Çalıkuşu Romanından Hareketle Beden Dili ve Sözsüz İletişim Dinamikleri Üzerine Bir Bakış

Öz

İnsanoğluyla birlikte var olan iletişim, daha sonra bir kavram olarak şekillenmiş ve farklı boyutlarıyla bilim insanları ve araştırmacıların dikkatini çekmiştir. Bu araştırmada beden dili ve sözsüz iletişimin birey için önemi üzerinde durulmuş; bu önem, Çalıkuşu romanından elde edilen bulgularla desteklenmiştir çünkü eserin yazarı Reşat Nuri Güntekin, verdiği bir mülakatta Çalıkuşu’nu önce bir piyes olarak kaleme aldığını daha sonra bu eseri romana dönüştürdüğünü ve roman kişilerinin yaşamla örtüştüğünü ifade etmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında nitel araştırma tekniklerinden doküman incelemesi kullanılmış, elde edilen verilerin çözümlenmesinde içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Yapılan analiz kapsamında romanın beden dili ve sözsüz iletişim unsurları bakımından zengin bir içeriğe sahip olduğu belirlenmiştir. Bulgular sunulurken roman kişilerinin diyaloglarında geçen beden dili ve sözsüz iletişim ifadelerine ait örnek alıntılara ve alıntılarla ilgili değerlendirmelere yer verilmiştir. Sonuç olarak beden dili ya da sözsüz iletişim unsurlarına yazılı ürünlerde dahi yer verilmesinin bu iletişim tarzının iyi bilinmesi ve yaşamın her alanında doğru kullanılması gerektirdiğini gösterdiği söylenebilir. Birey, konuşma yoluyla gerçek duygu ve düşüncelerini gizleyebilirken beden dilini gizleyemez, dolayısıyla beden dilinin her zaman doğruları söyleme gibi bir yönü bulunmaktadır. Özellikle eğitimcilerin; doktor, hemşire, odyolog gibi sağlık çalışanlarının mesleki başarılarında sözsüz iletişimdeki kabiliyetlerinin etkili olabileceği, dolayısıyla bu konudaki eğitim çalışmalarına, alan bilgileri kadar, azami düzeyde önem verilmesi gerekebilir. İletişimdeki başarı, mesleki doyuma bununla beraber bireysel mutluluğa yol açabilecektir.

Anahtar Kelimeler

• İletişim
• Sözsüz İletişim
• Beden Dili
• Mesleki Doyum
• Çalıkuşu

Etik Beyan

“Çalıkuşu Romanından Hareketle Beden Dili ve Sözsüz İletişim Dinamikleri Üzerine Bir Bakış” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Bu araştırma da etik kurul kararı zorunluluğu bulunmamaktadır. Çatışma Beyanı: Çalışmada herhangi bir potansiyel çıkar çatışması söz konusu değildir. Finansman: Bu çalışma için herhangi bir kurum veya kuruluştan destek alınmamıştır. Yapay Zeka ve Türleri Kullanım Beyanı: Bu makalenin yazımında yapay zeka ve türleri kullanılmamıştır. Veri Paylaşım Beyanı: Bu çalışmanın verilerini bulguların doğrulanması amacıyla makul bir talep üzerine “etik ilkeler ve yayın politikası”nın ilgili kısmında belirtilen şartlara göre paylaşabileceğimi beyan ederim. Sınırlılıklar: Bu araştırmanın sınırlılığı olarak araştırmada bazı kurum çalışanlarına yönelik yapılmış birkaç beden dili ve sözsüz iletişim araştırmalarından hareket edilmesi, konu ile ilgili herhangi bir ölçek ya da anketin uygulanmamasıdır. Ayrıca beden dili ve sözsüz iletişim unsurlarının bir romandan hareketle örneklendirilmesi yerine herhangi bir olay ya da durum karşısında bir kurumda çalışanlar veya söz konusu kurumdan hizmet alanların beden dili ve sözsüz iletişim unsurları gözlemlenebilirdi.

A Look at Body Language and Nonverbal Communication Dynamics Based on the Novel Çalıkuşu

Öz

Communication, a concept that has existed alongside humankind, later took shape as a concept and attracted the attention of scientists and researchers in its diverse dimensions. In this research, the importance of body language and nonverbal communication for the individual is emphasized; this importance is supported by the findings obtained from the novel Çalıkuşu because the author of the work, Reşat Nuri Güntekin, stated in an interview that he first wrote Çalıkuşu as a play and then transformed this work into a novel and that the characters of the novel coincide with life. Document analysis, a qualitative research technique, was used to collect the research data, and content analysis was utilized to analyze the data. The analysis determined that the novel is rich in body language and nonverbal communication elements. The findings are presented with examples of body language and nonverbal communication expressions in the dialogues of the novel's characters, along with their evaluations. In conclusion, it can be argued that the inclusion of body language and nonverbal communication elements, even in written works, demonstrates that this communication style requires thorough knowledge and its appropriate use in all aspects of life. While an individual can conceal their true feelings and thoughts through speech, they cannot conceal their body language. Therefore, body language always has the ability to tell the truth. In particular, educators may consider that the nonverbal communication skills of healthcare professionals such as doctors, nurses, and audiologists may be effective in their professional success, and therefore, training in this area may need to be given maximum importance, as much as their field knowledge. Success in communication can lead to professional satisfaction and individual happiness.

