Beslenme ve Diyetetik ile Spor Bilimleri Öğrencilerinin Sporcu Beslenme Destek Ürünlerine Yönelik Bilgi ve Tutumlarının Karşılaştırılması

Öz

Bu çalışma, Beslenme ve Diyetetik ile Spor Bilimleri bölümü öğrencilerinin fiziksel aktivite alışkanlıkları, sporcu besin takviyelerine yönelik inançları ve sporcu beslenmesine ilişkin bilgi düzeylerini karşılaştırmak amacıyla yürütülmüştür. Tanımlayıcı ve kesitsel tipte Beslenme ve Diyetetik bölümünden 63, Spor Bilimleri bölümünden 65 olmak üzere toplam 128 öğrenci katılmıştır. Veriler yapılandırılmış bilgi formu, Spor Besin Takviyeleri İnanç Ölçeği ve Sporcu Beslenme Bilgisi Ölçeği kullanılarak yüz yüze toplanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi ve ki-kare testi kullanılmıştır. Spor Besin Takviyeleri İnanç Ölçeği puan ortalaması Beslenme ve Diyetetik öğrencilerinde Spor Bilimleri öğrencilerine göre daha yüksek bulunmuştur (20,5±7,1 ve 15,7±7,7; p<0,001). Sporcu Beslenme Bilgisi Ölçeği puan ortalaması da Beslenme ve Diyetetik öğrencilerinde daha yüksektir (10,8±3,0 ve 9,3±3,0; p=0,004). Fiziksel aktivite durumuna göre Beslenme ve Diyetetik öğrencilerinin sporcu beslenmesi bilgi puanları (p=0,011); Spor Bilimleri öğrencilerinin ise hem spor besin takviyelerine yönelik inanç (p=0,003) hem de sporcu beslenmesi bilgi puanları (p=0,032) anlamlı farklılık göstermiştir. Öğrenim görülen bölüm ve fiziksel aktivite alışkanlıkları, öğrencilerin sporcu besin takviyelerine yönelik inançları ve sporcu beslenmesi bilgi düzeyleri ile ilişkili bulunmuştur. Her iki bölümde eğitim alan öğrencilerin sporcu beslenmesi ve besin takviyeleri konusunda kanıta dayalı bilgi düzeylerini geliştirecek eğitim içeriklerinin güçlendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Beslenme Bilgisi
• Sporcu Besin Takviyeleri
• Sporcu Beslenmesi
• Üniversite Öğrencileri

Etik Beyan

“Beslenme ve Diyetetik ile Spor Bilimleri Öğrencilerinin Sporcu Beslenme Destek Ürünlerine Yönelik Bilgi ve Tutumlarının Karşılaştırılması” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Gerekli olan etik kurul izinleri İstanbul Kültür Üniversitesi, Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’nun 15.11.2024 tarih ve 2024-10/10 sayılı toplantısında alınmıştır. Araştırmacıların Katkı Oranı Beyanı: 1. yazar: % 65, ikinci yazar % 35 oranında katkı sağlamıştır. Çatışma Beyanı: Çalışmada herhangi bir potansiyel çıkar çatışması söz konusu değildir. Finansman: Bu çalışma için herhangi bir kurum veya kuruluştan destek alınmamıştır. Yapay Zeka ve Türleri Kullanım Beyanı: Bu makalenin yazımında yapay zeka ve türleri kullanılmamıştır. Veri Paylaşım Beyanı: Bu çalışmanın verilerini bulguların doğrulanması amacıyla makul bir talep üzerine “etik ilkeler ve yayın politikası”nın ilgili kısmında belirtilen şartlara göre paylaşabileceğimizi beyan ederiz.

A Comparative Analysis of Knowledge and Attitudes Toward Sports Nutrition Supplements Among Students of Nutrition and Dietetics and Sports Sciences

Öz

This study compared physical activity habits, beliefs about sports nutrition supplements, and sports nutrition knowledge among students in the Nutrition and Dietetics and Sports Sciences departments. A total of 128 students participated in this descriptive, cross-sectional study: 63 from the Nutrition and Dietetics department and 65 from the Sports Sciences department. Data were collected in person using a structured information form, the Sports Nutrition Supplements Belief Scale, and the Sports Nutrition Knowledge Scale. Independent-samples t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), and chi-square tests were used to analyze the data. Nutrition and Dietetics students had a higher mean score on the Sports Nutrition Supplements Belief Scale than Sports Sciences students (20.5 ± 7.1 vs. 15.7 ± 7.7; p < 0.001). Nutrition and Dietetics students also had a higher mean score on the Sports Nutrition Knowledge Scale (10.8 ± 3.0 vs. 9.3 ± 3.0; p = 0.004). When analyzed by physical activity status, sports nutrition knowledge scores differed significantly among Nutrition and Dietetics students (p = 0.011), while both beliefs regarding sports nutrition supplements (p = 0.003) and sports nutrition knowledge scores (p = 0.032) differed significantly among Sports Sciences students. The department of study and physical activity habits appear to be associated with students’ beliefs about sports nutrition supplements and their sports nutrition knowledge levels. It is recommended that educational content be strengthened to improve evidence-based knowledge of sports nutrition and sports nutrition supplements among students enrolled in both programs.

