Arkeolojide Görüngübilim: Öz ve Anlam Sorunu

Uygar Ozan Usanmaz

Arkeolojide Görüngübilim: Öz ve Anlam Sorunu

Öz

Kültür tarihçiliğinin 1960'lı yıllarla etkisini kaybetmesiyle arkeolojide bilimsel, pozitivist, ve antropolojik yaklaşımlar ön plana çıkmaya başlamıştır. Ancak "Yeni Arkeoloji" olarak adlandırılan disiplinde değişen sadece araştırma nesnesi olmuş, araştırma odağına kişi yerine dünya konularak Aydınlanma Çağı'nın temsilci geleneği devam ettirilmiştir. 1980'lerden itibaren geliştirilen postyapısalcı ve yorumlayıcı arkeoloji ise maddi kültürün anlamlı bir şekilde yapılandırılabilir olduğunu vurgulaması bakımından önem arz etmiştir. Postyapısalcılığın bir bakımdan idealizme dönüş olduğu gerçeği son yıllarda kuramsal arkeolojide ontolojiyi baz alan akımların oluşmasına katkı sunmuştur. Son yıllarda görüngübilimsel arkeoloji bu akımlardan en dikkat çekeni olarak karşımıza çıkmaktadır. Görüngübilim, arkeolojide peyzajların deneyimlenerek betimlenmesine dayanan bir araştırma yöntemi olarak kullanıl- maktadır. Ancak gerek görüngübilimin arkeolojiye uyarlanabilirliği, gerekse de elde edilen verilerin nesnelliği araştırmacılar arasında tartışma konusu olmuştur. Güncelliğini koruyan bu tartışmalar ışığında beliren öz ve anlam sorunu bu çalışmada ele alınmıştır. Görüngübilimsel arkeolojide öz ve anlam sorununun aşılabilmesi amacıyla Heideggerci yaklaşıma karşı Deleuzecü bakış açısı önerilmiştir. Deleuze felsefesi görüngübilimsel arkeolojinin miras aldığı temsil edici unsurları ortadan kaldırmakla birlikte görüngübilimin arkeolojiye nasıl uyarlanması gerektiği konusunda da bir çıkış yolu sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Barrett C. J. & I. Ko 2009, “A phenomenology of landscape: a crisis in British landscape archaeology?”. Journal of Social Archaeology 9/3, 275-294.
Brück J. 2005, “Experiencing the past: the development of a phenomenological archaeology in British prehistory”. Archaeological Dialogues 12/1, 45-72.
Bocheński J. M. 1965, The Methods of Contemporary Thought. Çev. P. Caws, Dordrecht.
Cummings V., A. Jones & A. Watson 2002, “Divided places: phenomenology and asymmetry in the monuments of the Black Mountains, Southeast Wales”. Cambridge Archaeological Journal 12/1, 57-70.
Cummings V. & A. Whittle 2004, Places of special virtue: megaliths in the Neolithic landscapes of Wales. Oxford.
Deleuze G. 2007, Leibniz. Çev. U. Baker, İstanbul.
Deleuze G. 2015, Anlamın Mantığı. Çev. H. Yücefer, İstanbul.
Deleuze G. & F. Guattari 1993, Kapitalizm ve Şizofreni 2: Bin Yayla. Çev. A. Akay, Ankara.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Arkeoloji Bilimi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Uygar Ozan Usanmaz
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2022

Gönderilme Tarihi

29 Nisan 2022

Kabul Tarihi

15 Mayıs 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 12

IZ

https://izlik.org/JA79RJ93MS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Usanmaz, U. O. (2022). Arkeolojide Görüngübilim: Öz ve Anlam Sorunu. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 12, 229-247. https://izlik.org/JA79RJ93MS

AMA

1.Usanmaz UO. Arkeolojide Görüngübilim: Öz ve Anlam Sorunu. MJH. 2022;12:229-247. https://izlik.org/JA79RJ93MS

Chicago

Usanmaz, Uygar Ozan. 2022. “Arkeolojide Görüngübilim: Öz ve Anlam Sorunu”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 12 (Haziran): 229-47. https://izlik.org/JA79RJ93MS.

EndNote

Usanmaz UO (01 Haziran 2022) Arkeolojide Görüngübilim: Öz ve Anlam Sorunu. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 12 229–247.

IEEE

[1]U. O. Usanmaz, “Arkeolojide Görüngübilim: Öz ve Anlam Sorunu”, MJH, c. 12, ss. 229–247, Haz. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA79RJ93MS

ISNAD

Usanmaz, Uygar Ozan. “Arkeolojide Görüngübilim: Öz ve Anlam Sorunu”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 12 (01 Haziran 2022): 229-247. https://izlik.org/JA79RJ93MS.

JAMA

1.Usanmaz UO. Arkeolojide Görüngübilim: Öz ve Anlam Sorunu. MJH. 2022;12:229–247.

MLA

Usanmaz, Uygar Ozan. “Arkeolojide Görüngübilim: Öz ve Anlam Sorunu”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, c. 12, Haziran 2022, ss. 229-47, https://izlik.org/JA79RJ93MS.

Vancouver

1.Uygar Ozan Usanmaz. Arkeolojide Görüngübilim: Öz ve Anlam Sorunu. MJH [Internet]. 01 Haziran 2022;12:229-47. Erişim adresi: https://izlik.org/JA79RJ93MS

	Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi (MJH) CC BY-NC-SA 4.0 lisansı altında yayınlanmaktadır.
	MJH Açık Erişim bir dergidir ve yayımladığı içeriği doğrudan açık erişime sunar.