Mental İyi Oluşun Yordayıcıları Olarak Aile Aidiyeti ve Çeşitli Demografik Değişkenlerin İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 2, 237 - 252, 30.12.2025

İrem Topuz , Olcan Aslan

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, bireylerin psikolojik iyi oluş düzeylerinin aile aidiyeti değişkeni tarafından anlamlı bir biçimde yordanıp yordanmadığını incelemektir. Araştırma kapsamında, Türkiye genelinde çeşitli illerde yaşayan ve 18 yaşın üzerinde olan toplam 293 bireyden hem yüz yüze hem de çevrim içi anket yoluyla veri toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Aile Aidiyeti Ölçeği ve Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği Kısa Formu kullanılmıştır. Bu ölçme araçları aracılığıyla bireylerin ailelerine yönelik aidiyet algıları ile psikolojik iyi oluş düzeyleri ölçülmüştür. İlişkisel tarama modelinin benimsendiği araştırmada, veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiş ve istatistiksel değerlendirme kapsamında Pearson korelasyon katsayısı ile basit doğrusal regresyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular, aile aidiyeti ile psikolojik iyi oluş arasında orta-yüksek düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. Regresyon analizi ise aile aidiyetinin psikolojik iyi oluş üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğunu ve bu değişkenin toplam varyansın %36,3’ünü açıkladığını ortaya koymuştur. Araştırmanın sonuçları, aile bağları güçlü olan bireylerin psikolojik açıdan daha iyi durumda olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, aile aidiyetini güçlendirmeye yönelik psikososyal destek programlarının geliştirilmesi gerektiği önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Aile Aidiyeti , Ait Olma , Öznel İyi Oluş , Psikolojik İyi Oluş

An Investigation of Family Belonging and Various Demographic Variables as Predictors of Mental Well-Being

Öz

The primary aim of this study is to investigate whether individuals’ levels of psychological well-being are significantly predicted by their sense of family belongingness. Within the scope of the research, data were collected from a total of 293 participants aged 18 and above, residing in various cities across Turkey, through both face-to-face and online survey methods. The data collection process utilized the Family Belongingness Scale and the Short Form of the Warwick-Edinburgh Mental Well-Being Scale. Through these instruments, participants’ perceptions of family belonging and their levels of psychological well-being were assessed. The study adopted a correlational research design and the data were analyzed using the SPSS software. Pearson correlation coefficients and simple linear regression analyses were conducted to examine the relationships between variables. Findings revealed a moderately high, positive, and statistically significant correlation between family belongingness and psychological well-being. Regression results indicated that family belongingness significantly predicted psychological well-being and accounted for 36.3% of the total variance. The results further suggest that individuals with stronger family bonds tend to be in better psychological condition. Based on these findings, it is recommended that psychosocial support programs be developed to strengthen individuals’ sense of family belongingness, thereby enhancing their psychological well-being.

Anahtar Kelimeler

Family Belongingness , Sende of Belonging , Subjective Well-Being , Psychological Well-Being