Anahtar Kelimeler

• Nutrition Knowledge
• Sports Nutrition Supplements
• Sports Nutrition
• University Students

Etik Beyan

During the writing process of the study “A Comparative Analysis of Knowledge and Attitudes Toward Sports Nutrition Supplements Among Students of Nutrition and Dietetics and Sports Sciences” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. The required ethics committee approvals were granted by the İstanbul Kültür University Committee on Research and Publication Ethics at its meeting held on November 15, 2024, under reference number 2024-10/10. Statement of Contribution Rate of Researchers: The first author contributed 65%, and the second author contributed 35%. Declaration of Conflict: There is no potential conflict of interest in the study. Funding: No funding was received from any institution or organization for this study. Statement of Use for Artificial Intelligence and Its Types: Artificial intelligence and its various types were not used in the writing of this article. Data Sharing Statement: We declare that, upon reasonable request for the purpose of verifying the findings, we can share the data of this study according to the conditions specified in the relevant section of the "ethical principles and publication policy".

Kaynakça

1. Akpınar, M. (2024). Üniversitedeki sporcu öğrencilerin beslenme bilgisi ve fiziksel aktivite düzeyleri ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). İstanbul Atlas Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul
2. Andrews, A., Wojcik, J. R., Boyd, J. M., & Bowers, C. J. (2016). Sports nutrition knowledge among mid-major Division I university student-athletes. Journal of Nutrition and Metabolism, 2016, 3172460.
3. Andaç Öztürk, S., Kalkan, İ., Durmaz, C., Pehlivan, M., Özüpek, G., & Bakmaz, Z. D. (2020). Üniversiteli sporcu öğrencilerin beslenme destek ürünleri kullanım durumu. Tıp Fakültesi Klinikleri Dergisi, 3(1), 5-14.
4. Ataoğlu, B. N., Narin, Y. S., Turak, Y., Öztürk, B., Tok, A. O., Korucu, M. T., & Save, D. (2023). Tıp ve Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite düzeyleri. Eurasian Research in Sport Science, 8(1), 41-53.
5. Barrack, M. T., Muster, M., Nguyen, J., Rafferty, A., & Lisagor, T. (2020). An investigation of habitual dietary supplement use among 557 NCAA Division I athletes. Journal of the American College of Nutrition, 39(7), 619- 627.
6. Burke, L. M., & Deakin, V. (Eds.). (2020). Clinical Sports Nutrition (6th ed.). McGraw-Hill Education.
7. Cengiz, C., İnce, M. L., & Şeref, Ç. (2009). Üniversite öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeyleri ve fiziksel aktivite tercihleri. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(2), 23–32.
8. Clemente, F. M., Nikolaidis, P. T., Martins, F. M. L., & Mendes, R. S. (2016). Weekly physical activity patterns of university students: Are athletes more active than non-athletes? SpringerPlus, 5(1), 1808.

