Türkiye'nin Doğu Akdeniz Bölgesinden Seçilen Bazı Erkek İncirlerin Çiçek Tozu Canlılığı ve Çimlenme Özelliklerinin Araştırılması

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 2, 187 - 193, 25.12.2025

Serpil Yurtal , Oğuzhan Çalışkan

https://doi.org/10.53518/mjavl.1737574

Öz

Erkek incirler (Ficus carica var. caprificus), gynodioik bir tür olan kültür incirlerinde ilekleme ve melezleme çalışmalarında kritik bir rol oynamaktadır. Küresel iklim değişikliğine bağlı olarak yaz sıcaklıklarının artması, özellikle Akdeniz Bölgesi gibi ani sıcaklık dalgalanmalarının yaşandığı bölgelerde erkek inicrlerin tozlayıcı potansiyelinin değerlendirilmesini daha önemli hale getirmiştir. Bu çalışma, Türkiye’nin Doğu Akdeniz Bölgesi’nden seçilen erkek incir genotiplerinin çiçek tozu canlılığı ve çimlenme kapasitesini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada Adana, Kahramanmaraş, Mersin ve Osmaniye illerinden toplanan 20 erkek incir genotipi ile standart erkek incir çeşitleri olan Ak İlek, Armut İlek, Elma İlek, Hamza, Küçük Konkur ve Taşlık ile karşılaştırılmıştır. Çiçek tozu canlılığı, TTC ve FDA boyama yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Çiçek tozu çimlenme testleri ise %1 agar+%3 sakkaroz+100 ppm H₃BO₃ +300 ppm Ca(NO₃)₂+200 ppm MgSO₄+100 ppm KNO₃ içeren ortamda gerçekleştirilmiştir. Genotiplerin çiçek tozu canlılık değerleri TTC testinde %67.05 ile %98.60 ve FDA testinde %70.75 ile %94.32 arasında değişmiştir. Çiçek tozu çimlenme oranları %30.22 ile %88.90 arasında değişiklik göstermiştir. Genel olarak, Türkiye’nin Doğu Akdeniz Bölgesinin doğal popülasyonundan seçilen Kahramanmaraş07, Mersin01 ve Osmaniye08 genotiplerinin çiçek tozu canlılığı ve çimlenme özellikleri bakımından standart çeşitlerle benzer düzeyde bulunmuş ve etkin tozlayıcılar olarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Erkek incir , TTC , FDA , çiçek tozu çimlenme

Etik Beyan

"Türkiye'nin Doğu Akdeniz Bölgesinden Seçilen Bazı Erkek İncirlerin Çiçek Tozu Canlılığı ve Çimlenme Özelliklerinin Araştırılması" başlıklı çalışma, ilgili bilimsel, etik ve atıf kurallarına uygun olarak yürütülmüştür.

Destekleyen Kurum

Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Proje Numarası

13620

Teşekkür

Bu çalışma, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir.

Investigation of Pollen Viability and Germination Characteristics of Some Caprifigs Selected from the Eastern Mediterranean Region of Türkiye

Öz

Caprifigs (Ficus carica var. caprificus) are essential for caprification and hybridization studies in cultivated figs, a gynodioecious species. Rising summer temperatures due to global climate change increase the need to evaluate the pollinator properties of caprifigs, especially in regions experiencing sudden temperature fluctuations, such as the Mediterranean region of Türkiye. This study assessed the pollen viability and germination status of selected caprifig genotypes from the Eastern Mediterranean Region of Türkiye. In the study, 20 caprifig genotypes from Adana, Kahramanmaraş, Mersin, and Osmaniye provinces were compared with standard caprifig cultivars (Ak İlek, Armut İlek, Elma İlek, Hamza, Küçük Konkur, and Taşlık). Pollen viability of the caprifig genotypes was evaluated using TTC and FDA tests. Pollen germination was studied in a medium containing 1% agar + 3% sucrose + 100 ppm H3BO3 + 300 ppm Ca(NO3)2 + 200 ppm MgSO4 + 100 ppm KNO3. Pollen viability values ranged from 67.05% to 98.60% in the TTC test and from 70.75% to 94.32% in the FDA test. Pollen germination values ranged from 30.22% to 88.90%. As a result, the Kahramanmaraş07, Mersin01, and Osmaniye08 genotypes selected from the natural population of the Eastern Mediterranean Region of Türkiye were as valuable as standard cultivars in terms of pollen viability and germination properties.

Anahtar Kelimeler

Caprifig , TTC , FDA , pollen germination

Etik Beyan

The study, entitled " Investigation of Pollen Viability and Germination Characteristics of Some Caprifigs Selected from the Eastern Mediterranean Region of TürkiyeTitle of the Study ", was conducted in accordance with the relevant scientific, ethical and citation rules. No falsification was made of the collected data, and this study has not been sent to any other academic media for evaluation. As it does not require ethics committee approval, it can be considered to be in accordance with the relevant ethical standards.

