Birgi’nin Metalaşmamasına Yönelik Çözüm Önerileri Kapsamında Yerel Halkın Bakış Açısı

Yıl 2026, Cilt: 15 Sayı: 1, 351 - 371, 16.01.2026

Nur Ertürk

https://doi.org/10.33206/mjss.1654919

Öz

Metalaşma, özgün ve yerel değerlerin, piyasa mantığıyla birer ticari ürüne dönüştürülmesi sürecidir. Bu süreçte kültürel kimlik, gelenek, yaşam biçimi gibi unsurlar ekonomik kazanç sağlamak amacıyla araçsallaştırılır. Metalaşma, turistik destinasyonların kimlik ve kültürel değerlerinin ticari bir ürüne dönüşmesiyle, yerel halkın yaşam biçimi ve mirasında değişimlere yol açabilmektedir. Dolayısıyla bu çalışma, turizmde metalaşmanın yerel halk üzerindeki etkilerini ve olumsuzluklara karşı çözüm önerilerini incelemektedir. Bu bağlamda çalışmada yerel halkın bu duruma olan algıları, kaygıları ve çözüm önerileri detaylı olarak ele alınmıştır. Araştırma çerçevesinde, Birgi'de ikamet eden yerli halktan seçilen 20 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Ancak, 2 katılımcının verilerinin eksik ve hatalı olması nedeniyle bu kişiler araştırma kapsamından çıkarılmış, dolayısıyla bulguların yorumlanmasında 18 katılımcıya ait veriler kullanılmıştır. Görüşmeler, nitel araştırma yöntemlerinden olan içerik analizi tekniğiyle incelenmiştir. Katılımcılardan elde edilen veriler, izinleri doğrultusunda kayıt altına alındıktan sonra yazıya dökülerek analizler gerçekleştirilmiştir. İçerik analizi sonucunda temalar ve kodlar oluşturulmuştur. Bulgular, yerel halkın turizmin ekonomik faydalarını kabul ettiğini ancak kimlik ve toplumsal yapı üzerindeki olumsuz etkilerden endişe duyduğunu göstermektedir. En çok vurgulanan konular arasında kültürel ve tarihi değerler, ticarileşme, ekonomik kalkınma ve yerel yönetim eksiklikleri yer almıştır. Çözüm önerileri kapsamında, yerel halkın karar alma süreçlerine dahil edilmesi, sürdürülebilir turizm politikalarının benimsenmesi ve kültürel mirasın korunmasının önemi vurgulanmıştır. Çalışmanın hem akademik yazına hem de turizm uygulamalarına katkı sunacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Metalaşma , Otantiklik , Kültürel Miras , Yerel Halk , Turizm

Etik Beyan

“Birgi’nin Metalaşmamasına Yönelik Çözüm Önerileri Kapsamında Yerel Halkın Bakış Açısı” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Gerekli olan etik kurul izinleri Çankırı Karatekin Üniversitesi Fen,Matematik ve Sosyal Bilimler Etik Kurulu’nun 22.01.2025 tarih ve 50 sayılı toplantısında alınmıştır.

The Perspective of the Local Community Within the Scope of Solution Proposals to Prevent the Commodification of Birgi

Öz

This study looks at how local communities are affected by the commoditization of tourism and offers remedies for the drawbacks. By turning the identity and cultural qualities of tourist places into a commercial product, commoditization can result in changes to the locals' way of life and history. In this regard, the study goes into great detail about the locals' opinions, worries, and suggestions for solutions. Twenty participants, chosen from among the locals living in Birgi, participated in semi-structured interviews as part of the study's framework. Nevertheless, two participants' inaccurate and incomplete data meant that they were not included in the study's scope; instead, the results were interpreted using data from 18 participants. One of the qualitative research techniques, content analysis, was used to examine the interviews. Content analysis led to the creation of themes and codes. The information collected from the participants was transcribed and evaluated after being recorded with their consent. The results demonstrate that while locals acknowledge the economic advantages of tourism, they are worried about its potential to negatively affect social structure and identity. The concerns that received the most attention were lack of local governance, commercialization, cultural and historical values, and economic development. The significance of adopting sustainable tourism regulations, preserving cultural assets, and incorporating locals in decision-making processes were all highlighted in the breadth of the solution recommendations. Both scholarly literature and tourism practices are expected to benefit from the study.

