The Mediating Role of Organizational Trust in the Effect of Servant Leadership on Sustainable Performance

Öz

Servant leadership stands out in the literature as a people-centered leadership approach that enhances employees' individual performance and strengthens the environment of trust within the organization. Similarly, sustainable performance is considered a fundamental outcome that supports the long-term success of organizations and employee productivity. Organizational trust, on the other hand, is considered a critical and important factor that reinforces the relationship between leadership and performance. In this context, the purpose of the study is to reveal whether organizational trust mediates the effect of servant leadership perception on sustainable performance among public employees. The study was conducted using data collected through a survey from 311 individuals working in public institutions. The variables of servant leadership, sustainable performance, and organizational trust were assessed using quantitative methods. The validity of the scales was assessed using confirmatory factor analysis, and their reliability was examined using Cronbach's Alpha internal consistency coefficients. According to the results of the analysis (correlation analysis) conducted on the relationships between variables, positive and significant relationships were observed between servant leadership and sustainable performance, organizational trust, and its sub-dimensions (trust in colleagues, manager, and the institution). Finally, the mediation analysis revealed that a portion of the impact of servant leadership on sustainable performance is mediated through organizational trust (β=0.12, p<0.01), with approximately 55% of the total effect stemming from this indirect pathway. The research results indicate that servant leadership not only enhances individual employee performance but also contributes to the strengthening of trust-based relationships within the organization.

Anahtar Kelimeler

• Servant Leadership
• Sustainable Performance
• Organizational Trust

Etik Beyan

During the writing process of the study “The Mediating Role of Organizational Trust in the Effect of Servant Leadership on Sustainable Performance” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. For this study, ethical approval was obtained from the Ethics Committee for Non-Interventional Clinical Research at Burdur Mehmet Akif Ersoy University, under meeting number 2025/6 and decision number GO 2025/1729, and it was determined that the present study complies with scientific ethical standards. Statement of Contribution Rate of Researchers: In this study, the first author’s contribution was 40%, the second author’s contribution was 30%, and the third author’s contribution was 30%. Declaration of Conflict: There is no potential conflict of interest in the study. Funding: No funding was received from any institution or organization for this study. Statement of Use for Artificial Intelligence and Its Types: Artificial intelligence and its various types were not used in the writing of this article. Data Sharing Statement: We declare that, upon reasonable request for the purpose of verifying the findings, we can share the data of this study according to the conditions specified in the relevant section of the "ethical principles and publication policy".

Hizmetkâr Liderliğin Sürdürülebilir Performans Üzerindeki Etkisinde Örgütsel Güvenin Aracılık Rolü

Öz

Hizmetkâr liderlik, çalışanların hem bireysel performanslarını artıran hem de örgüt içindeki güven ortamını güçlendiren insan odaklı bir liderlik yaklaşımı olarak alanyazında öne çıkmaktadır. Benzer şekilde sürdürülebilir performans, örgütlerin uzun vadeli başarılarını ve çalışan verimliliğini destekleyen temel bir çıktı olarak değerlendirilmektedir. Örgütsel güven ise, liderlik ve performans arasındaki ilişkiyi pekiştiren kritik ve önemli bir etmen olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, kamu çalışanlarında hizmetkâr liderlik algısının sürdürülebilir performans üzerindeki etkisinde örgütsel güvenin aracılık rolü bulunup bulunmadığını ortaya koymaktır. Çalışma, kamu kurumlarında görev yapmakta olan 311 kişiden anket yoluyla toplanan veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada hizmetkâr liderlik, sürdürülebilir performans ve örgütsel güven değişkenleri nicel yöntem aracılığıyla değerlendirilmiş olup, ölçeklerin geçerlilikleri doğrulayıcı faktör analizi ve güvenilirlikleri ise Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayılarına bakılarak incelenmiştir. Değişkenler arası ilişkilere yönelik gerçekleştirilen analiz (korelasyon analizi) sonuçlarına göre hizmetkâr liderlik ile sürdürülebilir performans, örgütsel güven ve alt boyutları (çalışma arkadaşlarına, yöneticiye ve kuruma duyulan güven) arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler gözlenmiştir. Son olarak yapılan aracılık analizi sonucunda ise, hizmetkâr liderliğin sürdürülebilir performans üzerindeki etkisinin bir kısmının örgütsel güven aracılığıyla gerçekleştiği (β=.12, p<.01) ve toplam etkinin yaklaşık %55’inin bu dolaylı yoldan kaynaklandığı saptanmıştır. Araştırma sonuçları, hizmetkâr liderliğin sadece çalışanların bireysel performanslarını artırmakla kalmayıp, aynı zamanda örgüt içinde güven temelli ilişkilerin güçlenmesine de katkı sağladığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Hizmetkâr Liderlik
• Sürdürülebilir Performans
• Örgütsel Güven

