Aktif ve Başarılı Yaşlanma Stratejileri; Seferihisar Sakinleri Üzerine Bir Araştırma

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 2, 201 - 219, 30.12.2025

Fatma Begüm Özel

Öz

Aktif yaşlanma, bireylerin yaşam kalitesini arttırmayı, sosyal hayata katılımlarını sürdürmelerini ve sağlıklı bir şekilde yaşlanmalarını desteklemeyi amaçlayan bir yaklaşımdır. Bu çalışma, Seferihisar ilçesinde aktif yaşlanma stratejilerini belirlemek ve yaşlı bireylerin aktif yaşlanmaya dair görüşlerini ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. İzmir ili Seferihisar ilçesi Ömür Beldesi'nde yaşayan yaşlı bireylerin aktif yaşlanma algıları ve becerilerini anlamayı amaçlamaktadır. Yaşlı bireylerin fiziksel, zihinsel, sosyal ve duygusal becerilerini anlamak ve bu becerilerin genel yaşam kalitelerine olan etkilerini değerlendirmek amacıyla çalışma nitel araştırma yöntemi ile yürütülmüştür. Çalışmanın kuramsal çerçevesini aktivite teorisi ve süreklilik teorisi oluşturmaktadır. Seferihisar, Türkiye'nin ilk "sakin şehir" (Cittaslow) unvanına sahip bir bölge olduğundan, bu çalışma yerel yaşam kalitesine ve yaşlanma sürecine dair katkılar sunmaktadır. Bulgular, yerel koşulların ve sosyal bağların aktif yaşlanma sürecindeki önemini vurgulamış, bu alanda yapılacak iyileştirmelere dair öneriler sunulmuştur. Beldede sağlanan sosyal ve sağlık hizmetleri, yaşlı bireylerin aktif yaşlanma süreçlerini desteklemektedir. Katılımcılar, Seferihisar’da yaşamaktan genel olarak memnun olduklarını ifade etmişlerdir. Memnuniyet, yaşam kalitesi, doğal çevre, sosyal ilişkiler ve sağlık hizmetleri gibi faktörlerle ilişkilendirilmiştir. Elde edilen bulgular, yaşlı bireylerin gereksinimlerine uygun politikaların oluşturulmasına ve aktif yaşlanmayı teşvik edici programların geliştirilmesine yardımcı olacağı düşünülmektedir. Bu veriler ışığında, çalışma, aktif yaşlanmayı destekleyen politikalar ve programların geliştirilmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Yaşlanma , Yaşlılık , Aktif Yaşlanma , Başarılı Yaşlanma

Active and Successful Aging Strategies; A Study On Seferihisar Residents

Öz

Active aging is an approach that increases the quality of life, maintains participation in social life, and supports healthy aging. This study set out to identify active aging strategies in Seferihisar district and to reveal the views of elderly individuals on active aging. The objective is clear: to understand the active aging perceptions and skills of elderly individuals living in Ömür Town, Seferihisar district of İzmir province. The study used a qualitative research method to assess the physical, mental, social, and emotional skills of elderly individuals and evaluate their impact on overall quality of life. The study's theoretical framework is anchored in activity theory and continuity theory. As Seferihisar is Turkey's first "Calm City" (Cittaslow), this study definitively improves the local quality of life and the aging process. The findings emphasize the importance of local conditions and social ties in the active aging process, and the report presents clear suggestions for improvements in this area. The municipality's social and health services actively support the aging process of elderly individuals. Participants expressed satisfaction with living in Seferihisar. Satisfaction was associated with factors such as quality of life, natural environment, social relations, and health services. The findings will help formulate policies suitable for the needs of elderly individuals and develop programs that encourage active aging. The study's findings are clear: policies and programs that support active aging are essential.