Anahtar Kelimeler

Commodification , Authenticity , Cultural Heritage , local Community , Tourism

Etik Beyan

During the writing process of the study “The Perspective of the Local Community Within the Scope of Solution Proposals to Prevent the Commodification of Birgi” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. In addition, permission was obtained from the Çankırı Karatekin University Science, Mathematics, and Social Sciences Ethics Committee (Date: 22/01/2025 and Decision no: 50) to conduct the research.

Kaynakça

• Aktürk, S., Durak, S., ve Arslan, T. V. (2019). Otantiklik ve Metalaşma Kavramlarının Turizmin Sürdürülebilirliği Çerçevesinde Taraklı ve Cumalıkızık Bölgeleri Üzerinden Okunması. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 13(19), 2200-2225.
• Alimanoğlu, Ç. (2018). Kırsal Turizmde Otantiklik Olgusunun Kaybolması ve Metalaşma Süreci: Şirince Örneği Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı.
• Ashworth, G. J., & Tunbridge, J. E. (2000). The Tourist-Historic City. Routledge.
• Ayazlar, G., ve Karakulak, Ç. (2016). Kırsal Turizmde Otantiklik Olgusu: Çamlık Köyü, Bodrum Örneği. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 531-548.
• Ballengee-Morris, C. (2002). Cultures For Sale: Perspectives on Colonialism and Self-Determination And The Relationship To Authenticity and Tourism. Studies In Art Education, 43(3), 232-245.
• Baltacı, A. (2019). Nitel Araştırma Süreci: Nitel Bir Araştırma Nasıl Yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388.
• Barker, C. (2005). Cultural Studies: Teori Dan Praktik. Yogyakarta: Bentang.
• Başkale, H. (2016). Nitel Araştırmalarda Geçerlik, Güvenirlik ve Örneklem Büyüklüğünün Belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
• Baydeniz, E., Başar, B., Kement, Ü., ve Doğan, S. (2022). Otantiklik Algısı Müşteri Tatmini ve Destinasyon İmajının Davranışsal Niyet Üzerindeki Etkisi: İzmir Birgi Tarihi Kenti Örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(4), 1771-1800.
• Bayraktar, A., ve Çelik, C. (2023). Aşırı Turizm ve Yerel Halk Üzerindeki Etkileri: Sosyal Eşitsizlik Perspektifi. Turizm Araştırmaları Dergisi, 34(2), 120-135.
• Beeton, S. (2005). Film-Induced Tourism. Clevedon: Channel View Publications.
• Belletti, G., Marescotti, A., & Touzard, J.-M. (2017). Geographical İndications, Public Goods, and Sustainable Development: The Roles of Actors’ Strategies and Public Policies. World Development, 98, 45–57.
• Bowers, H., ve Cheer, J. M. (2017). Yoga Tourism: Commodification and Western Embracement of Eastern Spiritual Practice. Tourism Management Perspectives, 24, 208-216.
• Bramwell, B., & Lane, B. (2011). Critical Research On The Governance of Tourism and Sustainability. Journal Of Sustainable Tourism, 19(4-5), 411–421.
• Bramwell, B., & Lane, B. (2011). Critical Research on The Governance of Tourism and Sustainability. Journal Of Sustainable Tourism, 19(4-5), 411–421.
• Butler, R. W. (1980). The Concept of A Tourist Area Cycle of Evolution: Implications For Management of resources. The Canadian Geographer, 24(1), 5-12.
• Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., Demirel, F., ve Kılıç Ç., E. (2012). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
• Cloke, P. (2006). Conceptualizing Rurality. In P. Cloke, T. Marsden, & P. H. Mooney (Eds.), Handbook of Rural Studies(Pp. 18-28). Sage.
