Araştırma Makalesi

Тооктун жөжөлөрүнүн дене салмагына, канынын гематологиялык жана биохимиялык көрсөткүчтөрүнө пияздын (Allium cepa L.), сарымсактын (Allium sativum L.) жана кызыл калемпирдин (Capsicum annuum L.) таасири

Cilt: 14 Sayı: 2 25 Aralık 2024
PDF İndir
EN RU

Тооктун жөжөлөрүнүн дене салмагына, канынын гематологиялык жана биохимиялык көрсөткүчтөрүнө пияздын (Allium cepa L.), сарымсактын (Allium sativum L.) жана кызыл калемпирдин (Capsicum annuum L.) таасири

Öz

Тооктун жөжөлөрүнүн дене салмагына, гематологиялык жана биохимиялык көрсөткүчтөрүнө Allium cepa L., Allium sativum L. жана Capsicum annuum L. тийгизген таасирин илимий негиздөө. Тажрыйбалык иштер үчүн бир айлык 48 баш тоок жөжөлөрү алынып, 12 баштан төрт топко бөлүндү. Биринчиси контролдук, экинчиси – сарымсак, үчүнчүсү – пияз жана төртүнчүсүнө ачуу кызыл калемпир берилүүчү топтор уюшулду. Үй куштарын кармоо, тоюттандыруу кабыл алынган эрежелерге шайкеш аткарылды. Ар бир жуманын аягында жөжөлөрдүн тирүүлөй салмактары алынып турду. Тажрыйбалык иш 42 күнгө созулду. Гематологиялык жана биохимиялык изилдөөлөр үчүн 43-күнү бардыгынан, эрежелерди сактоо менен, кан алынды. Сандык маалыматтар SPSS (23.0) программасы аркылуу статистикалык талданды. Изилдөөлөр тоок жөжөлөрүнүн салмактык өсүп-өнүгүүсүнө – пияздын, сарымсактын жана ачуу кызыл калемпирдин таасири бар экенин далилдеп, алар статистикалык маанилүү экендиги көрсөттү. Гематологиялык көрсөткүчтөрү манилүү өзгөрүүлөргө дуушар болгон жок. Бирок, АЛТ, АСТ, жалпы биллирубин жана жалпы белок сыяктуу кан сары суусунун биохимиялык көрсөткүчтөрү контролдук жана бардык тажрыйбалык топтордогу куштар арасында кескин айырмаланаары ачыкталды жана анын себептери белгиленди.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Кыргыз-Түрк “Манас” университети

Proje Numarası

Изилдөөлөр Кыргыз-Түрк “Манас” университети тарабынан каржыланган “Органикалык үй чарбачылыгындагы канаттууларга колдонулуучу этноветеринардык ыкмаларды изилдөө жана илимий негиздөө” (KTMU-BAP-2023.FB.03) илимий долбоорунун алкагында аткарылган.

Etik Beyan

Тажрыйбалык изилдөө ишинин протоколун Кыргыз-Түрк «Манас» университетинин жаныбарларга тажрыйба жүргүзүү боюнча этикалык комитети жактырган (№2023/03, 28.03.2023).

Teşekkür

Көрсөткөн көмөгү үчүн КТМУнун Долбоорлорду кординациялоор башкармалыгына, университеттин жетекчилигине жана изилдөөлөрдү ишке ашырууда ар тараптуу жардам көрсөткөн инсандарга терең ыраазычылык билдиребиз.

Kaynakça

  1. Adebiyi, F.G., Ologhobo, A.D. & Adejumo, I.O. (2017). Efficacy of Allium sativum as Growth Promoter, Immune Booster and Cholesterol-lowering Agent on Broiler Chickens. Asian J Animal Sciences, 11(5): 202-213. https://doi.org/10.3923/ajas.2017.202.213.
  2. Aderemi, F., Alabi, O. & Ayoola, O. (2013). Evaluating Pepper (Capsicum annuum) and Garlic (Allium sativum) on Performance Egg Trait and Serum Parameters of Old Layers. Journal of Biology, Agriculture and Healthcare. 3(7): 90-96.
  3. Aldayarov, N., Tulobaev, A., Salykov, R., Jumabekova, J., Kydyralieva, B., Omurzakova, N., Kurmanbekova, G., Imanberdieva, N., Usubaliev, B., Borkoev, B., Salieva, K., Salieva, Z., Omurzakov, T. & Chekirov, K. (2022). An ethnoveterinary study of wild medicinal plants used by the Kyrgyz farmers. Journal of Ethnopharmacology. 114842. 1-15. https://doi.org/10.1016/j.jep.2021.114842.
  4. Antonio, R., Souza, R., Furlan, M., Pedro, C., Cassas, F., Honda, S. & Rodrigues, E. (2015). Investigation of urban ethnoveterinary in three veterinary clinics at east zone of São Paulo city, Brazil. J. Ethnopharmacol. 173: 183– 190. https://doi.org/10.1016/j.jep.2015.07.026.
  5. Aziz, MA, Khan, AH, Adnan, M. & Ullah, H. (2018). Traditional uses of medicinal plants used by Indigenous communities for veterinary practices at Bajaur Agency, Pakistan. J Ethnobiol Ethnomed. 14:11. https://doi.org/10.1186/s13002-018-0212-0.
  6. Benítez, G., González-Tejero, M.R. & Molero-Mesa, J. (2012). Knowledge of ethnoveterinary medicine in the Province of Granada, Andalusia, Spain. J. Ethnopharmacol. 139(2): 429–439. https://doi.org/10.1016/j.jep.2011.11.029.
  7. Bischoff, T., Vogl, C.R., Ivemeyer, S., Klarer, F., Meier, B., Hamburger, M. & Walkenhorst, M. (2016). Plant and natural product based homemade remedies manufactured and used by farmers of six central Swiss cantons to treat livestock. Livestock Science. 189: 110–125. http://dx.doi.org/10.1016/j.livsci.2016.05.003.
  8. Boronbaeva, M. (2018). Kyrgyzstan obespechivaet sebya myasom pticy vsego na 5%, otrasl na grani polnogo kraha – associaciya pticevodov. Kirg TAG. https://kyrtag.kg/ru/news/kyrgyzstan-obespechivaet- sebya-myasom-ptitsy-vsego-na-5-otrasl-na-grani-polnogo-krakha-assotsiatsiya.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Rusça

