Ekonomik Politika Belirsizliği ve Borsa Dinamikleri: BIST 100'den Elde Edilen Kanıtlar

Öz

Küresel ekonomide son dönemlerde belirsizliklerin artması finansal ve ekonomik göstergeleri önemli ölçüde etkilemiştir. Bu çalışmanın amacı küresel ekonomik politika belirsizliğinin BIST100 üzerindeki etkisini incelemektedir. Ayrıca dolar endeksi ve altın değişkenleri model kapsamına dâhil edilmiştir. Bu çalışmada, Ocak 1997 – Ekim 2025 dönemini kapsayan aylık frekansta toplanmış 346 gözlemden oluşan veri seti kullanılmıştır. Değişkenlerin durağanlıklarını tespit edebilmek için ADF ve PP birim kök testi uygulanmıştır. Analizde verilerin farklı durağanlık seviyelerine sahip olmasından dolayı en uygun yöntem olarak ARDL sınır testi tercih edilmiştir. Ayrıca modelde değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini ölçmek için Granger nedensellik testi uygulanmıştır. Bu kapsamda elde edilen bulgulara göre değişkenler arasında uzun dönemde eşbütünleşme ilişkisi tespit edilmiştir. Uzun dönem katsayı analizi bulgularına göre ekonomik politika belirsizliği ile BIST100 arasında negatif yönlü ilişki elde edilmiştir. Granger nedensellik bulguları, ekonomik politika belirsizliğinden BIST100 endeksine doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinin bulunduğunu göstermektedir. Bulgular, ekonomik politika belirsizliğinin finansal piyasalar üzerindeki etkisini vurgulayan literatürü ampirik olarak desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ekonomik Politika Belirsizliği
• Finansal Piyasalar
• ARDL Modeli
• Nedensellik

Etik Beyan

“Ekonomik Politika Belirsizliği ve Borsa Dinamikleri: BIST 100'den Elde Edilen Kanıtlar” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Bu araştırma da etik kurul kararı zorunluluğu bulunmamaktadır. Çatışma Beyanı: Çalışmada herhangi bir potansiyel çıkar çatışması söz konusu değildir. Finansman: Bu çalışma için herhangi bir kurum veya kuruluştan destek alınmamıştır. Yapay Zekâ ve Türleri Kullanım Beyanı: Bu makalenin yazımında yapay zekâ ve türleri kullanılmamıştır. Veri Paylaşım Beyanı: Bu çalışmanın verilerini bulguların doğrulanması amacıyla makul bir talep üzerine “etik ilkeler ve yayın politikası”nın ilgili kısmında belirtilen şartlara göre paylaşabileceğimi beyan ederim.

Economic Policy Uncertainty and Stock Market Dynamics: Evidence from the BIST 100

Öz

Increased uncertainty in the global economy in recent times has significantly affected financial and economic indicators. The purpose of this research is to analyze the influence of global economic policy uncertainty on BIST100. In addition, the dollar index and gold variables have been included in the model. This study uses a dataset consisting of 346 observations collected at monthly intervals covering the period from January 1997 to October 2025. The ADF and PP unit root tests were employed to examine the stationarity of the variables. Due to the different levels of stationarity of the data in the analysis, the ARDL bounds test was preferred as the most appropriate method. Additionally, to examine the direction of causality among the variables, the Granger causality test was utilized. The empirical results suggest that the variables are cointegrated in the long run. Considering the long-run coefficient estimates, analysis findings, a negative relationship was obtained between economic policy uncertainty and BIST100. According to the Granger causality test, economic policy uncertainty exerts a unidirectional causal influence on the BIST100 index. The results provide empirical evidence that aligns with the existing literature highlighting the influence of economic policy uncertainty on financial markets.