• Cohen, E. (1988). Authenticity and Commoditization In Tourism. Annals of Tourism Research, 15(3), 371-386.
• Cohen, E. (1988). Authenticity and commoditization In tourism. Annals of Tourism Research, 15(3), 371-386.
• Coşkun, G. (2021). Authentic Experience in Tourism and Commodification. Journal of Tourism Leisure and Hospitality, 3(2), 95-102.
• Couldry, N. (2008). Mediatization or Mediation? Social Theory, 26(2), 286–305.
• Creswell, J. W. (2003). Research Design: Qualitative, Quantitative and Mixed Methods Approaches. Sage.
• Çoman, G. (2023). Turizm ve Destinasyon Araştırmaları V, A. Ünal, E. Çilesiz ve O. Çelen (Ed.), Destinasyon çekici unsuru olarak otantiklik içinde (s. 123-135). Paradigma Akademi Yayınları.
• Çorman, G., ve Yılmaz, G. Ö. (2023). Investigation of Gastronomy Values In Terms of Authenticity of Afyonkarahisar Province In The Unesco Creative Cities Network. Journal of gastronomy, hospitality and travel (Online).
• Çorman, G., ve Yılmaz, G. Ö. (2024). Gastro-Kültürel Turlara Katılan Yerli Ziyaretçilerin Otantiklik Algısı ve Tur Deneyim Kalitesi: Turist Rehberlerinin Yorumlayıcı Rolünün Etkisi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(1), 332-352.
• Dumanlı, Ş., v Köroğlu, A. (2023). Birgi Tarihi Kentine Yönelik Kullanıcı Güdümlü İçeriklerin Kültürel Kimlik ve Özgünlük Algısı Bağlamında Değerlendirilmesi: Tripadvisor Örneği. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 521-537.
• Dyer, P., Aberdeen, L., & Schuler, S. (2003). Tourism İmpacts On An Australian İndigenous Community: A Djabugay Case Study. Tourism Management, 24(1), 83-95.
• Geçikli, R. M., Turan, O., Lachytová, L., Dağlı, E., Kasalak, M. A., Uğur, S. B., & Guven, Y. (2024). Cultural Heritage Tourism and Sustainability: A Bibliometric Analysis. Sustainability, 16(15), 6424.
• Gehl, J. (2011). Life Between Buildings: Using Public Space. Island Press.
• Getz, D., & Carlsen, J. (2000). Characteristics And Goals of Family And Owner-Operated Businesses İn The Rural Tourism And Hospitality Sectors. Tourism Management, 21(6), 547–560.
• Göç, S., Samur, A. N., ve Topal, A. Somut Olmayan Kültürel Miras Unsurlarından Türk Halk Oyunlarının Turistik Ürün Olarak Metalaşması; Kapadokya Türk Geceleri Örneği. Journal of Tourism Research Institute, 5(1), 11-24.
• Gökhan, S., & Duran, E. (2025). Yerel Halkın Kültürel Miras Farkındalığı: Birgi Örneği. Turizm ve İşletme Bilimleri Dergisi, 5(1), 24-37.
• Graham, B., Ashworth, G. J., & Tunbridge, J. E. (2000). A Geography of Heritage: Power, Culture And Economy. Arnold.
• Greenwood, D. J. (1989). Culture By The Pound: An Anthropological Perspective on Tourism As Cultural Commodification. In V. L. Smith (Ed.), Hosts and Guests: The Anthropology of Tourism (pp. 171–186). University of Pennsylvania Press.
• Gursoy, D., & Rutherford, D. G. (2004). Host Attitudes Toward Tourism: An İmproved Structural Model. Annals of Tourism Research, 31(3), 495–516.
• Gursoy, D., Jurowski, C., & Uysal, M. (2002). Resident Attitudes: A Structural Modeling Approach. Annals Of Tourism Research, 29(1), 79–105.
• Halfacree, K. (1994). The İmportance of ‘The Rural’ In The Constitution of Counterurbanization: Evidence From England İn The 1980s. Sociologia Ruralis, 34(2-3), 164–189.
• Harpley, R., & Telfer, D. J. (2015). Tourism and Development: Concepts And Issues (2nd Ed.). Routledge.
