Örtü Toprağına Mikoriza Uygulamasının Beyaz Şapkalı Kültür Mantarı Yetiştiriciliğinde Verim ve Kalite Üzerine Etkileri

Öz

Mikoriza mantarının beyaz şapkalı kültür mantarı (Agaricus bisporus) yetiştiriciliğinde morfolojik gelişim, verim ve kalite üzerine etkisini ve kullanılacak en etkin dozu belirlemek amacıyla yürütülen bu çalışma mantar üretim odasında sonbahar-kış döneminde yürütülmüştür. Ticari mantar işletmesinden alınan misel ekili kompostlu polietilen torbalarda yapılan mantar yetiştiriciliğinde ERS (Endo Root Solube, Bioglobal) mikorizanın (Glomus ssp) üç dozu [önerilen doz (D, 1 g/L); önerilen dozun yarısı (D/2, 0.5 g/L), iki katı (Dx2, 2 g/L) ve üç katı (Dx3, 3 g/L)] ile mikorizasız kontrol grubu denemeye alınmıştır. Mikoriza örtü toprağına uygulanmış, hazırlanan örtü toprakları kompost içeren torbalar üzerine serilmiştir. Toplam 70 gün süren üretimde 3 flaş verim alınarak üretim sonlandırılmıştır. Araştırmada verim, kalite ve besin element alınımı değerleri belirlenmiştir. Araştırma sonucunda en yüksek torba ağırlığı 1. flaştan elde edilmiş, flaş sayısı arttıkça verim azalmış ve pazarlanamaz karpofor oranı arttış göstermiştir. Toplam ve pazarlanabilir karpofor ağırlık ve adet açısından önemli bir farklılık olmamakla beraber mikoriza uygulaması ile birlikte pazarlanabilir ortalama karpofor ağırlığının arttığı saptanmıştır. Mikoriza ilavesi kalite açısından olumlu etkiler yapmış; şapka açıklığının azaldığı, kuru ağırlık, sertlik ve vitamin C içeriğinin arttığı belirlenmiştir. Besin elementi içeriği mikoriza uygulaması ile fark önemisiz olsa da artış göstermiştir. Beyaz şapkalı kültür mantarı yetiştiriciliğinde örtü toprağına mikoriza ilavesi olumlu bir eğilim göstermiştir. Uygulamalar arasında Dx2 mikoriza dozu, Dx3 dozuna benzer olumlu etkiler göstermiştir. Dx2 dozu daha düşük girdi maliyeti gerektirmesi nedeniyle daha uygulanabilir bir seçenek ve ticari mantar üretimi için umut verici bir biyolojik uygulama olarak değerlendirilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Glomus
• Agaricus bisporus
• ERS
• VAM
• Karpofor

Etik Beyan

Bu araştırma çalışması, araştırma ve yayınlama etiğine uygun bir şekilde yürütülmüştür. İnsan veya hayvan deneklerle herhangi bir çalışma bulunmaması ve literatür analizi ile incelemeye dayalı olarak yapıldığından etik kurul kararı zorunluluğu bulunmamaktadır.

Teşekkür

Araştırmada kullanılan kompost torbalarını bedelsiz olarak sağlayan Pe-Ma Mantar İşletmesi (Foça-İzmir, Türkiye) sahibi Sayın Orhan PEMBE'ye teşekkür ederiz.

Effects of Mycorrhiza Application to the Casing Soil on Yield an Quality in Cultivation of Button Mushroom

