Tıbbi Sülük Türlerinin Bulunduğu Türkiye'de Sülükler ile İlgili Çalışmaların Yetersizliği: Bibliyometrik Bir Çalışma

Öz

Bu çalışmanın amacı tıbbi sülüklerle ilgili ülkemizde yapılmış çalışmaların bibliyometrik incelemesini yaparak çalışmaların hangi seviyede olduğunu nicel verilerle göstermektir. Literatür veri setini oluşturmak için akademisyenler tarafından sıklıkla tercih edilen Web of Science Core Collection (WoSCC) elektronik veri tabanı kullanılmıştır. Bilimsel yayınlardan elde edilen verileri sunmak için tanımlayıcı istatistiksel teknikler kullanılmıştır. Bibliyometrik analiz için Biblioshiny (sürüm 2.0) kullanılmıştır. WOS verilerine göre 1975-2024 yılları arasında Dünya genelinde toplam 7565 tane çalışma yapılmıştır. Türkiye’de ise ilk yayının yapıldığı 1997 yılından 2024 yılına kadar toplamda 155 çalışma yapılmıştır. Bu verilere göre Dünya genelinde sülük üzerine yapılan çalışmaların sadece %2.05’i Türkiye’de yürütülmüştür. Türkiye bu çalışma sayısıyla Dünya sıralamasında 11. sırada yer almaktadır. Ayrıca çalışma sayısının son yıllarda artış eğiliminde olduğu ve en fazla çalışmanın ise 2021 yılında yapıldığı tespit edilmiştir. Bu alandaki en aktif üniversitenin 18 yayınla Fırat üniversitesi olduğu saptandı. Her ne kadar son yıllarda bu alanda yapılan çalışmaların sayısı artmış olsa da Türkiye gibi tıbbi sülüklere ev sahipliği yapan bir ülkede, bu alanda yapılan çalışmaların az olduğu ve daha fazla çalışma yapılması gerektiği kanaatine varıldı.

Anahtar Kelimeler

• Bibliyometrik
• hirudoterapi
• Sülük.

Inadequacy of Studies on Leeches in Turkey, Where Medicinal Leech Species Occur: A Bibliometric Study

Öz

This study aims to show quantitatively the level of research on medicinal leeches conducted in our country by conducting a bibliometric review. The Web of Science Core Collection (WoSCC) electronic database, which is frequently preferred by academics, was used to create a literature dataset. Descriptive statistical techniques were used to present the data obtained from scientific publications. Biblioshiny (version 2.0) was used for bibliometric analysis. According to WOS data, a total of 7565 studies were conducted worldwide between 1975 and 2024. A total of 155 studies were conducted In Turkey, from 1997, when the first publication was made, to 2024. According to the data, only 2.05% of the studies conducted on leeches worldwide were carried out in Turkey. It was also determined that the number of studies has tended to increase in recent years and the most studies were conducted in 2021. It was determined that the most active university in this field is Fırat University with 18 publications. Although the number of studies in this field has increased in recent years it was concluded that the studies in this field is low in a country like Turkey which hosts medical leeches and that more studies should be conducted.

Anahtar Kelimeler

• Bibliometric
• hirudotherapy
• Leech

Kaynakça

1. Abdualkader, A. M., Ghawi, A. M., Alaama, M., Awang, M. & Merzouk, A. (2013). Leech therapeutic applications. Indian Journal of Pharmaceutical Sciences, 75(2), 127–137.
2. Alaama, M., Kucuk, O., Bilir, B., Merzouk, A., Ghawi, A. M., Yerer, M. B., & Helaluddin, A. B. M. (2024). Development of leech extract as a therapeutic agent: A chronological review. Pharmacological Research- Modern Chinese Medicine. 10;100355.
3. Aldieri, L., Kotsemir M., Vinci, C.P. (2018) The impact of research collaboration on academic performance: An empirical analysis for some European countries. Socio-Economic Planning Sciences. 6;213-30.
4. Ariaa, M. & Cuccurullo, C. (2017). An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11, 959–975.
5. Ayhan, H. ve Mollahaliloğlu, S. (2018). Tıbbi sülük tedavisi: Hirudoterapi. Ankara Medical Journal, 18(1), 141-148.
6. Bilden, A., Çakır, F., Kahraman, M. ve Çiçek, M. (2024). Tıp fakültesi öğretim elemanlarının hirudoterapiye bakış açısının araştırılması. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 14(1), 109-116.
7. Bilden, A., Kara, Ö., Kahraman, M., Çağlayan, N., & Çiçek, M. (2025). Efficiency of medical leech on experimentally induced incisional wound healing in rats. Journal of complementary & integrative medicine, 10.1515/jcim-2024-0351. Advance online publication. https://doi.org/10.1515/jcim-2024-0351
8. Brauer, P. R., Saadah, M., Fritz, M. A., Wu, S. S. & Lamarre, E. D. (2024). Analysis of antibiotic resistant infections associated with hirudotherapy. American Journal of Otolaryngology, 45(6), 104500.