Anahtar Kelimeler

• Economic Policy Uncertainty
• Financial Markets
• ARDL Model
• Causality

Etik Beyan

During the writing process of the study “Economic Policy Uncertainty and Stock Market Dynamics: Evidence from the BIST 100” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. Ethics Committee Permission is not required. Declaration of Conflict: There is no potential conflict of interest in the study. Funding: No funding was received from any institution or organization for this study. Statement of Use for Artificial Intelligence and Its Types: Artificial intelligence and its various types were not used in the writing of this article. Data Sharing Statement: I declare that, upon reasonable request for the purpose of verifying the findings, I can share the data of this study according to the conditions specified in the relevant section of the "ethical principles and publication policy".

Kaynakça

1. Abdullahi, M. M., Bakar, N. A. B. A. ve Hassan, S. B. (2015). Determining the macroeconomic factors of external debt accumulation in Nigeria: An ARDL bound test approach. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 211, 745– 752. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.11.098
2. Akel, V. ve Gazel, S. (2015). Döviz kurları ile BIST sanayi endeksi arasındaki eşbütünleşme ilişkisi: Bir ARDL sınır testi yaklaşımı. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 44, 23–41. https://doi.org/10.18070/euiibfd.57171
3. Al-Thaqeb, S. A. ve Algharabali, B. G. (2019). Economic policy uncertainty: A literature review. The Journal of Economic Asymmetries, 20, e00133. https://doi.org/10.1016/j.jeca.2019.e00133
4. Alper, F. Ö. ve Alper, A. E. (2017). Karbondioksit emisyonu, ekonomik büyüme, enerji tüketimi ilişkisi: Türkiye için bir ARDL sınır testi yaklaşımı. Sosyoekonomi, 25(33), 145-156. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.292114
5. Altemur, N. ve Karaca, S. S. (2021). Türkiye için finansal belirsizlik endeksi önerisi (2010–2021). Journal of International Management Educational and Economics Perspectives, 9(1), 64–77.
6. Altıntaş, H. (2013). Türkiye’de petrol fiyatları, ihracat ve reel döviz kuru ilişkisi: ARDL sınır testi yaklaşımı ve dinamik nedensellik analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 9(19), 1–30. https://doi.org/10.11122/ijmeb.2013.9.19.459
7. Arık, E. (2025). Ekonomi politikası belirsizliğinin hisse senedi ve döviz kuru getirilerine etkisi: Türkiye üzerine bir inceleme. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 10(28), 712–732. https://doi.org/10.25204/iktisad.1664570
8. Baker, S., Bloom, N. ve Davis, S. (2016). Measuring Economic Policy Uncertainty. The Quarterly Journal of Economics, 4(131), 1593-1636. https://doi.org/10.1093/qje/qjw024