Konular

Veteriner Anatomi ve Fizyoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

10 Haziran 2024

Kabul Tarihi

4 Ekim 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 14 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Aldayarov, N., & Tulobaev, A. (2024). Тооктун жөжөлөрүнүн дене салмагына, канынын гематологиялык жана биохимиялык көрсөткүчтөрүнө пияздын (Allium cepa L.), сарымсактын (Allium sativum L.) жана кызыл калемпирдин (Capsicum annuum L.) таасири. Manas Journal of Agriculture Veterinary and Life Sciences, 14(2), 210-218. https://doi.org/10.53518/mjavl.1498609
AMA
1.Aldayarov N, Tulobaev A. Тооктун жөжөлөрүнүн дене салмагына, канынын гематологиялык жана биохимиялык көрсөткүчтөрүнө пияздын (Allium cepa L.), сарымсактын (Allium sativum L.) жана кызыл калемпирдин (Capsicum annuum L.) таасири. Manas J Agr Vet Life Sci. 2024;14(2):210-218. doi:10.53518/mjavl.1498609
Chicago
Aldayarov, Nurbek, ve Askarbek Tulobaev. 2024. “Тооктун жөжөлөрүнүн дене салмагына, канынын гематологиялык жана биохимиялык көрсөткүчтөрүнө пияздын (Allium cepa L.), сарымсактын (Allium sativum L.) жана кызыл калемпирдин (Capsicum annuum L.) таасири”. Manas Journal of Agriculture Veterinary and Life Sciences 14 (2): 210-18. https://doi.org/10.53518/mjavl.1498609.
EndNote
Aldayarov N, Tulobaev A (01 Aralık 2024) Тооктун жөжөлөрүнүн дене салмагына, канынын гематологиялык жана биохимиялык көрсөткүчтөрүнө пияздын (Allium cepa L.), сарымсактын (Allium sativum L.) жана кызыл калемпирдин (Capsicum annuum L.) таасири. Manas Journal of Agriculture Veterinary and Life Sciences 14 2 210–218.
IEEE
[1]N. Aldayarov ve A. Tulobaev, “Тооктун жөжөлөрүнүн дене салмагына, канынын гематологиялык жана биохимиялык көрсөткүчтөрүнө пияздын (Allium cepa L.), сарымсактын (Allium sativum L.) жана кызыл калемпирдин (Capsicum annuum L.) таасири”, Manas J Agr Vet Life Sci, c. 14, sy 2, ss. 210–218, Ara. 2024, doi: 10.53518/mjavl.1498609.
ISNAD
Aldayarov, Nurbek - Tulobaev, Askarbek. “Тооктун жөжөлөрүнүн дене салмагына, канынын гематологиялык жана биохимиялык көрсөткүчтөрүнө пияздын (Allium cepa L.), сарымсактын (Allium sativum L.) жана кызыл калемпирдин (Capsicum annuum L.) таасири”. Manas Journal of Agriculture Veterinary and Life Sciences 14/2 (01 Aralık 2024): 210-218. https://doi.org/10.53518/mjavl.1498609.
JAMA
1.Aldayarov N, Tulobaev A. Тооктун жөжөлөрүнүн дене салмагына, канынын гематологиялык жана биохимиялык көрсөткүчтөрүнө пияздын (Allium cepa L.), сарымсактын (Allium sativum L.) жана кызыл калемпирдин (Capsicum annuum L.) таасири. Manas J Agr Vet Life Sci. 2024;14:210–218.
MLA
Aldayarov, Nurbek, ve Askarbek Tulobaev. “Тооктун жөжөлөрүнүн дене салмагына, канынын гематологиялык жана биохимиялык көрсөткүчтөрүнө пияздын (Allium cepa L.), сарымсактын (Allium sativum L.) жана кызыл калемпирдин (Capsicum annuum L.) таасири”. Manas Journal of Agriculture Veterinary and Life Sciences, c. 14, sy 2, Aralık 2024, ss. 210-8, doi:10.53518/mjavl.1498609.
Vancouver
1.Nurbek Aldayarov, Askarbek Tulobaev. Тооктун жөжөлөрүнүн дене салмагына, канынын гематологиялык жана биохимиялык көрсөткүчтөрүнө пияздын (Allium cepa L.), сарымсактын (Allium sativum L.) жана кызыл калемпирдин (Capsicum annuum L.) таасири. Manas J Agr Vet Life Sci. 01 Aralık 2024;14(2):210-8. doi:10.53518/mjavl.1498609