Zikzak: Bir Ortaçağ Motifinin Anadolu Yansımaları
Öz
Zikzak, mimari ve el sanatları alanında binlerce yıldır uygulanmıĢ ve Anadolu‟nun mimari süsleme dağarcığında da taĢ, tuğla ve freskolarda tercih edilmiĢtir. Antikçağdan bu yana mimaride bir süsleme ögesi olarak kullanılıyor olmasına karşın, motifin kemer ve çevresinde bir bezeme ögesi olarak yaygın hale gelmesi özellikle Ortaçağ‟da baĢlamaktadır. Avrupa ve Ortadoğu‟da uygulanmıĢ zikzak örneklerinin incelendiği çalıĢmalarda Anadolu örneklerinin eksikliği, söz konusu süslemenin rotasının yorumlan- masında bir takım eksikliklere sebep olmaktadır. Bu bağlamda bu çalıĢmada Anadolu‟da uygulanan zikzak örneklerinin kronolojisinin ortaya çıkarılması ve yayılım alanlarının gözden geçirilmesi amaçlanmıştır. Bu noktadan hareketle, öncelikle zikzak örgesinin mimari süsleme programı kapsamındaki çeĢitlemeleri chevron, testere dişi ve zikzak terimleriyle tanımlanmaktadır. Ardından bu zikzak süsleme çeşitlemelerinin kemer ve çevresindeki Anadolu mimarisi uygulamaları sırasıyla Geç Antikçağ, Doğu Roma, Anadolu Selçuklu ve Beylikler dönemi örnekleri kapsamında incelenmekte; kronoloji temel alı- narak Ortadoğu ve Avrupa örnekleri ile bağlantıları kurulmaktadır. Bu çalıĢmada, söz konusu süslemenin mimarideki uygulamalarının dıĢ kaynaklı olduğu; diğer bir deyiĢle Anadolu‟nun bu motife kaynaklık etmediği ileri sürülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akyürek E. (1996). Bizans’ta Sanat ve Ritüel: Kariye Güney Şapelinin İkonografisi ve İşlevi. Ġstanbul 1996.
- Akyürek E. (2010). “Myra ġapeli Üzerine Ġlk Notlar”. Ed. N. Çevik, Arkeolojisinden Doğasına Myra/ Demre ve Çevresi. Antalya (2010) 153- 160.
- Akyürek E. (2015). “A Recently Discovered Thirteenth Century Church at Myra”. Ed. S. Fazlulin & M. M. Antika, SOMA 2013 – Symposium on Mediterranean Archaeology. Proceedings of the 17th Symposium on Mediterranean Archaeology (25-27 Nisan 2013). (2015) 14-23.
- Akyürek E. (2018). “Alakent Kilisesi: Konumu ve Mimarisi”. Ed. E. Akyürek, Alakent Kilisesi Myra’da Bir Bizans Yapısı (12.-13. Yüzyıllar) (2018) 59-116. Ġstanbul.
- Altun A. (1971). Mardin’de Türk Devri Mimarisi. Ġstanbul 1971.
- Arık R. (2017). Selçuklu Sarayları ve Köşkleri. Ankara 2017.
- Baş G. (2013). Diyarbakır’daki İslam Dönemi Mimarisinde Süsleme. Ankara 2013.
- Bayburtluoğlu M. Z. (1973). “Kahraman MaraĢ‟ta Bir Grup Dulkadiroğlu Yapısı”. Vakıflar Dergisi X (1973) 234-250.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sanat Tarihi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2019
Gönderilme Tarihi
2 Ocak 2019
Kabul Tarihi
17 Nisan 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 9 Sayı: 1
APA
Kolay, E., & Erdoğan, O. (2019). Zikzak: Bir Ortaçağ Motifinin Anadolu Yansımaları. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 9(1), 241-256. https://izlik.org/JA52ZW47YX
AMA
1.Kolay E, Erdoğan O. Zikzak: Bir Ortaçağ Motifinin Anadolu Yansımaları. MJH. 2019;9(1):241-256. https://izlik.org/JA52ZW47YX
Chicago
Kolay, Emre, ve Orçun Erdoğan. 2019. “Zikzak: Bir Ortaçağ Motifinin Anadolu Yansımaları”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 9 (1): 241-56. https://izlik.org/JA52ZW47YX.
EndNote
Kolay E, Erdoğan O (01 Haziran 2019) Zikzak: Bir Ortaçağ Motifinin Anadolu Yansımaları. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 9 1 241–256.
IEEE
[1]E. Kolay ve O. Erdoğan, “Zikzak: Bir Ortaçağ Motifinin Anadolu Yansımaları”, MJH, c. 9, sy 1, ss. 241–256, Haz. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA52ZW47YX
ISNAD
Kolay, Emre - Erdoğan, Orçun. “Zikzak: Bir Ortaçağ Motifinin Anadolu Yansımaları”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 9/1 (01 Haziran 2019): 241-256. https://izlik.org/JA52ZW47YX.
JAMA
1.Kolay E, Erdoğan O. Zikzak: Bir Ortaçağ Motifinin Anadolu Yansımaları. MJH. 2019;9:241–256.
MLA
Kolay, Emre, ve Orçun Erdoğan. “Zikzak: Bir Ortaçağ Motifinin Anadolu Yansımaları”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, c. 9, sy 1, Haziran 2019, ss. 241-56, https://izlik.org/JA52ZW47YX.
Vancouver
1.Emre Kolay, Orçun Erdoğan. Zikzak: Bir Ortaçağ Motifinin Anadolu Yansımaları. MJH [Internet]. 01 Haziran 2019;9(1):241-56. Erişim adresi: https://izlik.org/JA52ZW47YX
