulated by al-Fārābī in Medieval Islamic philosophy, without, however,

having an aim in refuting any of the opponent views in relation to

the doctrine. This article mainly emphasizes on the direct correlation

of divine simplicity with the doctrine of God’s “oneness” in al-Fārābī’s

perception and draws the attention to the fact that his thesis as regards

to God’s simplicity is grounded on the idea that God’s own essence is free

from any kind of ontological and semantic distinction or multiplicity.