Anahtar Kelimeler

: Aging , Old Age , Active Aging , Successful Aging

Kaynakça

• AARP. 2005. Beyond 50.05: A Report to the Nation on Livable Communities: Creating Environments for Successful Aging. American Association of Retired Persons.
• Aksoydan E. 2012. Yaşlılık ve Beslenme. T.C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Obezite Diyabet ve Metabolik Hastalıklar Dairesi Başkanlığı.
• Akyol A. D. 1993. “Yaşam Kalitesi ve Yaklaşımları.” Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 9/2.
• Arpacı F. 2005. Farklı Boyutlarıyla Yaşlılık. Türkiye İşçi Emeklileri Derneği Eğitim ve Kültür Yayınları. Ankara.
• Arun Ö. 2016. “Çağdaş Türkiye’de Yaşlılık ve Eşitsizlik”. Mediterranean Journal of Humanities 6/2, 29-48.
• Atchley R. C. 1971. “Retirement and Leisure Participation: Continuity or Crisis?” The Gerontologist 11/1, 13–17.
• Atchley R. C. 1989. “A Continuity Theory of Normal Aging.” The Gerontologist 29/2, 183–190.
• Auer P. & Fortuny M. 2000. Ageing of the Labour Force in OECD Countries: Economic and Social Consequences. OECD.
• Baltes P. B. & Baltes M. M. 1990. “Psychological Perspectives on Successful Aging: The Model of Selective Optimization with Compensation.” Eds. P. B. Baltes & M. M. Baltes, Successful Aging: Perspectives from the Behavioral Sciences. Cambridge, 1–34.
• Birren J. E. & Schaie K. W. (eds.) 2007. Handbook of the Psychology of Aging. Academic Press. California.
• Bowling A. & Dieppe P. 2005. “What Is Successful Ageing and Who Should Define It?” BMJ 331/7531, 1548–1551. DOI: 10.1136/bmj.331.7531.1548.
• Braun V. & Clarke V. 2006. “Using Thematic Analysis in Psychology.” Qualitative Research in Psychology 3, 77–101.
• Butler R. N. 1969. “Age-ism: Another Form of Bigotry.” The Gerontologist 9/4, 243–246. DOI: 10.1093/geront/9.4_Part_1.243.
• Creswell J. W. 2017. Araştırma Deseni: Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları. Çev. Ed. S. B. Demir. Ankara.
• Çifçili S. 2012. “Aktif Yaşlanma: Fiziksel Boyut.” The Journal of Turkish Family Physician 3/1, 6–12.
• Dünya Sağlık Örgütü (WHO). 2002. Active Ageing: A Policy Framework. World Health Organization.
• European Commission. 1999. Towards a Europe for All Ages.
• Fernández-Ballesteros R. 2007. Geropsychology: European Perspectives for an Aging World. Hogrefe & Huber.
• Fernández-Ballesteros R., Robine J. M., Walker A. & Kalache A. 2013. “Active Aging: A Global Goal.” Current Gerontology and Geriatrics Research, Article ID 298012. DOI: 10.1155/2013/298012.
• Field J. 2009. Lifelong Learning and the New Educational Order. Trentham Books.
• Formosa M. 2014. Lifelong Learning in Later Life: A Handbook on Older Adult Learning. Sense Publishers.
• Foster L. & Walker A. 2013. “Gender and Active Ageing in Europe.” European Journal of Ageing 10/1, 3–10. DOI: 10.1007/s10433-013-0261-0.
• Foster L. & Walker A. 2021. “Active Ageing across the Life Course.” BioMed Research International, Article ID 6650414.
• Havighurst R. 1963. “Successful Ageing.” Eds. R. Williams, C. Tibbitts & W. Donahue, Process of Ageing. New York, 299–320.
• İpek L. & Gencer G. Y. 2024. “Pozitif Yaşlanma.” Mutluluk ve Refah Dergisi 10/17.
• Jarvis P. 2007. Globalization, Lifelong Learning and the Learning Society. Routledge.
• Kalınkara V. & Kapıkıran Ş. 2017. “Yerinde Yaşlanma Ölçeğinin Geliştirilmesi ve Psikometrik Özellikleri” Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi 10/2, 54–66.
• Kantik Z. & Ayhan F. 2025. “Demografik Yaşlanma ve Yaşlılara Yönelik Kamusal Hizmetler.” Edebiyat ve Beşeri Bilimler Dergisi 74, 227–241.
• Kaya E. H. 2010. Avrupa Birliği Yaşam Boyu Öğrenme ve Yetişkinlik Eğitim Politikaları. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara.
• Kim A. & Merriam S. B. 2004. “Motivations for Learning among Older Adults.” Educational Gerontology 30/6, 441–455.
• Kurtkapan H. & Şentürk M. 2021. “Yerinde Yaşlanma ve Yerel Yönetim Uygulamaları.” Journal of Sociological Context 2/3, 1–13.
• OECD. 1998. Maintaining Prosperity in an Ageing Society. OECD Publishing.
• Punch K. F. 2020. Sosyal Araştırmalara Giriş: Nicel ve Nitel Yaklaşımlar. Çev. D. Bayrak et al. Ankara.
• Rowe J. W. & Kahn R. L. 1997. “Successful Aging.” The Gerontologist 37/4, 433–440.
• Sağlık Bakanlığı. 2021. Türkiye Sağlıklı Yaşlanma Eylem Planı ve Uygulama Programı (2021–2026).
• Sönmez S. & Çevik C. 2021. “Yaşlılık ve Sağlıkta Eşitsizlikler.” Humanistic Perspective 3/2, 496–511.
• Tate R. B., Lah L. & Cuddy T. E. 2003. “Definition of Successful Aging.” The Gerontologist 43/5, 735–744.
• UNESCO. 2015. Rethinking Education: Towards a Global Common Good?
• Ünalan P. C. 2012. “Aktif Yaşlanma: Bilişsel ve Sosyal Boyut.” Turkish Family Physician 3/1.
• Walker A. 2002. “A Strategy for Active Ageing.” International Social Security Review 55/1, 121–139.
• Walker A. 2005. “European Perspective on Quality of Life in Old Age.” European Journal of Ageing 2, 2–12.
• World Health Organization. 1994. Health for All: Updated Targets. Copenhagen.
• World Health Organization. 1995. “WHOQOL: Position Paper.” Social Science & Medicine 41/10, 1403–1409.
• World Health Organization. 2007. Global Age-Friendly Cities: A Guide.
• World Health Organization. 2015. Health in All Policies (HiAP) Framework for Country Action.
• Yavuz C. 2020. “Aktif Yaşlanma ve Üçüncü Yaş Üniversiteleri”. Ed. Z. Gençtürk, Yaşlılık ve Sosyal Politika Tartışmaları. Ankara: Detay Yayıncılık, 248–263.