• Hewison, R. (1989). Heritage: An İnterpretation. In D. L. Uzzell (Ed.), Heritage İnterpretation: Volume 1: The Natural And Built Environment (Pp. 15-23). Belhaven.
• Hinch, T., & Butler, R. (1996). Indigenous Tourism: A Common Ground For Discussion. In T. Hinch & R. Butler (Eds.), Tourism and Indigenous Peoples (Pp. 3–28). Butterworth-Heinemann.
• Holloway, I., ve Wheeler, S. (1996). Qualitative Research For Nurses. Blackwell Science Ltd.
• Karataş, E., Özköse, A., & Heyik, M. A. (2025). Sustainable Heritage Planning for Urban Mass Tourism and Rural Abandonment: An Integrated Approach to the Safranbolu–Amasra Eco-Cultural Route. Sustainability (2071-1050), 17(7).
• Kozak, M. (2015). Bilimsel Araştırma Tasarım, Yazım ve Yayım Teknikleri. Detay Yayıncılık.
• Kümbetoğlu, B. (2015). Sosyolojide ve Antropolojide Niteliksel Yöntem ve Araştırma. Bağlam Yayınları.
• Lane, B. (1994). What İs Rural Tourism? Journal of Sustainable Tourism, 2(1-2), 7–21.
• Li, X., & Wang, Y. (2022). Tourism Commodification and Local Community Perceptions: A Case Study of Rural China. Sustainable Tourism, 30(4), 123–139.
• Li, Y. (2003). Heritage Tourism: The Contradictions Between Conservation and Change. Tourism and Hospitality Research, 4(3), 247-261.
• Lincoln, S. Y., ve Guba, E. G. (1985). Naturalistic İnquiry. Sage.
• Lowenthal, D. (1998). The Heritage Crusade and The Spoils of History. Cambridge University Press.
• Maccannell, D. (1973). Staged Authenticity: Arrangements of Social Space in Tourist Settings. American Journal of Sociology, 79(3), 589-603.
• Mckercher, B., & Du Cros, H. (2002). Cultural Tourism: The Partnership Between Tourism And Cultural Heritage Management. Haworth Hospitality Press.
• Mckercher, B., & Du Cros, H. (2002). Cultural Tourism: The Partnership Between Tourism and Cultural Heritage Management. Haworth Hospitality Press.
• Nguyen, T. H., Pham, T. T., & Tran, H. T. (2023). Local Perceptions of Tourism Commodification and İts İmpacts on Cultural Heritage İn Vietnam. Tourism Management.
• Oldenburg, R. (1999). The Great Good Place: Cafes, Coffee Shops, Bookstores, Bars, Hair Salons, And Other Hangouts At The Heart of A Community. Marlowe & Company.
• Öner, (2022), Otantik Sanal Deneyimin Destinasyonu Ziyaret Etme Niyetine Etkisi: Mekansal Mevcudiyetin Aracılık Rolü, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Antalya.
• Pendlebury, J. (2013). Conservation Values, The Authorised Heritage Discourse and The Conservation- Planning Assemblage. International Journal of Heritage Studies, 19(7), 709–727.
• Pendlebury, J. (2013). Conservation Values, The Authorised Heritage Discourse and The Conservation- Planning Assemblage. International Journal of Heritage Studies, 19(7), 709–727.
• Pradana, G. Y. K. (2018). Implications of Commodified Parwa Shadow Puppet Performance For Tourism İn Ubud, Bali. Journal of Business on Hospitality and Tourism, 4(1), 70-79.
• Prasiasa, D. P. O., Widari, D. A. D. S., ve Susanti, P. H. (2023). Authenticity and Commodification of Creative İndustry Products in The Tourism Sector, Bali. Mudra Jurnal Seni Budaya, 38(3), 234-244.
• Quang, T. D., Noseworthy, W. B., & Paulson, D. (2022). Rising Tensions: Heritage-Tourism Development and The CommodificationoOf “Authentic” Culture Among The Cham Community of Vietnam. Cogent Social Sciences, 8(1).
• Ritchie, J. R. B., & Crouch, G. I. (2003). The Competitive Destination: A Sustainable Tourism Perspective. Tourism Management, 21(1), 1–7.
