MÖ 4 Yılı Hierosolyma ve Çevresi Olayları ile Olayları Başlatan Unsur Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

MÖ 4 yılı Hierosolyma (modern Kudüs) ve çevresi için oldukça hareketli ve çalkantılı bir dönemdir. Zira bu tarihte, bölgeyi Roma devleti adına vassal bir kral olarak yöneten I. Herodes hayatını kaybetmiştir. Kralın hayatını kaybetmesinin ardından eski hâkimiyet sahasında, ayaklanma ve başkaldırı olarak adlandırılabilecek birden fazla hareket meydana gelmiştir. Bu hareketler incelendiğinde ilk dikkat çeken unsur aralarında genel manada bir koordinasyon bulunmamasıdır. Ayrıca hareketlerin bilinen liderlerinin farklı kişiler olduğu ve örgütlenmelerinin de birbirinden bağımsız olduğu izlenimi oluşmaktadır. Elbette bahse konu hareketlerin arkasında toplumda gerginlik oluşturan belirli sebepler bulunmaktadır. Ancak tek bir merkezden yönetilmeyen ve farklı örgütlenmelere sahip olan olayların yaklaşık aynı dönemde başlamış olması durumu esas dikkat çeken husustur. Bu durum, hareketleri aynı anda başlamaya iten ortak bir gelişmenin mevcudiyetini akla getirmektedir. Olayları tetikleyen unsurun ne olduğu konusuna odaklanan bu çalışmada, literatür tartışması ve toplumsal olayların başlangıcına dair teoriler çerçevesinde bir cevap sunulmaya çalışılmıştır. Neticede, Herodes’in ölümüyle oluşan ortamın ve Hierosolyma’da yaşanan bir takım gelişmelerin sürecin başlatıcı unsuru olabileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Herodes
• Simon
• Ioudas
• Athronges
• MÖ 4

An Assessment of the Events in Jerusalem and Its Environs in 4 BCE and the Factors that Triggered Them

Öz

The year 4 BC was a significant and turbulent time for Hierosolyma (modern Jerusalem) and its surroundings. This period marked the death of Herod I, who had ruled the region as a vassal king under Roman authority. Following his death, several uprisings and revolts broke out across the former kingdom. A notable aspect of these movements was their lack of coordination; the leaders appeared to be different individuals, and the groups operated independently without a unified command. While there were underlying social tensions fueling these events, the fact that these separate and unconnected revolts began around the same time is striking. This simultaneity suggests that a common factor or development triggered the unrest. This study explores the possible causes by reviewing existing literature on these uprisings and theories about the emergence of social conflicts. Ultimately, it concludes that the power vacuum created by Herod’s death, along with certain local developments in Hierosolyma, likely acted as the initial catalyst for these disturbances.

Anahtar Kelimeler

• Herod
• Simon
• Judas
• Athronges
• 4 BCE

Kaynakça

1. Barnes T. D. 1968. “The Date of Herod’s Death”. The Journal of Theological Studies 19/1, 204-209.
2. Ber. R. = Bereşit Rabbah. Kullanılan metin ve çeviri; “Bereshit Rabbah”. In sefaria.org. Kaynak: [https://www.sefaria.org/Bereshit_Rabbah](https://www.sefaria.org/Bereshit_Rabbah) Erişim Tarihi: 10 Mayıs 2025.
3. Bickerman E. 1962. From Ezra to the Last of the Maccabees. New York.
4. Bloom J. J. 2010. The Jewish Revolts against Rome A.D. 66-135. USA.
5. Cass. Dio = Cassius Dio, Rhomaika. Kullanılan metin ve çeviri; 1925, Dio’s Roman History in Nine Volumes 8. Çev. E. Cary, London.
6. de Jonge M. 1988. Christology in Context. Philadelphia.
7. Demir M. & Özer E. 2020. “Titus Flavius Iosephus’un Hayatı, Eserleri ve Tarihçiliği”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 13(75), 239-256.
8. Duygu Z. 2025. Vadedilmiş Topraklar Ortadoğu’yu Esir Alan bir Yahudi Mitinin Tarihi. İstanbul.

