Vergi Usul Kanunu Kapsamında Enflasyon Muhasebesi Uygulaması: Bir Hizmet İşletmesi Örneği

Öz

Fiyatların sürekli olarak yükselmesiyle meydana gelen enflasyon, ekonomiyi olumsuz olarak etkilemekle birlikte işletmelerin finansal tablolarına olan güvenilirliği de olumsuz etkilemektedir. Fiyatlardaki sürekli artış sebebiyle, işletmelerin finansal tablolarındaki veriler gerçeği yansıtamaz hale gelmektedir. Bu da işletmelerin, finansal tablolarında enflasyon düzeltmesi işlemleri yapmalarını zorunlu hale getirmektedir. Ülkemizde geçmiş yıllarda uygulanma kararı alınmış olan enflasyon muhasebesinin, 2023 yılında Vergi Usul Kanunu 555. No’lu Genel Tebliğ ile birlikte tekrar uygulanması gündeme gelmiştir. Tebliğ çerçevesinde gerekli düzeltme işlemlerinin yapılarak işletmelerin finansal tablolarının enflasyondan arındırılması hedeflenmiştir. Bu çalışmada, bir hizmet işletmesinin bilançosunun enflasyon muhasebesi uygulanmamış hali ile uygulanmış halinin karşılaştırılarak meydana gelen değişimi ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda bir hizmet işletmesinin 2024 yılına ait bilançosunda enflasyon muhasebesi yöntemlerinden biri olan fiyatlar genel düzeyi muhasebesine göre enflasyon düzeltmesi işlemleri yapılmıştır. Bu işlemler neticesinde enflasyon muhasebesi uygulaması öncesi ve sonrası farklar tespit edilip incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Enflasyon
• Enflasyon Muhasebesi
• Finansal Tablo
• Yeniden Değerleme

Etik Beyan

“Vergi Usul Kanunu Kapsamında Enflasyon Muhasebesi Uygulaması: Bir Hizmet İşletmesi Örneği” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Bu araştırma da etik kurul kararı zorunluluğu bulunmamaktadır. Araştırmacıların Katkı Oranı Beyanı: Yazarların çalışmadaki katkı oranları eşittir. Çatışma Beyanı: Çalışmada herhangi bir potansiyel çıkar çatışması söz konusu değildir. Finansman: Bu çalışma için herhangi bir kurum veya kuruluştan destek alınmamıştır. Yapay Zeka ve Türleri Kullanım Beyanı: Bu makalenin yazımında yapay zeka ve türleri kullanılmamıştır. Veri Paylaşım Beyanı: Bu çalışmanın verilerini bulguların doğrulanması amacıyla makul bir talep üzerine “etik ilkeler ve yayın politikası”nın ilgili kısmında belirtilen şartlara göre paylaşabileceğimizi beyan ederiz. Not: Bu çalışma, Nurdan Kadir tarafından 2026’da hazırlanan “Vergi Usul Kanunu Kapsamında Enflasyon Muhasebesi Uygulaması Bir Hizmet İşletmesi Örneği” başlıklı Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Muhasebe Finansman Bilim Dalı’nda kabul edilen yüksek lisans tezinden üretilmiştir.

Inflation Accounting Application Within the Scope of the Tax Procedure Law: A Service Business Example

Öz

Continuous price increases lead to inflation, which has a detrimental effect on the economy and the reliability of companies’ financial reports. The information in companies’ financial statements grows more erroneous as a result of ongoing price increases. Because of this, companies must make adjustments for inflation in their financial statements. The implementation of inflation accounting, which had been decided upon in previous years in Türkiye, was brought back to the agenda in 2023 with Tax Procedure Law General Circular No. 555. Within the scope of this procedure, it is aimed to ensure that the necessary corrections are made to adjust financial statements to eliminate inflation effects. By comparing a service company’s balance sheet before and after inflation accounting is used, this study seeks to identify the changes that take place upon applying inflation accounting. A service company’s 2024 balance sheet was adjusted for inflation using the general price level accounting method, one of the inflation accounting techniques. Subsequently, the differences before and after the implementation of inflation accounting were identified and examined.