9. Chen, H., Jiang, W., Yang, Y., Yang, Y. & Man, X. (2015). Global trends of municipal solid waste research from 1997 to 2014 using bibliometric analysis. Journal of the Air & Waste Management Association, 65(10), 1161–1170.
10. Eroğlu, L., Orak, İ. ve Şimşek, T. (2004). Ekstravazasyon yaralanmasının tedavisinde tıbbi sülük kullanımı: ön çalışma. Türk Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Dergisi, 12(3), 208-211.
11. Gödekmerdan, A., Arusan, S., Bayar, B. ve Sağlam, N. (2011). Tıbbi sülükler ve hirudoterapi. Türkiye Parazitoloji Dergisi, 35(4), 234-239.
12. Heinz, P., Tvrdý, P., Pink, R, Dvořák, Z. & Michl, P. (2020). Hırudotherapy in reconstructıve surgery: case-reports and revıew. Acta Chirurgiae Plasticae,62(3-4),95-102.
13. İkiışık H., Yılmaz FK., Baltalı O., Direk Ş., Yaycı S., Tahmazoğlu E. & Maral, I. (2021). Thoughts, attitudes and behaviors of research assistant doctors regarding traditional and complementary medicine practices: a cross- sectional research. Journal of Traditional Medical Complementary Therapies,4(2),246-55.
14. İri, R. & Ünal, E. (2024). Bibliometric Analysis Bibliometric Analysis of Research (1980-2023). Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 386-403.
15. Küçük, M. ve Yaman, O. (2019). Tıbbi Sülük Terapisi (Hirudoterapi). Journal of Biotechnology and Strategic Health Research,3,29-46.
16. Leydesdorff, L., Wouters, P. & Bornmann, L. (2016). Professional and citizen bibliometrics: complementarities and ambivalences in the development and use of indicators-a state-of-the-art report. Scientometrics, 109(3), 2129–2150.
17. Liu, C. & Barkley, T. W. Jr. (2015). Medicinal leech therapy: New life for an ancient treatment. Nursing, 45(11), 25–31.
18. Okka, B. (2013). Hirudotherapy from Past to Present. European Journal of Basic Medical Sciences, 3(3),61-65.
19. Özbek, M. ve Sarı, H. M. (2007). Batı Karadeniz Bölgesi’ndeki bazı göllerin Hirudinea (Annelida) faunası. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 24(1), 83-88.
20. Passas, I. (2024). Bibliyometrik analiz: ana adımlar. Ansiklopedi, 4 (2), 1014-1025.
21. Phillips, A. J. & Siddall, M. E. (2009). Poly-paraphyly of Hirudinidae: many lineages of medicinal leeches. BMC evolutionary biology, 9, 246.
22. Pottier, P., Lagisz, M., Burke, S., Drobniak, S. M., Downing, P. A., Macartney, E. L., Martinig, A. R., & Mizuno, A. (2024). Title, abstract and keywords: a practical guide to maximize the visibility and impact of academic papers. Proceedings. Biological sciences, 291(2027), 20241222. https://doi.org/10.1098/rspb.2024.1222
23. Pourrahimi, M., Abdi, M. & Ghods, R. (2020). Complications of leech therapy. Avicenna journal of phytomedicine, 10(3), 222–234.
24. Pranckutė, R. (2021). Web of Science (WoS) and Scopus: The Titans of Bibliographic Information in Today’s Academic World. Publications, 9(1), 12. https://doi.org/10.3390/publications9010012.
25. Rados, C. (2004). Beyond bloodletting: FDA gives leeches a medical makeover. FDA consumer, 38(5).
26. Rousseau, R. (2014). Library science: Forgotten founder of bibliometrics. Nature, 510(7504), 218.
27. Manuvera, V. A., Kharlampieva, D. D., Bobrovsky, P. A., Grafskaia, E. N., Brovina, K. A., & Lazarev, V. N. (2024). New anticoagulant protein from medicinal leech. Biochemical and Biophysical Research Communications, 696, 149473.
28. Sağlam, N. (2011). Protection and sustainability, exportation of some spe-cies of Medicinal Leeches (Hirudo medicinalis L., 1758 and Hirudo verbana Carena, 1820). Journal of Fisheriessciences.com, 5, 1-15.
29. Sağlam, N., Saunders, R., Lang, S.A. & Shain, D.H. (2016). A new species of Hirudo (Annelida: Hirudinidae): historical biogeography of Eurasian medicinal leeches. BMC Zoology, 1, 1-12.
30. Sağlık Bakanlığı, (2014). Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği. 27 Ekim 2014. Sayı: 29158. Başbakanlık Basımevi. Ankara
31. Singh A. P. (2010). Medicinal leech therapy (hirudotherapy): a brief overview. Complementary Therapies in Clinical Practice, 16(4), 213–215.
32. Sket, B. & Trontelj, B. (2008). Global diversity of leeches (Hirudinea) in freshwater. Hydrobiologia 595,129-137.
33. Şenel, E., Taylan Özkan, A. & Mumcuoglu, K. Y. (2020). Scientometric analysis of medicinal leech therapy. Journal of Ayurveda and İntegrative Medicine, 11(4), 534–538.
34. Vera, C., Blu, A. & Torres, M. (2005). Sanguijuelas, parásitos presentes ayer y hoy [Leeches, today and yesterday present parasites]. Revista chilena de infectología,22(1),32-37.