Türk Aile Yapısında Kadınların Cinsiyet Rollerine Bakışı

Yıl 2026, Cilt: 15 Sayı: 1, 296 - 309, 16.01.2026

Ramazan Uçar , Fatma Zeliha Kahraman

https://doi.org/10.33206/mjss.1775445

Öz

Kadın ve erkek toplumu meydana getirirken, biyolojik farklılıkları yaptıkları işlerine yansımış ve aralarında bir iş bölümü oluşmuştur. Toplumlarda genel hatlarıyla erkek evin geçimini sağlamayı temel bir yükümlülük olarak algılar iken, kadın da evde ailenin ihtiyaçlarını karşılama sorumluluğunu yerine getirmektedir. Modern zamanda kadınların iş gücü sahasında daha fazla yer almasıyla birlikte geleneksel iş bölümünde birtakım değişimler yaşanmış ve kadınlar hem özel alanda hem de kamusal alanda mesai yapmak durumunda kalmışlardır. Söz konusu gelişmeler Türk toplumunda çağdaşlaşma sürecine paralel değişimleri ve sorgulamaları beraberinden getirmiştir. Çalışmanın amacı; Türk toplumunda kadınların cinsiyete dayalı iş bölümü ile ilgili tutum ve davranışlarını ortaya koyarken bunun arkasında yatan sebepleri irdelemektir. Araştırmaya katılan kadınlar ile derinlemesine mülakat yapılmış; toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin görüşleri analiz edilerek yorumlarda bulunulmuştur. Araştırmada kadınların Türk toplumunda oluşan cinsiyete dayalı iş bölümünü büyük ölçüde içselleştirdikleri sonucu ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla Türk toplumunda kadınların içinde bulundukları statülerini meşrulaştırarak bir memnuniyet ürettikleri ve “ev hanımlığı” rolünü benimsedikleri, özellikle çocuk bakımı işini önemsedikleri görülmektedir. Söz konusu anlayışın ortaya çıkmasında fonksiyonel olduğu düşünülen faktörler de çalışmanın sınırları içinde tartışılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sosyoloji , Türk Toplumu , Kadın , Aile , Cinsiyet Rolleri

Etik Beyan

“Türk Aile Yapısında Kadınların Cinsiyet Rollerine Bakışı” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş, toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Gerekli olan etik kurul izinleri Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Etik Kurul’unun 26.04.2022 tarih ve 120/35 sayılı kararıyla alınmıştır.

Teşekkür

“Türk Aile Yapısında Kadınların Cinsiyet Rollerine Bakışı” başlıklı çalışmanın ortaya çıkartılmasında çok önemli bir sorumluluğu yerine getiren, yoğun tempoları arasında bilimsel bir çalışmaya katkıda bulunma yüce gönüllüğünü gösteren her bir görüşmeciye sonsuz teşekkürlerimizi sunarız.

Women's Views of Gender Roles in Turkish Family Structure

Öz

When men and women created he society, their biological differences got reflected in the work they did and this caused a division of labour. In societies, with its general line up, man understands providing as a basic responsibility, woman cares for the family at home. In modern times women taking more space in outside labor caused some change in traditional division of labour and women had to do shifts both in private and public spaces. These developments brought changes and questions parallel to Turkish modernity. The purpose of this work; is to put forth women’s attitudes and behaviours about gender-based labour division while investigating the reasons behind this. In depth interviews were made with the participant women, their opinions on societal gender norms were analysed and interpreted. The study concluded that women have largely internalized the gender-based division of labour in Turkish society. Therefore, it is observed that women in Turkish society adopt the role of housewife, which produces a sense o satisfaction by legitimizing their current status, and that they especially care about childcare. The factors that are thought to be functional in the emerge of this understanding in question have also been tried to be discussed within the limits of the study.

Anahtar Kelimeler

Sociology , Turkish society , Woman , Family , Gender roles

Etik Beyan

During the writing process of the study “Women's Views of Gender Roles in Turkish Family Structure” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. In addition, permission was obtained from the Süleyman Demirel University Social and Humanities Sciences Ethics Committee (Date: 26/04/2022 and Decision no: 120/35) to conduct the research.

