Araştırma Makalesi

Kalkolitik Çağ’da Balkan Madenciliği: Teknoloji, Üretim ve Otokton Gelişim

Cilt: 15 Sayı: 4 24 Ekim 2026
PDF İndir
EN TR

Kalkolitik Çağ’da Balkan Madenciliği: Teknoloji, Üretim ve Otokton Gelişim

Öz

Madencilik faaliyetleri, tarih öncesi toplumların sosyo-ekonomik evriminde başat bir rol oynamıştır. Batı Avrasya’da erken metalürjik icat ve yeniliklerin; Anadolu, İran, Levant, Kafkasya, İberya ve Balkanlar olmak üzere bakır yatakları açısından zengin toplam altı ana merkezde geliştiği genel kabul görmektedir. Mevcut arkeometalürji kanıtları, cevherden metal elde etme süreci olan ekstraktif metalürjinin dünyadaki en erken başlangıç noktalarından birinin Balkanlar olduğunu güçlü bir şekilde desteklemektedir. Bu çalışma, Neolitik Çağ’ın başından Kalkolitik Çağ’ın sonuna kadar (MÖ yaklaşık 6200-3700) Sırbistan, Bulgaristan ve Romanya merkezli geniş bir coğrafyaya yayılan Balkan madenciliğinin gelişim sürecini ele almaktadır. Makale kapsamında; Balkan madenciliğinin kökeni Rudna Glava, Aibunar ve Belovode gibi kilit merkezler üzerinden derinlemesine incelenmekte; madenlerdeki üretim teknikleri, uzmanlaşmış madencilik mesleğinin ortaya çıkışı ve bu meslek grubunun toplum içindeki sosyo-ekonomik konumu analiz edilmektedir. Ayrıca, bölgedeki teknolojik dönüşüm verileri difüzyon ve otokton gelişim modelleri çerçevesinde değerlendirilmektedir. Çalışma, arkeolojik saha bulguları ile laboratuvar ortamındaki arkeometalürjik verilerin disiplinlerarası bir sentezine dayanarak Balkanlar’ın dünya metalürji tarihine olan katkısını ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

“Kalkolitik Çağ’da Balkan Madenciliği: Teknoloji, Üretim ve Otokton Gelişim” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Bu araştırma da etik kurul kararı zorunluluğu bulunmamaktadır. Araştırmacıların Katkı Oranı Beyanı: Yazarların çalışmadaki katkı oranları eşittir. Çatışma Beyanı: Çalışmada herhangi bir potansiyel çıkar çatışması söz konusu değildir. Finansman: Bu çalışma için herhangi bir kurum veya kuruluştan destek alınmamıştır. Yapay Zeka ve Türleri Kullanım Beyanı: Bu makalenin yazımında yapay zeka ve türleri kullanılmamıştır. Veri Paylaşım Beyanı: Bu çalışmanın verilerini bulguların doğrulanması amacıyla makul bir talep üzerine “etik ilkeler ve yayın politikası”nın ilgili kısmında belirtilen şartlara göre paylaşabileceğimizi beyan ederiz.