Anahtar Kelimeler

• Inflation
• Inflation Accounting
• Financial Statement
• Revaluation

Etik Beyan

During the writing process of the study “Inflation Accounting Application Within the Scope of the Tax Procedure Law: A Service Business Example” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. Ethics Committee Permission is not required. Statement of Contribution Rate of Researchers: The contribution rates of the authors in the study are equal. Declaration of Conflict: There is no potential conflict of interest in the study. Funding: No funding was received from any institution or organization for this study. Statement of Use for Artificial Intelligence and Its Types: Artificial intelligence and its various types were not used in the writing of this article. Data Sharing Statement: We declare that, upon reasonable request for the purpose of verifying the findings, we can share the data of this study according to the conditions specified in the relevant section of the "ethical principles and publication policy". Note: This study is based on the master’s thesis titled “Vergi Usul Kanunu Kapsamında Enflasyon Muhasebesi Uygulaması Bir Hizmet İşletmesi Örneği,” prepared by Nurdan Kadir in 2026 and accepted by the Department of Accounting and Finance, Division of Business Administration, Institute of Social Sciences, Muğla Sıtkı Koçman University.

Kaynakça

1. Açık, S. (2006). Enflasyonun finansal tablolar üzerindeki etkilerini giderici bir tedbir olarak enflasyon muhasebesi ve Türkiye’deki yasal düzenlemeler. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(2), 345-360.
2. Akçay, S. (2024). Türkiye’de yeniden yüksek enflasyonla birlikte enflasyon muhasebesi ve bir uygulama. Malatya Turgut Özal Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 5(1), 104-123.
3. Akdoğan, N. ve Tenker, N. (1997). Finansal tablolar ve mali analiz teknikleri. Ankara: Gazi Kitabevi.
4. Akdoğan, N. (1980). Enflasyon muhasebesi. Ankara: Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Mali Bilimler ve Muhasebe Yüksek Okulu Yayınları.
5. Alsafadi, A. (2023). Generation of financial position statements by Syrian companies in the context of hyperinflation. Part 2. International Accounting, 11, 1267-1291.
6. Arslan, E. (1997). Enflasyon muhasebesinin neresindeyiz? Yaklaşım Dergisi, 52, 33-43.
7. Arzova, S. B. ve Şahin, B. Ş. (2022). Yüksek enflasyonlu ekonomilerde finansal raporlama süreçleri ve enflasyon muhasebesinin finansal tablolara etkisi. Mali Çözüm Dergisi, 32(170). 13-31.
8. Bilici, N. (2010). Enflasyonun mali tablolar üzerindeki etkilerini azaltmak için Türkiye’de uygulanan önlemler. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2(1), 65-85.