9. Eshel H. 2008 The Dead Sea Scrolls and the Hasmonean State. Jerusalem.
10. Eski Ahit. Kullanılan metin ve çeviri; 2015, Kutsal Kitap ve Deuterokanonik Kitaplar. Korea.
11. Farmer W. R. 1958. “Judas, Simon and Athronges”. New Testament Studies 4(2), 147-155.
12. Filmer W. E. 1966. “The Chronology of the Reign of Herod the Great”. The Journal of the Theological Studies 17/2. 283-298.
13. Gabba E. 2008. “The Social, Economic and Political History of Palestine”. Eds. W. D. Davies & L. Finkelstein, The Cambridge History of Judaism 3. Cambridge, 94-167.
14. Goodman M. 2007. Rome and Jerusalem the Clash of Ancient Civilizations. New York.
15. Goodman M. 2024. Herod the Great Jewish King in a Roman World. New Haven.
16. Grabbe L. L. 1996. An Introduction to First Century Judaism. Edinburgh 1996.
17. Grabbe L. L. 2020. A History of the Jews and Judaism in the Second Temple Period 3. London.
18. Grabbe L. L. 2023. A History of the Jews and Judaism in the Second Temple Period 4. London.
19. Gruen E. S. 2016. “When is a Revolt not a Revolt? A Case for Contigency”. Eds. John J. Collins & J.G. Manning, Revolt and Resistance in the Ancient Classical World and the Near East. Leiden, 10-40.
20. Horsley R. A. & Hanson J. S. 1985, Bandits, Prophets and Messiahs. USA.
21. I. Mak. = 1. Makabeler. Kullanılan metin ve çeviri; Schwartz D. 2022, 1 Maccabees a New Translation with Introduction and Commentary. New Haven.
22. Ioseph. Ant. Iud. = Iosephus, Antiquitates Iudaicae. Kullanılan metin ve çeviri; Josephus. Antiquities of the Jews. In lexundria.org. Kaynak: [https://lexundria.com/j_aj/0/wst](https://lexundria.com/j_aj/0/wst) Erişim Tarihi: Nisan – Mayıs 2025; 1957, Josephus with an English Translation in Nine Volumes 7. Çev. R. Marcus, London; 1963, Josephus with an English Translation in Nine Volumes 8. Çev. R. Marcus, London.
23. Ioseph. Bell. Iud. = Iosephus, Bellum Iudaicum. Kullanılan metin ve çeviri; Josephus. Wars of the Jews. In lexundria.org. Kaynak: [https://lexundria.com/j_bj/0/wst](https://lexundria.com/j_bj/0/wst) Erişim Tarihi: Nisan – Mayıs 2025; Josephus F. 2008, Translation and Commentary, Judean War 2, Ib. Çev. S. Mason, Leiden; 1956, Josephus with an English Translation in Nine Volumes 2. Çev. H. St. J. Thackeray, London;
24. Johnson C. 1970. Revolution and the Social System. USA.
25. Loftus F. 1977. “The Anti-Roman Revolts of the Jews and the Galileans”. The Jewish Quarterly Review 68/2, 78-98.
26. Mason S. 2016. A History of the Jewish War A.D. 66-74. Cambridge.
27. McGing B. 2016. “Revolting Subjects: Empires and Insurrection, Ancient and Modern”. Eds. John J. Collins & J.G. Manning, Revolt and Resistance in the Ancient Classical World and the Near East. Leiden, 141-153.
28. Mor M. 2016. The Second Jewish Revolt the Bar Kokhba War 132-136 CE. Leiden.
29. Paltiel E. 1981. “War in Judea - after Herod’s Death”. Revue Belge de Philoliogie et d’historie 59(1), 107-136.
30. Parente F. 1984-1985. “Flavius Josephus' Account of Anti-Roman Riots Preceding the 66–70 War, and its Relevance for the Reconstruction of Jewish Eschatology during the First Century AD”. Journal of the Ancient Near East Society 16-17, 183-205.
31. Rajak T. 2002. “Jewish Milennarian Expectations”. Eds. A. M. Berlin & J. A. Overman, The First Jewish Revolt Archaeology, History and Ideology. London 2002, 164-188.
32. Schafer P. 2003. The History of the Jews in the Greco-Roman World. London.
33. Schürer E. 1973. The History of the Jewish People in the Age of Jesus Christ 1. Edinburgh.
34. Schwartz S. 2014. The Ancient Jews from Alexander to Muhammad. Cambridge.
35. SHA Hadr. = Scriptores Historiae Augustae, Hadrian. Kullanılan metin ve çeviri; 1922, The Scriptores Historiae Augustae with an English Translation 1. Çev. D. Magie, London.
36. Smallwood E. M. 1976. The Jews under Roman Rule. Leiden.
37. Steinmann A. E. 2009. “When Did Herod the Great Reign?”. Novum Testamentum 51(1), 1-29.
38. Stern M. 1974. “The Reign of Herod and the Herodian Dynasty”. Eds. S. Safrai & M. Stern, The Jewish People in the First Century 1. Philadelphia, 216-307.
39. Stern M. 1976a. “The Period of the Second Temple”. Ed. H. H. Ben-Sasson, A History of the Jewish People. Massachusetts, 185-306.
40. Stern M. 1976b. Greek and Latin Authors on Jews and Judaism 1. Jerusalem.
41. Stern M. 1992. Greek and Latin Authors on Jews and Judaism 2. Jerusalem.
42. Tac. hist. = Tacitus, Historiae. Kullanılan metin ve çeviri; Tacitus 1962, The Histories, The Annals in Four Volumes 2. Çev. C. H. Moore, London.
43. Zeitlin S. 1967. The Rise and Fall of the Judean State 2. Philadelphia.