• Robinson, M. (1999). Collaboration and Cultural Consent: Refocusing Sustainable Tourism. Journal of Sustainable Tourism, 7(3), 379-397.
• Sharpley, R., & Telfer, D. J. (2015). Tourism and Development: Concepts and Issues (2nd ed.). Channel View Publications.
• Shepherd, R. (2002). Commodification, Culture and Tourism. Tourist Studies, 2(2), 183–201.
• Smith, L. (2006). Uses of Heritage. Routledge.
• Smith, M. D., & Krannich, R. S. (1998). Tourism Dependence And Resident Attitudes. Annals of Tourism Research, 25(4), 783–802
• Smith, M. K., ve Robinson, M. (2006). Cultural Tourism in A Changing World: Politics, Participation And (Re)Presentation.
• Su, J. (2019). Understanding The Changing İntangible Cultural Heritage in Tourism Commodification: The Music Players’ Perspective From Lijiang, China. Journal of Tourism And Cultural Change, 17(3), 247-268.
• Su, X. (2018). Reconstructing Tradition: Heritage Authentication And Tourism-Related Commodification of The Ancient City Of Pingyao. Sustainability, 10(3), 670-688.
• Telfer, D. J., & Sharpley, R. (2008). Tourism and Development in The Developing World. Routledge.
• Timothy, D. J. (2011). Cultural Heritage and Tourism: An Introduction. Channel View Publications.
• Timothy, D. J., & Boyd, S. W. (2003). Heritage Tourism. Pearson Education.
• Torres, R. (2003). Linkages Between Tourism and Agriculture in Mexico. Annals of Tourism Research, 30(3), 546–566.
• Tregear, A., Arfini, F., Belletti, G., & Marescotti, A. (2007). Regional Foods and Rural Development: The Role Of Product Qualification. Journal Of Rural Studies, 23(1), 12–22.
• Uğur, İ., ve Dönmez, Y. (2021). Somut Kültürel Miras Alanlarının Turistik Çekicilik Açısından Değerlendirilmesi: Birgi Örneği. Journal of Academic Tourism Studies, 2(2), 54-67.
• UNWTO (2020). Sustainable Development of Tourism. United Nations World Tourism Organization.
• Ünal, Ç., ve Yücel, B. (2018). Kırsal Turizm Geliştirilmesi ve Yönetilmesinde Yerel Halkın Algı ve Tutumları: Ödemiş/Birgi Örneği. Doğu Coğrafya Dergisi, 23(39), 113-130.
• Vardar, S., ve Uysal, İ. (2010). Birgi – Bozdağ – Gölcük (Ödemiş – İzmir) Yöresinde Eko-Turizm Alan İncelemesi ve Envanteri. Çekül Vakfı, Küçük Menderes Havzası Araştırmaları.
• Wang, N. (1999). Rethinking Authenticity in Tourism Experience. Annals of Tourism Research, 26(2), 349-370.
• Watson, S., & Waterton, E. (2010). Heritage and Community Engagement: Collaboration or Contestation? Routledge
• White, E., & Adu-Ampong, E. A. (2024). In The Potter’s Hand: Tourism and The Everyday Practices of Authentic İntangible Cultural Heritage İn A Pottery Village. Journal of Heritage Tourism, 19(6), 781–800.
• Williams, D. R., & Patterson, M. E. (1999). Environmental Psychology and Tourism. Environment and Behavior, 31(5), 633–648.
• Williams, S., & Shaw, G. (1991). Tourism and Economic Development: Western European Experiences. Progress in Tourism, Recreation And Hospitality Management, 3, 1–31.
• Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (9. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Yiğit, Ö., ve Birol, H. (2019). The İmpact of Cultural Tourism Activities on The Sustainable Preservation of Heritage Places: Birgi. City Tourism, 4th International Tourism Congress, Anadolu University, 252-257.
• Young, M., ve Markham, F. (2020). Tourism, Capital, And The Commodification Of Place. Progress İn Human Geography, 44(2), 276-296.