Anahtar Kelimeler

• Communication
• Nonverbal Communication
• Body Language
• Professional Satisfaction
• Çalıkuşu

Etik Beyan

During the writing process of the study “A Look at Body Language and Nonverbal Communication Dynamics Based on the Novel Çalıkuşu” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. Ethics Committee Permission is not required. Declaration of Conflict: There is no potential conflict of interest in the study. Funding: No funding was received from any institution or organization for this study. Statement of Use for Artificial Intelligence and Its Types: Artificial intelligence and its various types were not used in the writing of this article. Data Sharing Statement: I declare that, upon reasonable request for the purpose of verifying the findings, I can share the data of this study according to the conditions specified in the relevant section of the "ethical principles and publication policy".

Kaynakça

1. Abdollahifard, P. ve Türkben, F. (2020). Klasik fars şiirinde beden dili (Mevlânâ ve Hâfız örneği). Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (65), 361-375.
2. Akpınar, R. B. (2006). Duygusal yüz ifadelerini anlama becerisini geliştirmeye yönelik örnek bir öğretim programı. Journal of Human Sciences, 1(1), 1-10.
3. Baydere, M. ve Karadağ, A. B. (2019). Çalıkuşu’nun öz-çeviri serüveni üzerine betimleyici bir çalışma. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 314-333.
4. Berk, F. M. (2009). Yabancı dil öğretim yöntemlerinde sözsüz iletişim ve beden dili. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 12(1-2), 575.
5. Bulut, S. (2015). Romandan piyese bir uyarlama örneği olarak Çalıkuşu. Turkish Studies (Elektronik), 10(16), 387- 402.
6. Çakmak, S. ve Kazan, F. (2023). Sözsüz iletişim ve beden dili çalışmalarına ilişkin kesitsel alan yazın taraması (2003-2023). Anasay, 7(25), 257-272.
7. Çuhadar C., Özgür H., Akgün F. ve Gündüz Ş. (2014). Öğretmen adaylarının iletişim becerileri ve iletişimci biçimleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 15(1), 295-311.
8. Erkuş, A. ve Günlü, E. (2009). İletişim tarzının ve sözsüz iletişim düzeyinin çalışanların iş performansına etkisi: Beş yıldızlı otel işletmelerinde bir araştırma. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 20(1), 7-24.

9. Gençer, Y. (2020). Mustafa Kemal Atatürk’ün sözsüz iletişim yönetimi. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli E-Dergisi, (6), 39-69.
10. Güngör, N. ve Aydın, D. (2011). İletişim. Ankara: Siyasal Kitabevi.
11. Güntekin, R. N. (2025). Çalıkuşu. İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
12. Hallaç, A. T. (Çev.) (2019). Folklor ve göstergebilim: giriş. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 2019, 4.2: 504-515.
13. Hazar, Ç. (2006). Kişilik ve iletişim tipleri. Selçuk İletişim, 4(2), 125-140.
14. Kutlu, M., Çolakoğlu, N. ve Özgüvenç, Z. P. (2010). Hasta hekim ilişkisinde empatinin önemi hakkında bir araştırma. Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi, 2(2), 127-143.
15. Merriam, S. B. (2013). Nitel Araştırma Desen ve Uygulama İçin Bir Rehber. (Çev. Ed: S. Turan). Ankara: Nobel Yayıncılık.
16. Onay, M., Süslü, Z. H. ve Kılcı, S. (2011). İletişim tarzının ve sözsüz iletişimin çalışanların iş performansına etkisi: posta dağıtıcıları ve hemşireler üzerine bir araştırma. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 11(21), 139-176.
17. Özbent, S. (2007). Sınıfta beden dili. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(2), 259-289.
18. Özkan, Z. (2007). Kazandıran beden dili. İstanbul: Hayat Yayınları.
19. Poon Teng Fatt, J., ve Teng Joo, N. (2001). Learning styles: implications for design and technology education. Management Research News, 24(5), 24-37.
20. Poyraz, T. ve Alpbek, M. (1957). Reşat Nuri Güntekin hayatı ve eserleri. Türk Kütüphaneciliği, 6(3), 1-18.
21. Thompson, J. J. ve Ergin, A. (1994). Sözcüklerle dökülmeyenler: sınıfta sözsüz iletişim. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 27(2), 529-546.
22. Uçar, İ. (2012). Kutadgu bilig’de beden dili. Electronic Turkish Studies, 7(4).
23. Uçar, İ. (2022). Yunus Emre’nin şiirlerinde tamamlayıcı öge olarak beden dili. Journal of Academic Social Science Studies, 15 (91).
24. Üstün, B. (2005). Çünkü iletişim çok şeyi değiştirir!. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 8(2), 88-94.
25. Vural, İ., Tuna, Y., Birsen, Ö., Erzurum, F., Küçük, M. ve Çolak, F. Ü. (2012). İletişim. Ankara: Pegem Akademi, 21.
26. Yağbasan M. ve Çakar F. (2005). Doktor hasta ilişkisinde dile ve davranışa dayalı iletişimsel sorunları belirlemeye yönelik bir alan araştırması. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15.
27. Yalçın, A. (2017). Bilimsel çalışmalarda kavram oluşturma ve sözsüz iletişim kavramları üzerine. Avrasya Terim Dergisi, 5(2), 74-79.
28. Yusuf Has Hacib. (1985). Kutadgu Bilig (R. R. Arat, Çev.). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
29. Zıllıoğlu M. (1993). İletişim nedir?. İstanbul: Cem Yayınevi.