9. Can, B. (2006). Enflasyon muhasebesi (Yüksek Lisans Tezi). Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Diyarbakır.
10. Chamisa, E. (2007). The use and perceived usefulness of IAS 29 restated financial statements by Zimbabwean investment analysts. South African journal of accounting research, 21(1), 57-79.
11. Civan, M., Kara, E. ve Yıldız, F. (2004). Enflasyon muhasebesi. Ankara: Gazi Kitabevi.
12. Dursun, Ö. (2010). Türkiye’de enflasyon muhasebesi uygulamalarında meydana gelen aksaklıklar ve çözüm önerileri (Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
13. Ercan, M. K. ve Ban, Ü. (2009). Finansal yönetim. Ankara: Gazi Kitapevi.
14. Grecco, M. C. P., Silva, E. P., Geron, C. M. S., & da Silva, F. L. (2023). Practical implications of measuring at historical cost in an inflationary environment. Redeca, Revista Eletrônica do Departamento de Ciências Contábeis & Departamento de Atuária e Métodos Quantitativos, 10, e62532-e62532.
15. Gül H. (2022). Enflasyon muhasebesi ve genel fiyat düzeyi muhasebesinin finansal tablolara uygulanması. Global agenda in social sciences global studies. Aydın Murat, Şiriner İsmail, Koç Şevket Alper, Editör, IJOPEC Publication Limited. 65-91.
16. Güneş, R., & Uysal, M. (2024). 555 Sıra no. lu vergi usul kanunu genel tebliğ ve TMS 29 standardı kapsamında enflasyon muhasebesi üzerine bir değerlendirme. Uşak Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(2), 1- 21.
17. Hacırüstemoğlu, R. (1993). Enflasyon muhasebesi. Vergi Dünyası Dergisi, 143, 51-55.
18. Hiçyorulmaz, E. ve Akdoğan, H., (2023). Enflasyonun işletme finansal tabloları üzerindeki etkileri. Journal of Management Theory and Practices Research, 4(2), 114-128.
19. Keleş, D. (2015). TMS 29 yüksek enflasyonlu ekonomilerde finansal raporlama standardı çerçevesinde finansal tabloların düzeltilmesi ve finansal analiz sonuçları üzerine etkileri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(3), 31-52.
20. Keskin, A. (2024). Vergi usul kanunu kapsamında türkiye’de temel enflasyon muhasebesi uygulamaları üzerine bir çalışma. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 26(47), 897-918.
21. Küçükgergerli, N. (2023). Enflasyon muhasebesi ve işletmelerin finansal tablolarına etkisinin analizi. Ankara: Gazi Kitabevi.
22. Matta, J., El Khoury, V., & Chamoun, E. (2025). Auditor insights on hyperinflation and audit practices in Lebanon under IAS 29: a qualitative approach. Journal of Accounting in Emerging Economies.
23. Meigs, R.F. & Meigs, W.B. (1990). Accounting: the basis for business decisions. Mc. Graw-Hill Publications Co.
24. Öksüz, F. (2003). Enflasyon muhasebesi. Mali Çözüm Dergisi, 63, 76-86.
25. Olugbenga, J. A., Tunji, T. S., Olamilekan, H. A., Christianah, E. A., & Olayemi, S. A. (2025). Impact of Hyperinflation on IAS 29 Financial Reporting in Nigeria: A Comparative Analysis. UMYU Journal of Business Administration and Management, 1(1 & 2), 167-181.
26. Peker, A.A. (2023). Yüksek enflasyonlu ekonomilerde finansal raporlama standartları çerçevesinde enflasyon muhasebesi: Borsa İstanbul üzerine bir uygulama, Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 1(1), 31-48.
27. Reyhan, Y. (2025). Enflasyon muhasebesi uygulamalarında parasal olmayan kalemlerin düzeltilmesi ve muhasebeleştirilmesi. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 6(1), 24-47.
28. Rezende, A. J., Guerreiro, R. & Dalmácio, F. Z. (2012). An analysis of the deinstitutionalization of inflation adjusted accounting practices in Brazilian companies. Revista Contabilidade & Finanças, 23, 33-51.
29. Salem. A.M.S. (2025). Hyperinflation and its accounting and tax ımpact on financial statements and disclosures in Zimbabwe, Argentina, Turkey and Egypt. International Journal of Innovative Science and Research Technology, 10(2), 2210-2215.
30. Saraç, E. (2024). TMS 29 Yüksek enflasyonlu ekonomilerde finansal raporlama standartının uygulanması ve sağlık işletmesi üzerine analizi, İşletme Araştırmaları Dergisi, 16 (3), 1920-1934.
31. Subaşı, M., ve Okumuş, K. (2017). Bir araştırma yöntemi olarak durum çalışması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(2), 419-426.
32. T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı - Gelir İdaresi Başkanlığı, 1 Kasım 2024 Tarihli ve VUK-176/2024-14 / Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması-18 Sayılı Vergi Usul Kanunu Sirküleri.
33. Uman, N. (1979). Enflasyon muhasebesi (fiyat1ar genel düzeyi muhasebesi). Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
34. Uman, N. (1983). Yeniden değerleme teori – uygulama (2791) sayılı yasanın yorumu. İstanbul: Çağlayan Kitabevi.
35. Uman, N. (2002). Enflasyon muhasebesi, IAS 29, TMS-2 ve SPK standartlarına göre genel fiyat düzeyi muhasebesi. İstanbul: Denet Yayıncılık.
36. Uman, N. ve Hacırüstemoğlu, R. (2004). 5024 nolu yasaya göre enflasyon muhasebesi. İstanbul: Alfa Yayınları.
37. Umut, E. (2024) IAS 29 financial reporting standard in high ınflation economies: a hypothetical study. Journal Of Economic and Business Issues, 4(1), 86-112.
38. Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (VUK), Resmî Gazete 32415 (30 Aralık 2023), 555.
39. Yavuz, G. (2007). Enflasyon muhasebesi ve bir uygulama. (Doktora Tezi). Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
40. Yıldız, F. (2018). Türkiye'de muhasebe bilgi sisteminden sağlanan bilginin yeterliliği ve enflasyon muhasebesi uygulaması gereği. Accounting and Financial History Research Journal, 14, 202-217.
41. Yılmaz, F. ve Çiftci, H. N. (2025). Enflasyon muhasebesinde nakit akış tablosu raporlama yaklaşımları. Mali Çözüm Dergisi, 35(189). 719-748.
42. Yin, R. (1984). Case study research: design and methods. California: Sage Publications.