Bulgar Kralı Kaloyan (1197-1207): Bölgesel Bir Güç Olma Çabaları ve Haçlılara Karşı Mücadeleleri

Yıl 2024, Cilt: 14, 43 - 60, 30.06.2024

H. Ömer Özdemir

https://doi.org/10.13114/mjh.1425206

Öz

1188’den tahta çıkışına kadar Bizans Sarayı’nda rehin tutulan Kaloyan, iktidarı eline aldığında emekleme aşamasında bulunan bir idare teslim almıştır. Henüz yeni tesis edilmiş olan bu idare Balkanlarda Sırp, Macar ve Bizans güçleri ile çatışma halindedir. İşte bu minvalde bölgede tutunma savaşı veren Kaloyan bir yandan bahse konu ülkelerle mücadele ederken diğer yandan Papa III. Innocent ile müzakerelere girişerek II. Bulgar Krallığı’nın meşruiyetini sağlamaya gayret etmiştir. Haçlıların gelişinden sonra ise coğrafyanın kaderini belirleyecek uzun soluklu çatışmalar baş göstermiştir.
Çalışmanın giriş kısmında Kaloyan’ın ağabeyleri olan Peter ve Asen’in, II. Bulgar Krallığı’nın kuruluşundaki rolleri incelenmiştir. Birinci başlıkta Kaloyan’ın, Balkanlardaki mücadelesi ve Papa ile yazışmaları kaleme alınmıştır. Burada onun iktidarını anlayabilmek için elzem bir konu olan mektuplaşmalar bilhassa ön plana çıkarılmıştır. İkinci başlık Bulgar Kralı’nın, Haçlılar ile girdiği ölüm-kalım mücadelelerine odaklanmıştır. İstanbul’u ele geçirmeyi başaran Latinlere karşı Kaloyan’ın beklenmedik yükselişi ve onun bölgenin geleceğine yaptığı etki, tafsilatlı bir şekilde aktarılmıştır. Müteakiben elde edilen verilerin ışığında çalışma tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