9. Brown, R. L., Durbin, J. ve Evans, J. M. (1975). Techniques for testing the constancy of regression relationships over time. Journal of the Royal Statistical Society: Series B (Methodological), 37(2), 149–163.
10. Camgöz, M. (2022). Global belirsizlik faktörlerinin BIST hisse senedi fiyatlarına asimetrik etkilerinin NARDL modeliyle analizi. Maliye ve Finans Yazıları, 36(118), 71–100. https://doi.org/10.33203/mfy.1103403
11. Doğru, E. (2024). Belirsizliklerin finansal piyasalara simetrik ve asimetrik etkisi: BIST ulaştırma endeksi üzerine bir araştırma. Journal of Transportation and Logistics, 9(1), 97–111. https://doi.org/10.26650/JTL.2024.1394834
12. Emsen Sadeghzadeh, H. (2022). Effects of geopolitical risks and political uncertainties on stock markets: Country specific new generation panel data analysis for developing Asian countries. Journal of Process Management and New Technologies, 10(1–2), 82–101.
13. Emsen Sadeghzadeh, K. ve Aksu, L. (2020). Borsa İstanbul ve belirsizlik endeksi arasındaki ilişkilerin doğrusal olup olmadığına dair incelemeler (1998:01–2018:12). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(1), 429– 446.
14. Engle, R. F. ve Granger, C. W. J. (1987). Cointegration and error correction: Representation, estimation and testing. Econometrica, 55(2), 251–276. https://doi.org/10.2307/1913236
15. Fettahlıoğlu, T. ve Şerbetçi, A. (2025). Altın, döviz ve pay senedi piyasalarındaki fiyat değişimleri: Türkiye’de belirsizlik endeksinin rolü. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(2), 693–712. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1679904
16. Ftiti, Z. ve Hadhri, S. (2019). Can economic policy uncertainty, oil prices, and investor sentiment predict Islamic stock returns? A multi-scale perspective. Pacific-Basin Finance Journal, 53, 40–55. https://doi.org/10.1016/j.pacfin.2018.09.005
17. Granger, C. W. J. (1969). Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods. Econometrica, 37(3), 424–438. https://doi.org/10.2307/1912791
18. Granger, C. W. J. ve Newbold, P. (1974). Spurious regressions in econometrics. Journal of Econometrics, 2(2), 111– 120. https://doi.org/10.1016/0304-4076(74)90034-7
19. Gürbüz, A. (2024). Heterojen belirsizlik endekslerinin BIST 100 endeksi üzerindeki etkisi: Bir ARDL sınır testi yaklaşımı. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 61(670), 29–51.
20. Gürçay, H. R., Akbalık, M. ve Turgut, M. (2026). Ekonomik ve politik belirsizliklerin bankacılık endeksi üzerine etkisi: NARDL yaklaşımı. Maliye ve Finans Yazıları, (125), 27–49. https://doi.org/10.33203/mfy.1667579
21. İlhan, B. ve Bağcı, E. (2024). BIST100 endeksi ile GEPU, tahvil faizi ve döviz kuru arasındaki dinamik ilişki üzerine bir ampirik çalışma. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 59(4), 2902–2917. https://doi.org/10.15659/3.sektor- sosyal-ekonomi.24.12.2552
22. Johansen, S. (1991). Estimation and hypothesis testing of cointegration vectors in Gaussian vector autoregressive models. Econometrica, 59(6), 1551–1580. https://doi.org/10.2307/2938278
23. Kadooğlu Aydın, G., Kaplan Yıldırım, R. ve Münyas, T. (2024). Ekonomi politika belirsizliğinin BIST, tahvil faiz oranı, döviz kuru ve ülke risk primi (CDS) üzerindeki etkisi. International Journal of Disciplines Economics & Administrative Sciences Studies, 10(4), 94–106. https://doi.org/10.5281/zeno do.13607916
24. Keskin, H. İ. (2025). Ekonomik politika belirsizliğinin Türkiye’de borsa ve döviz kuru üzerindeki etkileri. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29(2), 98–111. https://doi.org/10.51945/cuiibfd.1834033
25. Ko, J. H. ve Lee, C. M. (2015). International economic policy uncertainty and stock prices: Wavelet approach. Economics Letters, 134, 118–122. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2015.07.012
26. Korkmaz, Ö. ve Güngör, S. (2018). Küresel ekonomi politika belirsizliğinin Borsa İstanbul’da işlem gören seçilmiş endeks getirileri üzerindeki etkisi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(ICEESS’18), 211–219. https://doi.org/10.18506/anemon.452749
27. Korsah, D. ve Mensah, L. (2024). Geopolitical risk, economic policy uncertainty, financial stress and stock returns nexus: Evidence from African stock markets. Journal of Capital Markets Studies, 8(1), 25–42. https://doi.org/10.1108/JCMS-08-2023-0031