Teşekkür

We extend our deepest gratitude to each interviewee who fulfilled a crucial responsibility in bringing forth the study titled “Women's Perspectives on Gender Roles in the Turkish Family Structure,” demonstrating the noble generosity of contributing to scientific research amidst their busy schedules.

Kaynakça

• Bora A. (2015). Aile ataerkillik ve toplumsal cinsiyet. İçinde E. Gökalp (Edt.), Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar (ss. 81-108), Anadolu Üniversitesi Yayınları.
• Çaha Ö. (2021). Türkiye’de Aile’nin Değişen Yapısı, İstanbul Ticaret Üniversitesi, Areda Survey.
• Ecevit Y. (2016). Toplumsal cinsiyet sosyolojisine başlangıç, İçinde Y. Ecevit ve N. Karkıner (Edt.), Toplumsal Cinsiyet Sosyolojisi (ss. 3-30), Anadolu Üniversitesi Yayınları.
• Eken H. (2006). Toplumsal cinsiyet olgusu temelinde mesleğe ilişkin rol ile aile içi rol etkileşimi: Türk silahlı kuvvetlerindeki kadın subaylar. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (15), (ss. 247-280).
• Ekici F. Y. (2014). Türk aile yapısının değişim ve dönüşümü ve bu değişim ve dönüşüme etki eden unsurların değerlendirilmesi, International Journal of Social Science, Number: 30, P. 209-224, Winter I, (ss. 209-224).
• Erdoğan T. (2008). Toplumsal sistemin düzen sağlayıcı unsuru olarak cinsiyet rolü farklılaşması, Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3, 4, (ss. 123-145).
• Erkal M. E. (2011). Türk aile yapısı ve bazı meseleler, Istanbul Journal of Sociological Studies (24),15.(ss. 15-20).
• Eroğlu Ö. ve İşler R. (2004). İktisat düşüncesinde kadının konumu ve feminist iktisat, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Maliye Araştırma Merkezi Konferansları 46. Seri, Prof. Dr. Salih Turhan'a Armağan (ss. 54-81).
• Fidan H. (2018). Değişen Dünyada Kadın, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
• Fortin N.M. (2005). Gender role attitudes and the labour-market outcomes of women across OECD countries. Oxford Review Of Economic Policy. 21 (3), (ss.416-438).
• Gönüllü, M. ve İçli, G. (2001). Çalışma yaşamında kadınlar: Aile ve ev ilişkileri, Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Mayıs, c. 25, S. 1 (ss. 81-100).
• İmamoğlu E. O. (1991). Aile içinde kadın-erkek rolleri. Türk Aile Ansiklopedisi. Ankara: Cilt 3, T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları, Genel Yayın No:72, Bilim Serisi: 11, Ankara: Türkiye Yazarlar Birliği Vakfı.
• Kala H. (2013). Kadınların sosyo-ekonomik katılımları üzerinde sivil toplum kurumlarının rolü. İçinde D. Şenol ve S. Yıldız (Edt) Aile ve Kadın Sempozyumu Bildiri Kitabı, Kırıkkale Üniversitesi Yayınları.
• Karasu F., Aysun G., Elif G. ve Saliha Ç. (2017). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları, SDÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Online First 1, (s.21-27).
• Köysüren A. Ç. (2016). Kültürel ve Dini Algıda Toplumsal Cinsiyet, Sentez Yayıncılık, İstanbul.
• Marshall (1999). Sosyoloji Sözlüğü, Çev. Osman Akınhay -Derya Kömürcü, Bilim ve Sanat Yayınları.
• Moya M. Expósito, F. & Ruiz, J. (2000). Close relationships, gender, and career salience. Sex Roles 42,9-10, (ss. 825-846).
• Özçatal E. Ö. (2011). Ataerkillik, toplumsal cinsiyet ve kadının çalışma yaşamına katılımı, Çankırı, Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 1, Sayfa: 1, (ss. 21-39).
• Powell G.N. & Greenhaus, J.H. (2010). Sex, gender, and decisions at the family-work ınterface. Journal Of Management. 36 4, (ss. 1011-1039).
• T.C. Başbakanlık KSGM (2008). Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ulusal Eylem Planı 2008-2013.
• Tepe F. Fulya, (2008). İstanbul’daki Üniversitelerde Mühendislik ve Temel Bilimler Alanında Çalışan Kadın Akademisyenlerin Ev Hayatı, (Doktora Tezi), İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.