Etik Beyan

“Hizmetkâr Liderliğin Sürdürülebilir Performans Üzerindeki Etkisinde Örgütsel Güvenin Aracılık Rolü” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Bu çalışma için Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’nun 2025/6 toplantı numaralı ve GO 2025/1729 kararlı etik izin alınmış ve mevcut çalışmanın bilimsel etik standartlarına uygun olduğu kararına varılmıştır. Araştırmacıların Katkı Oranı Beyanı: Bu araştırmada birinci yazarın katkısı %40, ikinci yazarın katkısı %30 ve üçüncü yazarın katkısı %30düzeyindedir. Çatışma Beyanı: Çalışmada herhangi bir potansiyel çıkar çatışması söz konusu değildir. Finansman: Bu çalışma için herhangi bir kurum veya kuruluştan destek alınmamıştır. Yapay Zeka ve Türleri Kullanım Beyanı: Bu makalenin yazımında yapay zeka ve türleri kullanılmamıştır. Veri Paylaşım Beyanı: Bu çalışmanın verilerini bulguların doğrulanması amacıyla makul bir talep üzerine “etik ilkeler ve yayın politikası”nın ilgili kısmında belirtilen şartlara göre paylaşabileceğimizi beyan ederiz.

Kaynakça

1. Acar, A., Korkmaz, E. V. ve Özgül, D. (2018). Yiyecek içecek işletmelerinde hizmetkâr liderler ve örgütsel güven, Konya-Beyşehir örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (39), 151-159.
2. Akdöl, B. (2015). Hizmetkâr liderlik. İstanbul: Derin Yayınları.
3. Almutairi, B. A., Alraggad, M. A. A. ve Khasawneh, M. (2020). Hizmetkâr liderliğin örgütsel güven üzerindeki etkisi: Örgüt kültürünün aracılık rolü. Avrupa Bilimsel Dergisi ESJ, 16(16), 1-10.
4. Andina, N., Andrawina, L. ve Kurniawati, A. (2024). The effect of individual mental health, individual learning, information technology capability, and servant leadership on individual performance. Procedia Computer Science, 234, 710-717.
5. Bai, J., Su, J., Xin, Z. ve Wang, C. (2024). Calculative trust, relational trust, and organizational performance: A meta-analytic structural equation modeling approach. Journal of Business Research, 172, 114435.
6. Bakan, İ. ve Doğan, İ. F. (2012). Hizmetkâr liderlik. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 1-12.
7. Bedük, A. (2012). Karşılaştırmalı işletme yönetim terimleri sözlüğü (3. Baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
8. Budak, O., Erdal, N. ve Filiz, M. (2023). Hizmetkâr liderlik ve örgütsel güvenin iş tatmini üzerine etkisinin belirlenmesi: Sağlık sektöründe bir inceleme. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(3), 1027-1043.