Öz

This study was conducted during the autumn–winter period in a mushroom growing room with the aim of determining the effects of mycorrhizal fungi on morphological development, yield, and quality in white button mushroom (Agaricus bisporus) cultivation, as well as identifying the most effective application dose. Mushroom production was carried out in polyethylene bags containing spawn-inoculated compost obtained from a commercial mushroom enterprise. The experiment included three doses of ERS (Endo Root Soluble, Bioglobal) mycorrhiza (Glomus spp.) [recommended dose (D, 1 g L⁻¹), half of the recommended dose (D/2, 0.5 g L⁻¹), double the recommended dose (Dx2, 2 g L⁻¹), and triple the recommended dose (Dx3, 3 g L⁻¹)], along with a non-mycorrhizal control treatment. The mycorrhiza was applied to the casing soil, and the prepared casing layers were spread over the compost-filled bags. Production lasted a total of 70 days, during which three flushes were harvested before termination of the experiment. Yield, quality parameters, and nutrient element uptake were evaluated. The results indicated that the highest bag yield was obtained from the first flush; as the number of flushes increased, yield decreased while the proportion of unmarketable carpophores increased. Although no significant differences were observed among treatments in terms of total and marketable carpophore weight and number, mycorrhizal application increased the average weight of marketable carpophores. Mycorrhiza application exerted positive effects on quality parameters, resulting in reduced cap opening and increased dry matter content, firmness, and vitamin C levels. Although differences in nutrient element content due to mycorrhizal application were not statistically significant, an increasing trend was observed. Overall, the addition of mycorrhiza to the casing soil in white button mushroom cultivation exhibited a positive tendency. Among the treatments, the Dx2 mycorrhiza dose produced beneficial effects comparable to those of the Dx3 dose. Considering its lower input cost, the Dx2 dose may be regarded as a more feasible option and a promising biological application for commercial mushroom production.

Anahtar Kelimeler

• Glomus
• Agaricus bisporus
• ERS
• VAM
• Carpofor

Etik Beyan

This research study was conducted in accordance with research and publication ethics. Since the study did not involve human or animal subjects and was based on a literature review and analysis, approval from an ethics committee was not required.

Teşekkür

We would like to thank Mr. Orhan PEMBE, owner of Pe-Ma Mushroom Farm (Foça, Izmir, Turkey), for providing the compost bags used in the study free of charge.

Kaynakça

1. Aksu, Ş. (2006). Kültür Mantarı Üretim Teknikleri, Hasad Yayıncılık, İstanbul. 112 s. Al-Karaki, G.N. (2000). Growth of mycorrhizal tomato and mineral acquisition under salt stress. Mycorrhiza, 10, 51-54.
2. Allen, F. M. (1991). The Ecology of Mycorrhizae. Cambridge Uniandrsity Press. 184 pp.
3. Almaca, A., Almaca, N.D., Söylemez, S.& Ortaş, İ. (2010). The effects of mycorrhizal species and different doses of phosphorus on pepper (Capsicum annuum L.) yield and development under field conditions. Food, Agriculture and Environment, 11 (3&4), 647-651.
4. Altuntaş, Ö., Abak K. & Daşgan Y. H. (2015). Serada biber yetiştiriciliğinde arbusküler mikorhizal fungus kullanımının bitki gelişimi ve verime etkileri. Selçuk Tarım Bilimleri Dergisi, 2(2), 144-151.
5. Begum, N., Qin, C., Ahanger, M., Raza, S., Khan, M., Ashraf, M., Ahmed, N. & Zhang, L. (2019). Role of arbuscular mycorrhizal fungi in plant growth regulation: Implications in abiotic stress tolerance. Frontiers in Plant Science. 10, 1-15. Article 1068.
6. Boztok, K.(1990). Mantar Üretim Tekniği, Ege Üniversitesi Basımevi, Bornova.
7. Cordier, A.T., Gianinazzi, S. & Gianinazz-Pearson, V. (1996). Arbuscular mycorrhiza technology applied to micropropagated Prunus avium and to protection against Phytophthora cinnamomi. Agronomie, 16, 676-688.
8. Danneberg, G., Latus, C., Zimmer, W., Hundeshagen, B., Schneider-Poetsch, H.J. & Bothe, H. (1992). Influence of vesicular-arbuscular mycorrhiza on phytohormone balances in maize (Zea mays L.). Journal Plant Physiology, 141, 33-39.