II. Bulgar Krallığı , Haçlılar , Bizans İmparatorluğu , Kaloyan , III. Innocent

Kaynakça

• Andrea Dandolo. 1728, Chronica Per Extensum Descripta, ed. L. A. Muratori, RIS XII, Bologna.
• Epistolarum Innocentii III. Romani Pontificis, Libri Undecim, Tomus I. 1682, Paris.
• Geoffroi de Villehardouin. 1921, Memoirs of the Crusades, Villehardouin&De Joinville, Çev. F. Marzials, London. Georgios Akropolites 2007, The History, Çev. R. Macrides, Oxford.
• Gunther of Pairis. 1997, The Capture of Constantinople, Çev. A. J. Andrea, Philadelphia.
• Historia Ducum Veneticorum. 1883, ed. H. Simonsfeld, MGH SS XIV, Hannover.
• Innocentii III Romani Pontificis Opera Omnia Tomus II, Patrologiae Cursus Completus Series Latina CCXV. 1891, haz. J. P. Migne, Paris.
• Ioannes Zonaras. 2008, Tarihlerin Özeti, Çev. Bilge Umar, İstanbul.
• John Skylitzes. 2010, A Synopsis of Byzantine History 811-1057, Çev. J. Wortley, Cambridge.
• Niketas Khoniates’in Historia’sı 1195-1206. 2013, Çev. I. Demirkent, İstanbul.
• Ralph of Coggesgall, Chronicle. 2008, ed. A. J. Andrea, Contemporary Sources for the Fourth Crusade, Boston, 277-290.
• Robert of Clari. 2005, The Conquest of Constantinople, Çev. E. H. McNeal, New York.
• Tafel G. F. Fr. ve Thomas G. M. 1856, Urkunden zur alteren Handels- und Staatgeschichte der Republik Venedig I, Viyana.
• The Anonymous of Soissons. 2008, ed. A. J. Andrea, Contemporary Sources for the Fourth Crusade, Boston, 223-238.
• The Chronicle of Theophanes Confessor; Byzantine and Near Eastern History AD 284-813. 1997, Çev. C. Mango ve R. Scott, Oxford.
• The Deeds of the Bishops of Halberstadt.2008, ed. A. J. Andrea, Contemporary Sources for the Fourth Crusade, Boston, 239-263.
• The Devastatio Constantinopolitana. 2008, ed. A. J. Andrea, Contemporary Sources for the Fourth Crusade, Boston, 205-222.
• The Old French Chronicle of Morea: An Account of Frankish Greece after the Fourth Crusade. 2015, Çev. A. V. Arsdall ve H. Moody, Farnham.
• Brand C. M. 1968, Byzantium Confronts the West 1180-1204, Massachusetts.
• Crampton R. J. 2005, A Concise History of Bulgaria, Cambridge.
• Curta F. 2006 Southeastern Europe in the Middle Ages 500-1250, Cambridge.
• Çalışır A. O. 2020, Latin Kaynaklarına Göre Dördüncü Haçlı Seferi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi. İzmir.
• Dall’Aglio F. 2019, “Rex or Imperator? Kalojan’s Royal Title in the Correspondence with Innocent III”, Studia Ceranea 9, 171-185.
• Demirkent I. 2005, “14. Yüzyıla Kadar Balkanlar’da Bizans Hâkimiyeti”, Bizans Tarihi Yazıları, İstanbul, 17-30.
• Fine Jr J. V. A. 1994, The Late Medieval Balkans; A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, Michigan.
• Freed J. B. 2016, Frederick Barbarossa; The Prince and the Myth, London.
• Gardner A. 1912, The Lascarids of Nicaea, The Story of an Empire in Exile, London.
• Geyik S. O. 2022, “İstanbul Latin İmparatorluğu’nun Kuruluş Sürecinde II. Bulgar Krallığı ile Mücadelesi (1204-1207)”, Güney-Doğu Avrupa Araştırmaları Dergisi 38, 17-38.
• Hupchick D. P. 2017, The Bulgarian-Byzantine Wars for Early Medieval Balkan Hegemony; Silver-Lined Skulls and Blinded Armies, Pensilvanya.
• Hussey J. M. 1969, “Byzantium and the Crusades 1081-1204”, ed. K. M. Setton, A History of the Crusades II, London, 123-152.
• Johnson E. N. 1969, “The Crusades of Frederick Barbarossa and Henry VI”, ed. K. M. Setton, A History of the Crusades II, London, 87-122.
• Kolias T. G. 2005, “Military Aspects of the Conquest of Constantinople by the Crusaders”, ed. Angeliki Laiou, Urbs Capta, The Fourth Crusade and its Consequences, Paris, 123-140.
• Küçüksipahioğlu B. 2017, “Dördüncü Haçlı Seferi ve İstanbul’un Ele Geçirilmesi”, ed. Murat Arslan–Turhan Kaçar, Byzantion’dan Constantinopolis’e İstanbul Kuşatmaları, İstanbul, 335-348.
• Madden T. F. 2003, Enrico Dandolo and the Rise of Venice, Maryland.
• Madgearu A. 2014, The Asanids, The Political and Military History of the Second Bulgarian Empire 1185-1280, Boston.
• McNeal E. H. 1969, “The Fourth Crusade”, ed. K. M. Setton, A History of the Crusades II, London, 153-186.
• Nicol D. M. 2000, Bizans ve Venedik, Diplomatik ve Kültürel İlişkiler Üzerine, Çev. Gül Çağalı Güven, İstanbul.
• Ostrogorsky G. 2011, Bizans Devleti Tarihi, Çev. Fikret Işıltan, Ankara.
• Pohl W. 2018, A Steppe Empire in Central Europe 567-822, London.
• Radic R. 2016 “The Divided Empire, Byzantium on the Eve of 1204”, ed. Vlada Stankovic, The Balkans and Byzantine World before and after the Captures of Constantinople 1204 and 1453, London, 31-40.
• Robbert L. B. 1969, “Venice and Crusades”, ed. K. M. Setton, A History of the Crusades V, London, 379-451.
• Runciman S. 1930, A History of the First Bulgarian Empire, London.
• Runciman S. 2019, Haçlı Seferleri Tarihi III, Çev. Fikret Işıltan, Ankara.
• Sevcenko N. P. 1991, “Himation”, ed. A. Kazhdan, The Oxford Dictionary of Byzantium II, Oxford, 932.
• Simpson A. 2016, “Byzantium’s Retraeting Balkan Frontiers during the Reign of the Angeloi 1185-1203, A Reconsideration”, ed. Vlada Stankovic, The Balkans and Byzantine World before and after the Captures of Constantinople, 1204-1453, London, 3-22.
• Stephenson P. 2004, Byzantium’s Balkan Frontier 900-1204, Cambridge.
• Sweeney J. R. 1973, “Innocent III, Hungary and the Bulgarian Coronation: A Study in Medieval Papal Diplomacy”, Church History 42, 320-334.
• Usta A. 2021, “III. Haçlı Seferi Öncesinde Diplomasi ve Alman Ordusunun Balkan Topraklarındaki Yolculuğu Üzerine”, Güney-Doğu Avrupa Araştırmaları Dergisi, 36, 57-81.
• Wolff R. L. 1949, “The Second Bulgarian Empire; Its Origin and History to 1204”, Speculum 24/2, 167-206.
• Wolff R. L. 1952, “Baldwin of Flanders and Hainaut, First Latin Emperor of Constantinople: His Life, Death, Resurrection 1172-1205”, Speculum 27/3, 281-322.
• Wolff R. L. 1969, “The Latin Empire of Constantinople 1204-1261”, ed. K. M. Setton, A History of the Crusades II, London, 187-234.