9. Burak, E. (2025). Hizmetkâr liderlik algısının çalışan performansı ve algılanan örgüt performansı üzerindeki etkisine yönelik bir araştırma: Demografik değişkenlere göre karşılaştırmalı analiz. İşletme Araştırmaları Dergisi, 17(2), 991-1015.
10. Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Ankara: Pegem Yayınları.
11. Canavesi, A. ve Minelli, E. (2022). Servant leadership: A systematic literature review and network analysis. Employee Responsibilities and Rights Journal, 34(3), 267-289.
12. Chan, CH. S. ve Mak, W. M. (2014). The impact of servant leadership and subordinates' organizational tenure on trust in leader and attitudes. Personnel Review, 43(2), 272-287.
13. Chiniara, M. ve Bentein, K. (2016). Linking servant leadership to individual performance: Differentiating the mediating role of autonomy, competence and relatedness need satisfaction. The Leadership Quarterly, 27(1), 124-141.
14. Cinnioğlu, H. (2019) Hizmetkâr liderlik davranışının örgütsel özdeşleşme ve işgören performansı üzerine etkisi: Restoran çalışanları üzerinde bir inceleme. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(4), 2902-2911.
15. Coşkunlar, E. (2011). Belediyelerde yöneticilerin hizmetkâr liderlik rollerine ilişkin personel görüşleri eskişehir ili örneği (Yüksek Lisans Tezi). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
16. Çalışkan, A. (2021). Örgütsel güven: Bir ölçek geliştirme çalışması. Antalya Bilim Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 42-59.
17. Çilhoroz, Y., Topaktaş, G. ve Işık, O. (2023). Çalışanın sürdürülebilir performansı (ÇSP) ölçeği: Türkçe geçerlik- güvenirlik çalışması. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 80(1), 89-100.
18. Dyllick, T. ve Hockerts, K. (2002). Beyond the business case for corporate sustainability. Business Strategy and The Environment, 11(2), 130-141.
19. Earnhardt, M. P. (2008). Testing a servant leadership theory among United States military members. Emerging Leadership Journeys, 1(2), 14.
20. Esen, D. (2023). Hizmetkâr liderliğin iş performansı üzerindeki etkisinde öğretmen özerkliğinin aracılık rolü. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, 14(27), 55-86.
21. Göktaş Kulualp, H. (2016). Çalışan sesliliği ile bazı kişisel ve örgütsel özellikler arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Öğretim elemanları üzerine bir araştırma. Ege Akademik Bakış, 16(4), 745-761.
22. Greenleaf, R. K. (1977). Servant leadership: A journey into the nature of legitimate power and greatness. Paulist press.
23. Greenleaf, R. K. (1995). Greenleaf’s Theory of servant-leadership ınfluenced today’s top management thinkers. NewYork: John Wiley ve Sons, Inc.
24. Guinot, J., Chiva, R. ve Mallén, F. (2013). Organizational trust and performance: Is organizational learning capability a missing link?. Journal of Management & Organization, 19(5), 559-582.
25. Gül, İ., Gedik, Ö., Canbaz, M. ve Saraçlı, S. (2023). Hizmetkâr liderlik ve yenilikçi davranış arasındaki ilişkide çalışan sadakatinin aracı rolünün PLS-SEM ile incelenmesi. Nicel Bilimler Dergisi, 5(1), 29-50.
26. Hamilton, N. W. (2008). Ethical leadership in professional life. U. St. Thomas LJ, 6, 358-396.
27. Ilkhanizadeh, S. ve Karatepe, O. M. (2018). Does trust in organization mediate the influence of servant leadership on satisfaction outcomes among flight attendants?. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 30(12), 3555-3573.
28. Ji, T., De Jonge, J., Peeters, M. C. W. ve Taris, T. W. (2021). Employee sustainable performance (E-SuPer): Theoretical conceptualization, scale development, and psychometric properties. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(19), 10497.
29. Jiang, W., Zhao, X. ve Ni, J. (2017). The impact of transformational leadership on employee sustainable performance: The mediating role of organizational citizenship behavior. Sustainability, 9(9), 1567.