28. Köse, N. ve Ünal, E. (2026). The effects of the volatilities in global determinants on the Istanbul stock exchange. Panoeconomicus, 73(3), 411-442. https://doi.org/10.2298/PAN230213020K
29. Li, R., Tang, G., Hong, C., Li, S., Li, B. ve Xiang, S. (2024). Economic policy uncertainty, geopolitical risk and stock market spillovers in BRICS countries. The North American Journal of Economics and Finance, 73, 102189. https://doi.org/10.1016/j.najef.2024.102189
30. Luchtenberg, K. F. ve Vu, Q. V. (2015). The 2008 financial crisis: Stock market contagion and its determinants. Research in International Business and Finance, 33, 178-203. https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2014.09.007
31. Meriç, E. ve Kamışlı, M. (2024). Ekonomik politika belirsizlikleri ile pay senedi piyasası oynaklığı arasında asimetrik ilişkiler: Borsa İstanbul sektörlerine ilişkin uygulama. Business & Management Studies: An International Journal, 12(4), 1067-1082. https://doi.org/10.15295/bmij.v12i4.2478
32. Narayan, P. K. (2005). The saving and investment nexus for China: Evidence from cointegration tests. Applied Economics, 37(17), 1979–1990. https://doi.org/10.1080/00036840500278103
33. Nazlıoğlu, E. H. (2025). Küresel belirsizlik ve risklerin Borsa İstanbul üzerindeki etkisi: BIST100 örneğinden kanıtlar. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(Özel Sayı), 1–13. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1809527
34. Park, J. Y. (1990). Testing for unit roots by variable addition. In T. B. Fomby & R. F. Rhodes (Eds.), Advances in econometrics: Cointegration, spurious regressions and unit roots (pp. 107–133). JAI Press.
35. Peng, G., Huiming, Z. ve Wanhai, Y. (2018). Asymmetric dependence between economic policy uncertainty and stock market returns in G7 and BRIC: A quantile regression approach. Finance Research Letters, 25, 251–258. https://doi.org/10.1016/j.frl.2017.11.001
36. Pesaran, M. H., Shin, Y. ve Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326. https://doi.org/10.1002/jae.616
37. Phillips, P. C. B. ve Ouliaris, S. (1990). Asymptotic properties of residual-based tests for cointegration. Econometrica, 58(1), 165–193. https://doi.org/10.2307/2938339
38. Saka Ilgın, K. (2022). Ulusal ekonomik politika belirsizliği ile borsa endeksleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Seçilmiş Avrupa ülkeleri için ampirik bir analiz. İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi, 9(2), 455–474. https://doi.org/10.26650/JEPR1074582
39. Seçme, Z. O. (2024). Global belirsizlik faktörleri ile BIST sektör endeksleri arasındaki kısa ve uzun dönem ilişkisi. Business & Management Studies: An International Journal, 12(1), 93–115. https://doi.org/10.15295/bmij.v12i1.2349
40. Shin, Y. (1994). A residual-based test of the null of cointegration against the alternative of no cointegration. Econometric Theory, 10(1), 91–115. https://doi.org/10.1017/S0266466600008240
41. Sizza, H., Nyangarika, A. ve Kivevele, T. (2025). Determinants of petroleum product import demand in Tanzania: A time series analysis using ARDL and ECM approaches. Quality & Quantity. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s11135-025-02268-7
42. Stock, J. H. ve Watson, M. W. (1988). Testing for common trends. Journal of the American Statistical Association, 83(404), 1097–1107. https://doi.org/10.1080/01621459.1988.10478707
43. Tiryaki, H. N. ve Tiryaki, A. (2019). Determinants of Turkish stock returns under the impact of economic policy uncertainty. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (22), 147–162. https://doi.org/10.18092/ulikidince.424369
44. Tokatlıoğlu, Y. (2023). Küresel ekonomik politik belirsizliğin Türkiye’de BIST endeksi ve döviz kuru dalgalanmalarındaki rolü: GARCH-MIDAS yaklaşımı. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 508–534. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1286397
45. Tong, T., Ortiz, J., Xu, C. ve Li, F. (2020). Economic growth, energy consumption, and carbon dioxide emissions in the E7 countries: A bootstrap ARDL bound test. Energy, Sustainability and Society, 10(1), 1–17. https://doi.org/10.1186/s13705-020-00253-6
46. Ulusoy Karacaer, M. ve Pirgaip, B. (2019). The causal relationship between economic policy uncertainty and stock market returns. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(4), 2239–2251.