Kaynakça

• Aslan O. & Topuz İ. 2025a. Çocuklarla Çalışan Okul Psikolojik Danışmanlarının Problem Davranışlara Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 697-723. doi: 10.51460/baebd.1605736
• Aslan O. & Topuz İ. 2025b. The Mediating Role of Spiritual Well-Being, Meaning In Life, and Religiosity In The Relationship Between Loneliness and Mental Well-Being Among Turkish Older Adults Experiencing Spousal Loss. Aging & Mental Health, 1–13. doi:10.1080/13607863.2025.2606354
• Baumeister R. F. & Leary M. R. 1995, The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117(3), 497–529.
• Benligiray D. D. S. & Sönmez Y. 2011. Hemşirelerin Mesleki Bağlılıkları İle Diğer Bağlılık Formları Arasındaki İlişki: Örgüte Bağlılık, İşe Bağlılık ve Aileye Bağlılık. Journal of Hacettepe University Faculty of Nursing (JOHUFON), 18(1), 28-40.
• Blanchflower D. G. & Oswald A. J. 2008. Is Well-Being U-Shaped Over the Life Cycle?. Social Science & Medicine (1982), 66(8), 1733–1749. doi: 10.1016/j.socscimed.2008.01.030
• Bowlby J. 1988. A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Basic Books.
• Büyüköztürk Ş. 2014. Sosyal Bilimler için Veri Analizi El Kitabı (19th ed.). Ankara: Pegem Academy.
• Cohen J. 1988. Statistical Power Analysis for The Behavioral Sciences (2nd ed.). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
• Cummins R. A. 1997. Comprehensive Quality of Life Scale – Intellectual Disability (ComQol-ID): Manual (5th ed.). Melbourne: School of Psychology, Deakin University.
• Çokluk Ö. Şekercioğlu G. & Büyüköztürk Ş. 2014. Sosyal bilimler için Çok Değişkenli İstatistik SPSS ve LISREL Uygulamaları (3.Basım). Pegem Akademi.
• Demirtaş A. S. & Baytemir K. 2019. Türk Üniversite Öğrencileri için Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği Kısa Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Eurasian Journal of Educational Research, 81, 87-114. doi: 10.14689/ejer.2019.81.5
• Diener E., Suh E., M. Lucas R. E. & Smith H. L. 1999. Subjective Well-Being: Three Decades of Progress. Psychological Bulletin, 125(2), 276–302. doi: 10.1037/0033-2909.125.2.276
• Diener E., Suh E. M., Lucas R. E. & Smith H. L. 1999. Subjective well-being: Three decades of progress. Psychological Bulletin, 125(2), 276–302.
• Dolan P., Peasgood T. & White M. 2008. Do we really know what makes us happy? A review of the economic literature on the factors associated with subjective well-being. Journal of Economic Psychology, 29(1), 94–122.
• Faculty of Public Health 2010. Working to Improve the Public’s Health. Concepts of Mental and Social Wellbeing.
• Field A. 2009. Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics. Sage Publications.
• Gencer N. (Çeviren) 2018. Öznel İyi Oluş: Genel Bir Bakış. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 2621-2638. doi: 10.17218/hititsosbil.457382
• Hagerty B. M., Williams R. A., Coyne J. C. & Early M. R. 1996. Sense of Belonging and Indicators of Social and Psychological Functioning. Archives of Psychiatric Nursing, 10(4), 235-244. doi: 10.1016/S0883-9417(96)80029-X
• Hikmetoğlu S. 2023. Evli Bireylerde Psikolojik İyi Oluş ve Aile Aidiyetinin Evlilik Uyumuna Etkisi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Ticaret Üniversitesi. İstanbul
• Jensen, T. M. & Li, X. 2025. Bidirectional Associations Between Family Belonging and Youth Well-Being Over Time: Family Structure as a Moderating Influence. The Journal of adolescent health : official publication of the Society for Adolescent Medicine, 77(5), 894–899. doi: 10.1016/j.jadohealth.2025.07.005
• Kahneman, D. & Deaton A. 2010. High Income Improves Evaluation Of Life But Not Emotional Well-Being. Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(38), 16489–16493.
• Karaagac A. T., Bastug G. & Sayar K. 2024. Unraveling the Link Between Childhood Psychological Maltreatment and Mental Well-Being: The Serial Mediating Roles of Family Belongingness, Family Sense of Coherence, and Loneliness. Current Psychology. Advance online publication. doi: 10.1007/s12144-025-07673-7
• Karasar N. 2012. Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar, İlkeler, Teknikler (23. Basım). Nobel Yayın Dağıtım.
• Keyes C. L. 2010. The Next Steps in The Promotion And Protection of Positive Mental Health. The Canadian Journal of Nursing Research, 42(3), 17–28.