30. Joseph, E. E. ve Winston, B. E. (2005). A correlation of servant leadership, leader trust, and organizational trust. Leadership & Organization Development Journal, 26(1), 6-22.
31. Karacaoğlu, K. ve Satır, F. (2019). Çalışanların otantik ve hizmetkâr liderlik algılamalarının, performansları üzerindeki etkileri: Kayseri Organize Sanayi Bölgesinde bir işletme uygulaması. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (53), 87-111.
32. Khan, M. M., Mubarik, M. S. ve Islam, T. (2021). Leading the innovation: role of trust and job crafting as sequential mediators relating servant leadership and innovative work behavior. European Journal of Innovation Management, 24(5), 1547-1568.
33. Kılıç, K. C. ve Aydın, Y. (2016). Hizmetkâr liderlik ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Güvenirlik ve geçerlik çalışması. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 18(30), 106-113.
34. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling. New York: The Guilford Press.
35. Köse, S. D., Uğurluoğlu, Ö. ve Köse, T. (2015). Sağlık çalışanlarının hizmetkâr liderlik algılarının lider-üye etkileşimi ve örgütsel güven üzerindeki etkisi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 19(2), 239-262.
36. Kül, S. ve Sönmez, B. (2021). The effect of nurse managers' servant leadership on nurses' innovative behaviors and job performances. Leadership & Organization Development Journal, 42(8), 1168-1184.
37. Lamprinou, V. D. I., Tasoulis, K. ve Kravariti, F. (2021). The impact of servant leadership and perceived organisational and supervisor support on job burnout and work–life balance in the era of teleworking and COVID-19. Leadership & Organization Development Journal, 42(7), 1071-1088.
38. Liden, R. C., Wayne, S. J., Liao, C. ve Meuser, J. D. (2014). Servant leadership and serving culture: Influence on individual and unit performance. Academy of Management Journal, 57(5), 1434-1452.
39. Liden, R. C., Wayne, S. J., Zhao, H. ve Henderson, D. (2008). Servant leadership: Development of a multidimensional measure and multi-level assessment. The leadership quarterly, 19(2), 161-177.
40. Longe, O. J. (2014). Leadership style paradigm shift and organisational performance: A case of the Nigerian Cement Industry. African Research Review, 8(4), 68-83.
41. Mishra, S. C., Kumar, P. ve Khulbe, M. (2024). Interrelation of workplace spirituality, organizational trust, and performance in small and medium enterprises (SMES): A synergistic approach. J. Electrical Systems, 20(10), 2368-2381.
42. Nizam, E., Ng, A., Dewandaru, G., Nagayev, R. ve Nkoba, M. A. (2019). The impact of social and environmental sustainability on financial performance: A global analysis of the banking sector. Journal of Multinational Financial Management, 49, 35-53.
43. Nunnally, J. C. ve Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory. New York: McGraw-Hill.
44. Özer, Ö. (2019). Hemşirelerde hizmetkâr liderlik ve çalışan performansının incelenmesi. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 6(1), 105-112.
45. Öztürk, F. ve Çiçek, H. (2025). Algılanan örgütsel desteğin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisinde çalışan sesliliğinin aracı rolü. Alanya Akademik Bakış, 9(2), 623-638.
46. Page, D. ve Wong, P. T. (2000). A conceptual framework for measuring servant leadership. Boston: University Press of America.
47. Paliszkiewicz, J. ve Koohang, A. (2013). Organizational trust as a foundation for knowledge sharing and its influence on organizational performance. Online Journal of Applied Knowledge Management (OJAKM), 1(2), 116-127.
48. Pouramiri, T. ve Mehdinezhad, V. (2017). Servant leadership as a predictor of high school principals’ organizational trust. The New Educational Review, 47, 116-124.
49. Preacher, K. J. ve Hayes, A. F. (2004). SPSS and SAS procedures for estimating indirect effects in simplemediation models. Behavior Research Methods. Instruments & Computers, 36(4), 717-731.