Kaynakça

  1. Amicone, S., Radivojević, M., Quinn, P., Berthold, C. ve Rehren, T. (2020). Pyrotechnological connections? Re- investigating the link between pottery firing technology and the origins of metallurgy in the Vinča Culture, Serbia. Journal of Archaeological Science, 118, ss. 105-123.
  2. Bar-Yosef Mayer, D. E. (2008). Palaeolithic cultures. Encyclopedia of Archaeology içinde (ss. 1-10). Ed. D. M. Pearsall. New York: Academic Press.
  3. Bar-Yosef Mayer, D. E. ve Porat, N. (2008). Green stone beads at the dawn of agriculture. Proceedings of the National Academy of Sciences, 105(25), ss. 8548–8551.
  4. Bognár-Kutzián, I. (1976). On the origins of early copper-processing in Europe. To Illustrate the Monuments: Essays on Archaeology Presented to Stuart Piggott içinde (ss. 66-76). Ed. V. Megaw. London: Thames & Hudson.
  5. Borić, D. (2009). Absolute dating of metallurgical innovations in the Vinča culture of the Balkans. Metals and Societies: Studies in Honour of Barbara S. Ottaway içinde (ss. 191-245). Ed. T. L. Kienlin ve B. W. Roberts. Bonn: Verlag Dr. Rudolf Habelt GmbH.
  6. Cernych, E. N. (1978). Aibunar: A Balkan copper mine of the fourth millennium BC. Proceedings of the Prehistoric Society, 44, ss. 203-217.
  7. Chapman, J. ve Tylecote, R. F. (1983). Early copper in the Balkans. Proceedings of the Prehistoric Society, 49, ss. 373–379.
  8. Chapman, J., Higham, T., Slavchev, V., Gaydarska, B. ve Honch, N. (2006). The social context of the emergence, development and abandonment of the Varna Cemetery, Bulgaria. European Journal of Archaeology, 9(2-3), ss. 159-183.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eskiçağ Tarihi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

24 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

13 Şubat 2026

Kabul Tarihi

14 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 15 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Bahar, H., & Akar, H. İ. (2026). Kalkolitik Çağ’da Balkan Madenciliği: Teknoloji, Üretim ve Otokton Gelişim. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(4), 1644-1660. https://doi.org/10.33206/mjss.1888621
AMA
1.Bahar H, Akar Hİ. Kalkolitik Çağ’da Balkan Madenciliği: Teknoloji, Üretim ve Otokton Gelişim. MJSS. 2026;15(4):1644-1660. doi:10.33206/mjss.1888621
Chicago
Bahar, Hasan, ve Halil İbrahim Akar. 2026. “Kalkolitik Çağ’da Balkan Madenciliği: Teknoloji, Üretim ve Otokton Gelişim”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15 (4): 1644-60. https://doi.org/10.33206/mjss.1888621.
EndNote
Bahar H, Akar Hİ (01 Ekim 2026) Kalkolitik Çağ’da Balkan Madenciliği: Teknoloji, Üretim ve Otokton Gelişim. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15 4 1644–1660.
IEEE
[1]H. Bahar ve H. İ. Akar, “Kalkolitik Çağ’da Balkan Madenciliği: Teknoloji, Üretim ve Otokton Gelişim”, MJSS, c. 15, sy 4, ss. 1644–1660, Eki. 2026, doi: 10.33206/mjss.1888621.
ISNAD
Bahar, Hasan - Akar, Halil İbrahim. “Kalkolitik Çağ’da Balkan Madenciliği: Teknoloji, Üretim ve Otokton Gelişim”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15/4 (01 Ekim 2026): 1644-1660. https://doi.org/10.33206/mjss.1888621.
JAMA
1.Bahar H, Akar Hİ. Kalkolitik Çağ’da Balkan Madenciliği: Teknoloji, Üretim ve Otokton Gelişim. MJSS. 2026;15:1644–1660.
MLA
Bahar, Hasan, ve Halil İbrahim Akar. “Kalkolitik Çağ’da Balkan Madenciliği: Teknoloji, Üretim ve Otokton Gelişim”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, c. 15, sy 4, Ekim 2026, ss. 1644-60, doi:10.33206/mjss.1888621.
Vancouver
1.Hasan Bahar, Halil İbrahim Akar. Kalkolitik Çağ’da Balkan Madenciliği: Teknoloji, Üretim ve Otokton Gelişim. MJSS. 01 Ekim 2026;15(4):1644-60. doi:10.33206/mjss.1888621

MANAS Journal of Social Studies (MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi)     

Yayınlanan sayılar, sayı dosyaları ve makale dosyaları creative commons CC-BY-NC-ND 4.0 lisanslıdır. 

Sitemiz içerikleri ise creative commons CC-BY-NC 4.0 lisanslıdır.