Reflections of Digital Transformation in Education on Religious Education: Material Use in Religious Studies Course

Öz

The rapid advancement of digital technologies in the 21st century has profoundly transformed education systems, leading to significant shifts in learning practices and revealing the inadequacies of traditional instructional methods. Particularly accelerated by the COVID-19 pandemic, the process of digital transformation has made it imperative to integrate technological tools with pedagogical goals. In this context, the present study examines the reflections of digital transformation in the field of education through the lens of the Religious Culture and Moral Knowledge (RCMK) course and investigates the integration of digital teaching materials into instructional processes. Drawing on integration models such as Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK) and SAMR (Substitution, Augmentation, Modification, Redefinition), the study evaluates the pedagogical functionality of digital materials in the context of the RCMK course. Employing a qualitative research design, it analyzes the contributions of various digital tools—such as concept maps, visual and interactive materials, digital games, and concept cartoons—to enhancing student motivation, concretizing abstract religious concepts, and reinforcing learning retention. The findings indicate that digital materials are not merely auxiliary teaching aids but serve as transformative elements that structurally reshape instructional processes. In conclusion, to effectively benefit from the opportunities presented by digital transformation, it is essential to strengthen teachers’ digital pedagogical competencies, improve technological infrastructure, and promote the production of pedagogically rich content. In this regard, the RCMK course can play a more active role in creating interactive, meaningful, and pedagogically sound learning environments aligned with the digital imperatives of our era.

Anahtar Kelimeler

• Religious education
• Digital materials
• Technology integration
• Religious Culture and Moral Knowledge course

Eğitimde Dijital Dönüşümün Din Öğretimine Yansımaları: Dkab Dersinde Materyal Kullanımı

Öz

21. yüzyılda dijital teknolojilerin hızla gelişmesi, eğitim sistemlerini derinden etkilemiş; öğrenme biçimlerinde köklü dönüşümler meydana getirerek geleneksel öğretim yöntemlerinin yetersizliğini ortaya koymuştur. Özellikle COVID-19 pandemisi ile ivme kazanan dijital dönüşüm, teknolojik araçların pedagojik hedeflerle bütünleşmesini zorunlu kılmıştır. Bu bağlamda, bu çalışma dijital dönüşümün eğitim alanındaki yansımalarını Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) dersi özelinde ele almakta; dijital öğretim materyallerinin öğretim sürecine entegrasyonunu incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, TPAB (Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi) ve SAMR (Yerine Koyma, Geliştirme, Dönüştürme, Yeniden Tanımlama) gibi teknoloji bütünleştirme modelleri çerçevesinde dijital materyallerin DKAB dersindeki işlevselliği değerlendirilmektedir. Nitel araştırma desenine dayalı olarak yürütülen çalışmada, kavram haritaları, görsel ve etkileşimli materyaller, dijital oyunlar ile kavram karikatürleri gibi çeşitli dijital araçların; öğrenci motivasyonunu artırma, soyut dinî kavramları somutlaştırma ve öğrenmenin kalıcılığını destekleme açısından sunduğu katkılar analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, dijital materyallerin yalnızca yardımcı öğretim araçları değil; aynı zamanda öğretim süreçlerini dönüştüren, yapısal ve pedagojik bir değişim unsuru olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, dijital dönüşümün sunduğu imkânlardan etkili biçimde yararlanılabilmesi için öğretmenlerin dijital pedagojik yeterliklerinin geliştirilmesi, teknik altyapının güçlendirilmesi ve pedagojik açıdan nitelikli içerik üretiminin teşvik edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu doğrultuda DKAB dersi, çağın dijital gereksinimlerine uygun, etkileşimli ve anlamlı öğrenme ortamlarının inşasında daha etkin bir rol üstlenebilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Din eğitimi
• Dijital materyaller
• Teknoloji entegrasyonu
• DKAB dersi

Kaynakça

1. Algur, Hüseyin. Nesiller Arası Farklılaşma ve Din Eğitimi. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık, 2022.
2. Alım, Mete. “Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme (Ötmg) Dersinin Önemi ve Öğretim Sürecine İlişkin Öneriler”. Doğu Coğrafya Dergisi. 2007.
3. Altundaş, Büşra. Matematik Öğretmenlerinin Dijital Materyal Oluşturma Becerilerinin incelenmesi. Yüksek Lisans, Fırat Üniversitesi, 2025.
4. Bilici, Sinan - Güler, Çetin. “Ortaöğretim Öğretmenlerinin TPAB Düzeylerinin Öğretim Teknolojilerini Kullanma Durumlarına Göre İncelenmesi”. İlköğretim Online 15/3 (01 Haziran 2016).
5. Büyükyazıcı, Burak. Eğitimde dijitalleşme sürecinde çevrimiçi öğrenme engelleri: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi örneği. Yüksek Lisans, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, 2023.
6. Ceylan, Tuncay - Şi̇mşek, Eyüp. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Öğretim Materyali Kullanım Süreçlerinde Karşılaştıkları Sorunlar”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 10/1 (22 Mayıs 2023).
7. Demir, Rıdvan, Yürük. Tuğrul Din Öğretiminde Teknoloji ve Materyal Geliştirme. 2022. Bs. ANKARA: Nobel Bilimsel.
8. Demircioğlu, Hülya - Atasoy, Şengül. “Çalışma Yapraklarının Geliştirilmesine Yönelik Bir Model Önerisi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2006.