50. Qiu, S. ve Dooley, L. (2022). How servant leadership affects organizational citizenship behavior: the mediating roles of perceived procedural justice and trust. Leadership & Organization Development Journal, 43(3), 350- 369.
51. Quan, J. ve Van Dierendonck, D. (2025). A blessing and a curse: The influence of showing servant leadership behaviors on leader work engagement. Journal of Business Research, 186, 115051.
52. Rich, G. A. (1997). The sales manager as a role model: Effects on trust, job satisfaction, and performance of salespeople. Journal of the Academy of marketing science, 25(4), 319-328.
53. Salanova, M., Acosta-Antognoni, H., Llorens, S. ve Le Blanc, P. (2021). We trust you! a multilevel-multireferent model based on organizational trust to explain performance. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(8), 4241.
54. Saleem, F., Zhang, Y. Z., Gopinath, C. ve Adeel, A. (2020). Impact of servant leadership on performance: The mediating role of affective and cognitive trust. Sage Open, 10(1), 2158244019900562.
55. Scott, S. G. ve Bruce, R. A. (1994). Determinants of innovative behavior: A path model of individual innovation in the workplace. Academy of Management Journal, 37(3), 580-607.
56. Sendjaya, S. ve Pekerti, A. (2010). Servant leadership as antecedent of trust in organizations. Leadership & Organization Development Journal, 31(7), 643-663.
57. Sharkie, R. (2009). Trust in leadership is vital for employee performance. Management Research News, 32(5), 491-498.
58. Sihombing, S., Astuti, E. S., Al Musadieq, M., Hamied, D. ve Rahardjo, K. (2018). The effect of servant leadership on rewards, organizational culture and its implication for employee’s performance. International Journal of Law and Management, 60(2), 505-516.
59. Spreitzer, G. ve Porath, C. (2012). Creating sustainable performance. Harvard Business Review, 90(1), 92-99.
60. Celepli Sütbaş, M. ve Atilla, G. (2020). Hizmetkâr liderlik ve iş performansı arasındaki ilişkide iş tatmininin aracılık rolü: Antalya ili örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(3), 237-255.
61. Şımık, M., Doğan, M. S., Aydın, S. ve Şeker, M. H. (2022). Okul yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile performans arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eurasian Education & Literature Journal, (16), 86-100.
62. Turhan, M., Köprülü, O. ve Helvacı, İ. (2018). Örgütsel güven ile bireysel iş performansı arasındaki ilişki. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 6(5), 47-55.
63. Verburg, R. M., Nienaber, A. M., Searle, R. H., Weibel, A., Den Hartog, D. N. ve Rupp, D. E. (2018). The role of organizational control systems in employees’ organizational trust and performance outcomes. Group & organization management, 43(2), 179-206.
64. White, G. B. (2005). How to report a company's sustainability activities. Management Accounting Quarterly, 7(1), 36-44.
65. Whitener, E. M., Brodt, S. E., Korsgaard, M. A. ve Werner, J. M. (1998). Managers as initiators of trust: An exchange relationship framework for understanding managerial trustworthy behavior. Academy of Management Review, 23(3), 513-530.
66. Yorulmaz, Ü. M. ve Karabacak, A. (2020). Liman Çalışanlarında Örgütsel Güven ile İş Performansı Arasındaki İlişki: İş Tatmini ve Örgütsel Bağlılığın Rolü. Balkan & Near Eastern Journal of Social Sciences (BNEJSS), 6(2), 121-130.
67. Utomo, H. J. N., Irwantoro, I., Wasesa, S., Purwati, T., Sembiring, R. ve Purwanto, A. (2023). Investigating the role of innovative work behavior, organizational trust, perceived organizational support: An empirical study on smes performance. Journal of Law and Sustainable Development, 11(2), e417-e417.
68. Robbins, S. P., DeCenzo, D. A. ve Coulter, M. (2016). Yönetimin esasları: Temel kavramlar ve uygulamalar. Nobel Yayıncılık.
69. Schoorman, F. D., Mayer, R. C. ve Davis, J. H. (2007). An integrative model of organizational trust: Past, present, and future. Academy of Management Review, 32(2), 344-354.