• Keyes C. L. M., Shmotkin D. & Ryff C. D. 2002. Optimizing Well-Being: The Empirical Encounter of Two Traditions. Journal of Personality and Social Psychology, 82, 1007–1022. doi: 10.1037/0022-3514.82.6.1007
• Kıraç R., Erişen M.A., Filiz E. & Çiftçi-Kıraç F. 2021. Üniversite Öğrencilerinde Aile Aidiyeti ile Aile İçi Şiddet Tutumu İlişkisinin Değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(1), 79-95. doi: 10.33417/tsh.814511
• Kızmaz Z. 2006. Okullardaki Şiddet Davranışının Kaynakları Üzerine Kuramsal Bir Yaklaşım. C.Ü Sosyal Bilimler Dergisi, 30(1), 47-70.
• Kitapçıoğlu S. & Tabur S. T. 2024. Türkiye'de Aile Terapisi Uygulamalarının Kültürel Bağlamda Değerlendirilmesi. Psikoloji Araştırmaları, 2(1), 25-32.
• Kiye S. 2024. Aile Aidiyeti ve Psikolojik İyi Oluş Arasındaki İlişki [Bildiri]. International 1st ‘Mavişehir’ Mersin Scientific Research Congress, Mersin, Türkiye.
• Kline R. B. 2015. Principles and practice of structural equation modeling (4. baskı). Guilford.
• Körün A. B., Satıcı S. A. & Keitner G. I. 2025. Adaptation of General Family Functioning Assessment Device (GF-FAD): Its Association with Family Adaptability, Family Belongingness and Mental Well-Being. Current Psychology. Advance online publication. doi: 10.1007/s12144-025-07673-7
• Lyubomirsky S. 2007. The How of Happiness: A Scientific Approach to Getting The Life You Want. The Penguin Press, NY.
• Maslow A. 2001. İnsan Olmanın Psikolojisi. (O. Gündüz, Çev.). İstanbul: Kuraldı Yayıncılık. (Orijinal çalışma basım tarihi, 1968).
• Maslow A. H. 1943. A Theory of Human Motivation. Psychological Review, 50(4), 370–396. doi: 10.1037/h0054346
• Mavili A., Kesen N. F. & Daşbaş S. 2014. Aile Aidiyeti Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, (33), 29-45. doi: 10.21560/spcd.19507
• Mavili A., Kesen N. F. & Daşbaş S. 2023. Translated Article: Family Belonging Scale: A Scale Development Study. Current Psychology, 42, 1337-1344. doi: 10.1007/s12144-021-01545-6
• Mertler C. A. & Vannatta R. A. 2016. Advanced and Multivariate Statistical Methods: Practical Application and Interpretation (6. Basım). Pyrczak Publishing. doi: 10.4324/9781315266978
• Ryff C. D. 1989. Happiness Is Everything, or Is It? Explorations on the Meaning of Psychological Well-Being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069–1081. doi: 10.1037/0022-3514.57.6.1069
• Seligman M. E. P. 2011. Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well-Being. Free Press.
• Stone A. A., Schwartz, J. E., Broderick, J. E. & Deaton A. 2010. A snapshot of the age distribution of psychological well-being in the United States. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 107(22), 9985–9990. doi: 10.1073/pnas.1003744107
• Stone A. A., Schwartz J. E., Broderick J. E. & Deaton A. 2010. A Snapshot of The Age Distribution of Psychological Well-Being in The United States. Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(22), 9985–9990. doi:10.1073/pnas.1003744107
• Tabachnick B. G. & Fidell L. S. 2013. Using Multivariate Statistics. Pearson.
• Tennant R., Hiller L., Fishwick R., Platt S., Joseph S., Weich S., Parkinson J., Secker J. & Stewart-Brown S. 2007. The Warwick-Edinburgh Mental Well-Being Scale (WEMWBS): Development and UK Validation. Health and Quality of Life Outcomes, 5(63). doi: 10.1186/1477-7525-5-63
• Topuz İ. & Aslan O. 2025. Being Well in the Shadow of War: The Case of Palestine. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi (63), 221-238. doi: 10.35237/suitder.1637460
• Ullman J. B. 2013. “Structural Equation Modeling.” Eds. B. G. Tabachnick & L. S. Fidell, Using Multivariate Statistics. Pearson, 681–785.
• Vaingankar J. A., Subramaniam M., Chong S. A., Abdin E., Edelen M. O., Picco L. & Sherbourne C. 2011. The Positive Mental Health Instrument: Development and Validation of a Culturally Relevant Scale in a Multi-Ethnic Asian Population. Health and Quality of Life Outcomes, 9(92), 1-18. doi: 10.1186/1477-7525-9-92
• WHO 2022. World mental health report: Transforming mental health for all. World Health Organization.
• Yıldırım E. 2005. Bir Modernite Rüyası: Ailenin Sonu Mu? - Kütahya Yetiştirme Yurdu Örneği. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 8(8), 1-8.