9. Deniz, Sultan. Din Eğitiminde Teknoloji ve Materyal Kullanımının Akademik Başarı ve Öğrenmede Kalıcılığa Etkisi. Yüksek Lisans, Dicle Üniversitesi, 2020.
10. Güneş, Adem. Din Öğretimi Materyalleri. İstanbul: Dem Yayınları, 2017.
11. Günüç, Selim. Eğitimde Teknoloji Entegrasyonun Kuramsal Temelleri. 2017. Bs. Ankara: Anı Yayıncılık. Erişim: 15 Kasım 2025.
12. Gürer, Banu - Arslan, Nursel. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinde Eğitsel Oyun Yöntemi ile Öğretimin Öğrenci Başarısına ve Derse Tutumuna Etkisi”. Değerler Eğitimi Dergisi 15/34 (11 Aralık 2017): 87-127.
13. Kocaoğlu, Sakine. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinin Dijital Materyaller Açısından Değerlendirilmesi. Yüksek Lisans, Gaziantep Üniversitesi, 2025.
14. Koçoğlu, Bülent. Dijitalleşen Dünyada Din Eğitimi. 1. Bs. ANKARA: Pegem Akademi Yayıncılık, 2024.
15. Öncü, Züleyha. Din ve Ahlak Eğitim-Öğretiminde Materyal Kullanımı. Yüksek Lisans, Bursa Uludağ Üniversitesi, 2018.
16. Seferoğlu, S. Sadi. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı. Pegem Akademi Yayıncılık, 2014.
17. Sezer, Adem. Coğrafya Eğitimine Teknoloji Entegrasyonu. Holistence Publications, 2023.
18. Şahin, Gülsüm. Din Eğitiminde Dijital Materyal Kullanımının Öğrenci Başarısına ve Kalıcılığına Etkisi. Yüksek Lisans, Muş Alparslan Üniversitesi, 2024.
19. Şahin, Özlem. Yapay Zeka Araçlarının Derslere Entegrasyonunun Değerlendirilmesi: SAMR Modeli Perspektifinden Öğretmen Yaklaşımlarının Analiz. Yüksek Lisans, Sakarya Üniversitesi, 2025.
20. Taştan Özge, Gürses Taner, Gülfidan Aydın, Tolga Demir, - Murat Çukurlu, Canan Han, Osman Işıkdoğan - Elif Fırat, Duygu Akdemir - ARAS. Yenilikçi Yaklaşımlarla Teknoloji Odaklı Öğrenme Senaryoları İçin Öğretmen El Kitabı. 2024. Bs. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı D.S.İ./Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü, t.y.
21. Tosun Cemal. Din Eğitimi Bilimine Giriş. 9. Bs. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
22. Turan, İbrahim - Nazıroğlu, Bayramali. Din Eğitimi. Ankara: Bilimsel Araştırma Yayınları, 2020.
23. Ülçay, Osman. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Değerlendirmesi”. Ulusal Eğitim Toplum ve Dünya Dergisi 1/2 (26 Temmuz 2024): 70-75. https://doi.org/10.5281/zenodo.11097248.
24. Yavuz, Emre - Korkmaz, Mehmet. “Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Web 2.0 Araçlarından Yararlanma Durumları”. Erciyes Akademi 37/2 (30 Haziran 2023): 703-730. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.1286096.
25. Yavuz, Gülşah - Bütün, Mehmet Fatih. Öğretmenin Dijital İçerik Geliştirme Araçları. 2024.
26. Yıldız Ezgi Pelin. Bilgi ve İletişim Teknolojileri ile Eğitimde Dijital Dönüşüm ve Ötesi. Ankara: Gece Kitaplığı, 2021.
27. Yorulmaz, Bilal. “Teknoloji Destekli Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Derslerinin Öğrenci Başarısı ve Kalıcılığına Etkisi”. Değerler Eğitimi Dergisi. t.y.
28. Yurtsever, Mehmet - Yurtsever, Gözde. “Türkiye’deki Okulların Dijital Olgunluğu ve Dijital Dönüşüm Adımları”. Uluslararası Eğitimde Nitel Araştırmalarda Mükemmellik Arayışı Dergisi. 2024. 119-128.
29. Yurdakal, İbrahim Halil. Dijital eğitim I. Eğitim Yayınevi, 2024.
30. “Bireysel Öğrenme Platformu - Keşfet”. Erişim: 10 Kasım 2025. https://mebi.eba.gov.tr/discover.
31. Https://Www.Meb.Gov.Tr/Ogretmenler-ve-Ogrenciler-Icin-Egitimde-Yeni-Dijital-Tasarim-Donemi”. Erişim: 13 Kasım 2025. https://www.meb.gov.tr/ogretmenler-ve-ogrenciler-icin-egitimde-yeni-dijital-tasarim- donemi/haber/38656/tr.
32. Milli Eğitim Kanunu. 12.MADDE: § (1973). Erişim: https://oygm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_11/08144011_KANUN.pdf
33. “Öğretim Programları Ortak Metni - Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli”. Erişim: 21 Kasım 2024. https://tymm.meb.gov.tr/ortak-metin.