Destekleyen Kurum

Coordination Unit at Hatay Mustafa Kemal University

Proje Numarası

13620

Teşekkür

This study was financially supported by the Scientific Research Projects Coordination Unit at Hatay Mustafa Kemal University

Kaynakça

• Aksoy, U., Balci, B., Can, H.Z., & Hepaksoy, S. (2003). Some significant results of the research-work in Turkey on fig. Acta Horticulturae, 605, 173-181. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2003.605.26
• Bayazit, S., Çalişkan, O., &Imrak, B. (2011). Comparison of pollen production and quality characteristics of cultivated and wild almond species. Chilean Journal of Agricultural Research, 71, 536-541.
• Bolat, İ., & Pirlak, L. (1999). An investigation on pollen viability, germination and tube growth in some stone fruits. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 23, 383-388. https://journals.tubitak.gov.tr/agriculture/vol23/iss4/4
• Caliskan, O., Bayazit, S., Ilgin, M., Karatas, N., & Kocatas, H. (2016). Effects of some applications on in vitro pollen germination of caprifig genotypes (Ficus carica var. caprificus). Paper presented at the VII International Scientific Agriculture Symposium “Agrosym 2016”. pp. 238-244. Jahorina. https://agrosym.ues.rs.ba/article/showpdf/BOOK%20OF%20PROCEEDINGS%202016%20FINAL.pdf
• Caliskan, O., Bayazit, S., Ilgin, M., & Karatas, N. (2017). Morphological diversity of caprifig (Ficus carica var. caprificus) accessions in the eastern Mediterranean region of Turkey: Potential utility for caprification. Scientia Horticulturae, 222, 46-56. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2017.05.008
• Caliskan, O., Bayazit, S., Kilic, D., Ilgin, M., & Karatas, N. (2021). Pollen morphology and variability of caprifig (Ficus carica var. caprificus) genetic resources in Turkey using multivariate analysis. Scientia Horticulturae, 287, 110283. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2021.110283
• Çalışkan, O., & Bayazıt, S. (2012). Caprification and its role in fig cultivation. MKU Ziraat Fakültesi Dergisi, 17, 47-61.
• Çalışkan, O., & Dalkılıç, Z. (2022). Ancient history and cultural heritage of Ficus carica in Turkey. In Z. Dalkılç (Ed), Ficus carica production, cultivation and uses (pp. 1-24). Nova Science Publishers. https://doi.org/10.52305/TPCS5872
• Caliskan, O., Bayazit, S., & Kilic, D. (2023). Morpho-chemical characteristics useful in the identification of fig (Ficus carica L.). In MF Ramadan (Ed), Fig (Ficus carica): Production, processing, and properties. (pp. 175- 192) Springer Nature. https://doi.org/10.1007/978-3-031-16493-4_7
• Eti, S. (1991). Bazı meyve tür ve çeşitlerinde değişik in vitro testler yardımıyla çiçek tozu canlılık ve çimlenme yeteneklerinin belirlenmesi. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 6, 69-80.
• Flaishman, M.A. (2022). Horticultural practices under various climatic conditions. In MA Flaishman & U. Aksoy (Eds.), Advances in Fig Research and Sustainable Production (pp.117-138). CABI. https://doi.org/10.1079/9781789242492.0009
• Gaaliche, B., Trad, M., & Mars, M. (2011). Effect of pollination intensity, fruequency and pollen source on fig (Ficus carica L.) productivity and quality. Scientia Horticulturae, 30, 737-742. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2011.08.032
• Gaaliche, B., Majdoub, A., Trad, M., & Mars, M. (2013). Assessment of Pollen Viability, Germination, and Tube Growth in Eight Tunisian Caprifig (Ficus carica L.) Cultivars. ISRN Agronomy Article ID: 207434: 1-4. https://doi.org/10.1155/2013/207434
• Ilgin, M., Ergenoglu, F., & Caglar, S. (2007). Viability, germination and amount of pollen in selected caprifig types. Pakistan Journal of Botany, 39, 9–14.
• Rosianski, Y., Freiman, Z.E., Cochavi, S.M., Yablovitz, Z., Kerem, Z., & Flaishman, M.A. (2016). Advanced analysis of development and ripening characteristics of pollinated common-type fig (Ficus carica L.). Scientia Horticulturae, 198, 98-106. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2015.11.027
• SAS Institute, (2005). SAS Online Doc, Version 9.1. SAS Inst., Cary, NC.
• Simsek, E., Kilic, D., & Caliskan, O. (2020). Phenotypic variation of fig genotypes (Ficus carica L.) in the Eastern Mediterranean of Turkey. Genetika, 52, 957-972.https://doi.org/10.2298/GENSR2003957S
• Stanley, R.G., & Linskens, H.F. (1974). Pollen biology, biochemistry, management. Berlin, Germany: Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-65905-8
• Trad, M., Ginies, C., Gaaliche, B., Renard, C.M.G.C., & Mars, M. (2012). Does pollination affect aroma development in ripened fig (Ficus carica L.) fruit? Scientia Horticulturae, 134, 93-99. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2011.11.004
• Yaman, S., & Çalışkan, O. (2014). Effects of pollinizer on yield and fruit quality characteristics of figs (Ficus carica L.). MKU Ziraat Fakültesi Dergisi, 19, 34-46,
• Yaman, S., & Çalışkan, O. (2016a). Pollinizer characteristics of some caprifig genotypes (Ficus carica var. caprificus) selected from Hatay. Anadolu Journal of Agricultural Sciences, 31, 315-320.
• Yaman, S., & Çalışkan, O. (2016b). Investigations on pollen viability and germination of some caprifig genotypes (Ficus carica var. caprificus). Ege Üniviversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 53, 461-467.
• Yıldız, E., & Kaplankıran, M. (2014). Farklı trabzon hurması genotiplerinin çiçek tozu canlılık ve çimlenme oranları. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 51, 117-123.