9. Çakır, F., & Yorulmaz, H. (2025). Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin egzersize yönelik tutumları ve fiziksel aktivite düzeylerinin incelenmesi. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 7(2), 81–88.
10. Çırak, O., & Çakıroğlu, F. P. (2019). Sporcu Beslenme Bilgisi Ölçeğinin Türkçe Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalişmasi. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 8(1), 35-49.
11. Doğaner, S., & Balcı, V. (2017). Ankara Üniversitesi öğrencilerinin serbest zamanlarında egzersize katılma sıklıkları ve nedenleri. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 15(3), 119-128.
12. Doyle, C. B., Khan, A., & Burton, N. W. (2019). Recreational physical activity context and type preferences among male and female Emirati university students. International Health, 11(6), 507–512.
13. Ficarra, G., Rottura, M., Irrera, P., Bitto, A., Trimarchi, F., & Di Mauro, D. (2022). Use of drugs and dietary supplements in university students of sports science: Results of a survey-based cross-sectional study. Nutrients, 14(20), 4267.
14. Göğüs Güngör, K. N., Uslu, B., & Alphan, M. E. (2026). Sports nutrition knowledge and dietary supplement beliefs among fitness center attendees: Evidence of a knowledge–belief dissociation. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 17.
15. Günalan, E., Yıldırım Çavak, B., Turhan, S., & Kaya Cebioğlu, İ. (2022). Dietary supplement use of Turkish footballers: Differences by sex and competition level. Nutrients, 14(18), 3863.
16. Jeukendrup, A., & Gleeson, M. (2019). Sport Nutrition: An Introduction to Energy Production and Performance (3rd ed.). Human Kinetics.
17. Hurst, P., Foad, A., Coleman, D., & Beedie, C. (2017). Development and validation of the Sports Supplements Beliefs Scale. Performance Enhancement & Health, 5(3), 89-97.
18. Karafil, A. Y., Ulaş, M. ve Atay, E. (2021). Spor Besin Takviyeleri İnanç Ölçeği: Spor bilimleri alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerine yönelik geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 26(1), 17-31.
19. Karakaya, U. C., & Ceyhan, M. A. (2025). An examination of performance enhancement attitudes and belief levels regarding sports supplements among students receiving education on ergogenic aids and anti- doping practices. BMC Sports Science, Medicine and Rehabilitation, 17(1), 150.
20. Kerksick, C. M., Wilborn, C. D., Roberts, M. D., Smith-Ryan, A., Kleiner, S. M., Jäger, R., ... & Kreider, R. B. (2018). ISSN exercise & sports nutrition review update: Research & recommendations. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 15(1), 38.
21. Koç, H. (2019). Sporcuların besin destek ürünü kullanımı ve doping farkındalığı. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 10(1), 45-53.
22. Konca, E. (2025). Üniversite öğrencilerinin sporcu beslenmesi bilgi düzeyleri: Farkındalık ve yeterlilik düzeylerinin araştırılması. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 16(62), 2517-2531.
23. Leen Smith, B., Carey, C. C., O’Connell, K., Twomey, S., et al. (2025). Nutrition knowledge, supplementation practices and access to nutrition supports of collegiate student sportss in Ireland. European Journal of Nutrition, 7(64), 172.
24. Malsagova, K. A., Kopylov, A. T., Sinitsyna, A. A., Stepanov, A. A., Izotov, A. A., Butkova, T. V., ... & Kaysheva, A. L. (2021). Sports nutrition: diets, selection factors, recommendations. Nutrients, 13(11), 3771.
25. Martínez-Sanz, J. M., Sospedra, I., Ortiz, C. M., Baladía, E., Gil-Izquierdo, A., & Ortiz-Moncada, R. (2017). Intended or Unintended Doping? A Review of the Presence of Doping Substances in Dietary Supplements Used in Sports. Nutrients, 9(10), 1093.
26. Maughan, R. J., Burke, L. M., Dvorak, J., Larson-Meyer, D. E., Peeling, P., Phillips, S. M., ... & Engebretsen, L. (2018). IOC consensus statement: dietary supplements and the high-performance athlete. British Journal of Sports Medicine, 52(7), 439-455.
27. Pillay, L., & Pillay, K. (2019). Dietary supplement use among dietetics students at the University of KwaZulu- Natal. Health SA Gesondheid, 24, 1298.
28. Şahin, M., Kırandı, Ö., Atabaş, G., & Bayraktar, B. (2017). Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeyleri (İstanbul Üniversitesi örneği). Spor Eğitim Dergisi, 1(1), 26–33.
29. Trakman, G. L., Forsyth, A., Hoye, R., & Belski, R. (2017). The nutrition for sport knowledge questionnaire (NSKQ): development and validation using classical test theory and Rasch analysis. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 14(1), 26.
30. Vázquez-Espino, K., Rodas-Font, G., & Farran-Codina, A. (2022). Sport nutrition knowledge, attitudes, sources of information, and dietary habits of sport-team athletes. Nutrients, 14(7), 1345.
31. Yükseköğretim Kurulu. (2025). YÖK istatistik. Erişim 14 Şubat 2026, https://istatistik.yok.gov.tr/
32. Zaccagni, L., Barbieri, D., & Gualdi-Russo, E. (2014). Body composition and physical activity in Italian university students. Journal of Translational Medicine, 12, 120.
33. World Health Organization. (2000). Obesity: Preventing and managing the global epidemic. WHO Technical Report Series 894. Geneva: World Health Organization.