The phenomenon of polygamy as shaped by the intersection of customary law and Sharia

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 2, 132 - 138, 29.12.2025

Buunira Abdigaparkyzy

Öz

This article explains the historical and social conditions under which polygamy developed in Kyrgyz society, and how it was regulated through customary law and the requirements of Sharia. Among the Kyrgyz, polygamy arose not only for religious reasons, but also due to practical circumstances such as the decrease in the male population caused by a warrior lifestyle, the increase in widows, the need to continue family lineages, and the high labor demands of a nomadic economy. Preserving the strength of the clan, ensuring the economic stability of the household, and fulfilling social responsibilities were the main functions of this practice.Customary law regulated polygamy as an orderly institution. The baibiche held a high status as the main mistress of the household; taking a second wife required a valid reason, and the marriage had to be public and concluded in the presence of witnesses. Secret marriages were viewed as actions that violated social order, and strict sanctions were applied to those responsible. Judges (biis) approached disputes related to unproven or secret marriages with caution, striving to maintain social justice.
Sharia norms also influenced this system by establishing the principles of providing material security for women and treating them fairly. Certain authorities within customary law—such as giving protection to a woman in need by arranging her marriage—were substantively similar to the wali institution in Islamic law. Thus, customary law and Sharia operated in harmony during a certain period, forming a regulated family culture.
In conclusion, although polygamy raises doubts from the standpoint of modern values, in its own historical context it served as an institution that addressed demographic, economic, and social needs. Customary law and Sharia provided order based on responsibility rather than allowing disorder in this practice. Considering the conditions of the era when evaluating historical phenomena allows us to understand their true nature.

Anahtar Kelimeler

Customary Law , Sharia , Kyrgyz Society , Traditional Family Srtucture , polygamy

Салттык укук менен шарияттын кесилишинде калыптанган көп аялдуулук феномени

Öz

Изилдөөдө кыргыздардын салттык үй-бүлө түзүлүшүндөгү көп аялдуулуктун тарыхый, социалдык жана укуктук табиятын адат укугу менен шарияттын өз ара айкалышында анализдейт. Полигамия кыргыз коомунда диний негизден гана эмес, жоокердик шарттардан келип чыккан демографиялык теңсиздик, жесир аялдарды коргоо зарылдыгы, тукум улантуунун мааниси жана көчмөн чарбанын эмгекке болгон муктаждыгы сыяктуу практикалык факторлордон улам пайда болгон көп кырдуу социалдык институт катары бааланат. Макалада адат укугунун полигамияны өз алдынча тартип системасы аркылуу жөнгө салгандыгы көрсөтүлөт: байбиченин макамы, токол алуудагы себептердин негиздүүлүгү, күбөлөрдүн болушу, жашыруун никеге карата коомдук санкциялар жана бийлердин адилеттикке негизделген чечим чыгаруусу — бул институттун башаламандык эмес, коомдук жоопкерчиликке таянган механизм экенин далилдейт. Ошондой эле шарияттагы нике адилеттүүлүгү, материалдык камсыздоо талабы жана аялдардын укугун коргоо принциптери менен кыргыздардын адат укугунун айрым өңүттөрү мазмундук жактан шайкеш келери белгиленет. Жыйынтыгында, көп аялдуулук кыргыз коомунун белгилүү бир тарыхый этаптагы социалдык реалдуулугун чагылдырган жана адат менен шарияттын өз ара таасири аркылуу калыптанган укуктук-маданий феномен катары бааланат.

Anahtar Kelimeler

Адат укугу , Шарият , Кыргыз коому , Салттык үй-бүлө , Көп аялдуулук

Kaynakça

• el-Mergînânî, Burhânüddîn Alî b. Ebî Bekr. el-Hidâye Şerhu Bidâyeti’l-Mübtedî. Tahkik/Taʿlîk: Abdüsselâm Abdülhâdî Şennâr. 1. Baskı. Beyrut–Suriye: Dârü’d-Dekâik – Dârü’l-Fayhâ, 2019.
• Fakhr Ud Din, Khalil ur Rahman жана Shoukat Nawaz. “Phenomenological Exploration of the Causes of Polygamous Marriages in District Battagram of Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan.” Journal of Development and Social Sciences (JDSS) 5/3 (2024), 490– 500.
• Hallâf, Abdülvehhâb. Ahkâmü’l-Ahvâli’ş-Şahsiyye fi’ş-Şerîati’l-İslâmiyye alâ Vifki Mezhebi Ebî Hanîfe ve Mâ Aleyhi’l-Amelü bi’l-Mahâkim. Kuveyt: Dârü’l-Kalem, 1990.
• Kariev, Aitmatmat. “Kırgızların Çok Evlilik Âdetinin (ve Yaş Farkının) İslam Hukuku Açısından Ele Alınışı (17.–19. yy.).” Metaferika 3/3 (2022), 98–105.
• Абдраимов, Б. Д. “Институт брака по обычному праву кыргызов (по материалам эпоса «Манас»).” Вестник Поволжского института управления 19/1 (2019), 93–98.
• Абдыралиев, Б. Д. “Институт брака по обычному праву кыргызов (по материалам эпоса «Манас»).” Вестник Поволжского института управления 19/1 (2019), 93–98.
• Абрамзон, С. М. Кыргызы и их этногенетические и историко-культурные связи. Фрунзе: Кыргызстан, 1990.
• Айтбаева, Ж. С. “К вопросу об институте полигамии.” Актуальные проблемы гуманитарных и естественных наук 5/3 (2016), 95–97.
• Акматалиев, Амантур. “Кыргыздардын аял алуу жөрөлгөсү.” Ата-бабалар табериги: Кыргыздын адеп-ахлак, салт-санаа, үрп-адат, ырым-жырым жана жөрөлгөлөр жыйнагы, түз. М. Каримов. Бишкек: Бийиктик, 2011, 257–258.
• Кисляков, Николай А. Наследование и раздел имущества у народов Средней Азии и Казахстана (XIX – начало XX в.). Ленинград: Наука, 1977.
• Кушнер, П. Горная Киргизия (Социологическая разведка). Москва: Коммунистический университет трудящихся Востока имени И. В. Сталина, 1929.
• Маковецкая, П. Е. Материалы для изучения исторических обычаев киргизов. Омск: Типография Окружного штаба, 1886.
• Маракашова, Н. К., жана Е. А. Полякова. “Место и статус кыргызской девушки в традиционной культуре: этнолингвистический анализ.” Культура в евразийском пространстве: традиции и инновации 1/8 (2024), 10–16.
• Молдокулова, Динара Т. Кыргыздардын салттык жүрүм-турум маданияты (XIX кылымдын аягы – XX кылымдын башы). Бишкек: И. Арабаев атындагы Кыргыз Мамлекеттик Университети, 2016.