9. Ertan, E., Kılınç, S., Yıldız, A. & Şirin, U. (2007). Topraksız ortamda çilek yetiştiriciliğinde mikoriza uygulamasının bitki gelişimine ve verime etkileri. Türkiye V. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, 04-07 Eylül 2007, Erzurum.
10. FAOSTAD, 2024. Faostat Database (Food and Agriculture Organization Statistics). https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL (Erişim Tarihi: 30.01.2025)
11. Gai, J. P., Christie, P., Feng, G. & Li, X.L. (2006). Twenty years of research on community composition and Species distribution of arbuscular mycorrhizal fungi in China: A review. Mycorrhiza, 16, 229-239.
12. Günay, A. (1995). Mantar Yetiştiriciliği. İlke Kitabevi Yayınları: 2, Kültür Dizisi: 1, Ankara, pp. 22-29, ISBN: 975-7923-15-X.
13. Heleno, S.A., Ferreira, R.C., Antonio A.L., Queiroz M.J.R.P., Barros, L. & Ferreira, I.C.F.R. (2015). Nutritional value, bioactive compounds and antioxidant properties of three edible mushrooms from Poland. Food Bioscience, 11, 48-55.
14. Kaya, C., Ashraf, M., Sonmez, O., Aydemir, S., Tuna, A.L. & Çullu, M.A. (2009). The influence of arbuscular mycorrhizal colonisation on key growth parameters and fruit yield of pepper plants grown at high salinity. Scientia Horticulturae, 121, 1-6.
15. Küçükyumuk Z., Demirekin H., Almaz M. & Erdal İ. (2014). Leonardit ve mikorizanin biber bitkisinin gelisimi ve besin elementi konsantrasyonu üzerine etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 9(2), 42-48..
16. Marschner, H. & Dell, B. (1994). Nutrient uptake in mycorrhizal symbiosis. Plant and Soil, 159, 89-102.
17. Martin, F. & Slater, H. (2007). An evolving host for mycorrhizal research. New Phytologist, 174(2), 225-228.
18. Millner, P.D. (1991). Charectarization and use of Vesicular Arbuscular Mycorrhizae in Agricultural Production Systems. The Rizosphere and Plant Growth (Editors: Keister, D.L. and Cregan P.B.). Kluwer Academic Publishers, Nederlands, pp. 335-342.
19. Ortaş, İ. (1997). Mikoriza nedir? TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi, 351, 92-95.
20. Ortaş., İ. (2010). Effect of mycorrhiza application on plant growth and nutrient uptake in cucumber production under field conditions. Spanish Journal of Agricultural Research, 8(1), 116-122.
21. Öztekin, G.B. & Ece, M. (2014). Sera domates yetiştiriciliğinde Symbion VAM (Glomus fasciculatum) inokülasyonunun bitki gelişimi, verim ve meyve kalitesi üzerine etkisinin belirlenmesi. Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 1(1), 35-42.
22. Pfeiffer, C.M. & Bloss, H.E. (1988). Growth and nutrition of guayule (Parthenium argentatum) in saline soil as influenced by vesicular–arbuscular mycorrhiza and phosphorus fertilization. New Phytologist, 108, 315-321.
23. Ruiz-Lazano, J.æM. (2003a). Antioxidant activities in mycorrhizal soybean plants under drought stress. New Phytologist, 157(1), 135-143.
24. Ruiz-Lozano, J.M. (2003b). Arbuscular mycorrhizal symbiosis and alleviation of osmotic stress. New perspectives for molecular studies. Mycorrhiza, 13, 309-317.
25. Ruiz-Lozano, J.M. & Azcon, R. (1995). Hyphal contribution to water uptake in mycorrhizal plants as affected by the fungal species and water status. Physiol Plantarum, 95, 472-478.
26. Royse, D.J. & Beelman, R.B. (2016). Six Steps to Mushroom Farming. Publication of College of Agricultural Sciences Agricultural Research and Cooperative Extension, The Pennsylvania State University. Penn State Extension, 20 p.
27. Siddhant, O.Y.S. & Ukaogo, O.P. (2017). Spawned casing vs simple casing. Asian Journal of Advances in Agricultural Research, 4(1), 1-5.
28. Smith, S. E., and D. J. Read. 2008. Mycorrhizal Symbiosis, Third Edition (Hardcover). Academic Pres is an imprint of Elsevier, NewYork, 800 p.
29. Öztekin, G.B. & Sayın, H. (2020). Farklı toprak miseli uygulamasının beyaz şapkalı mantar yetiştiriciliğinde verim ve kaliteye etkileri. International Journal of Scientific and Technological Research, 6(8),1-9.
30. TUIK, (2024). Türkiye İstatistik Kurumu, Birkisel üreti istatistikleri . https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=92&locale=tr (Erişim tarihi: 30.01.2025)
31. Yıldız, A. (2009). Mikoriza ve arbüsküler mikoriza bitki sağlığı ilişkileri. ADÜ Ziraat Fakültesi Dergisi 6(1),91-101.
32. Yılmaz, E. & Gül, A. (2009). Topraksız ortama arbusküler mikoriza aşılamanın patlıcan (Solanum melongena L.) yetiştiriciliği üzerine etkileri. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 26(2), 55-61.