Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında)

Şebnem Hüseynova

doi:10.33206/mjss.480169

Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında)

Öz

Trickster imgeler uzun yıllardır folklor araştırmacılarının araştırma hedefidir. Dünya folklorunda trickster imgeler üzerine çalışmalar yaygınlaşmıştır. Tilki, tavşan, maymun, şaman, bilge adam, büyücü ve diğer imgeler analitik psikolojide ve halk bilimi çalışmalarının içinde bir hileci- trickster olarak yer alıyor. Makalemizde şimdiye kadar ele alınmamış yaşlı karı imgesinin trickster özeliklerinden bahs edeceğiz.

Beliretelim ki, mitlerden başlayarak, genellikle efsane ve destanlarda, masallarda ortaya çıkan karı imgesi bazı özelliklerine göre bir hileci olarak düşünülebilir. Halk edebiyatında karı imgesi mitolojik ve demonoloji imgedir. Aynı zamanda folklor metinlerinde karı mizah yaratan karakterdir. Bu mizah karının mitolojik karakter tricksterle yakınlığına dayanıyor. Karının da trickster olduğunu düşünmek için birçok sebep var. İlk önce bu sebepleri açıklamalıyız. Bu yüzden makalemizin ilk bölümünde, karı imgesini trickster eden özellikleri konuşacağız. İkinci bölümde ise, trickster karıdan trickster keçelin ninesi, anası gibi bahs edeceğiz.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Azərbaycan Folkloru Külliyatı. (2006). 1-ci cild. Hazırlayan İsmayılov H., Əliyev O., Bakı.
Azərbaycan Folkloru Külliyatı. (2006). 2-ci cild. Hazırlayan İsmayılov H., Əliyev O., Bakı.
Azərbaycan Folkloru Külliyatı. (2006). 3-cü cild. Hazırlayan İsmayılov H., Əliyev O., Bakı.
Azərbaycan Folkloru Külliyatı. (2008). 7-ci cild.Bakı. Hazırlayan İsmayılov H., Əliyev O., Bakı.
Azərbaycan Folkloru Külliyatı. (2008). 9-cu cild.Bakı. Hazırlayan İsmayılov H., Əliyev O., Bakı.
Bergson Henri. (2014). Gülme. Gülüncün anlamı üzerine deneme. Çeviren: Devrim Çetinkasap.
Bəydili Cəlal. (2007). Türk mifoloji obrazlar sistemi: struktur və funksiya (monoqrafiya). Bakı Çoruhlu Yaşar. (2002). Türk mitolojisinin anahatları, Kabalcı yayınevi.
Əfzələddin Əsgər. (2017). Azərbaycan sehrli nağıllarında qəhrəman, Bakı, Elm və təhsil.

Əliyev Kamran. (2011). Eposun poetikası: “Dədə Qorqud” və “Koroğlu”. Bakı: Elm və təhsil.
Hynes William J. and Doty William G. (1993). Mythical Trickster Figures Contours, Contexts, and Criticisms – Tuscaloosa: University of Alabama press.
Hüseynova Şebnem. (2018). Türk halk edebiyatında yaşlı karı karakterinin tarihsel gelişimi- mitlerden masallara, yayınlanmamış bildiri metni. 18.Türk Tarih Kongresi, 1-5 Ekim. Ankara.
İsmayılov Hüseyn. (1993). Vətən Qürbətdə Qaldı. Bakı.
Kazımoğlu Muxtar. (2005).Gülüşün arxaik kökləri. Bakı.
Kazımoğlu Muxtar. (2006). Xalq gülüşünün poetikası(monoqrafiya). Bakı.
Керенъи Карл. (1999). Трикстер и Древнегреческая мифология. Пол Радин. Трикстер. Исследование мифов североамериканских индейцев с комментариями К.Г. Юнга и К.К. Кереньи. Санкт Петербург: Евразия, 288 c., с. 242-264. (Kerenyi Karl.(1999). Trikster v Drevneqreçeskaya mifologiya. Pol Radin. Trkster. İssledovaniye mifov severoamerikanskix indeytsev s kommentariyami K. Q. Yunqa i K.K Kerenyi. Sankt Peterburq: Yevraziya, 288s., c.242-264).
Кинжалов Ростислав Васильевич. (2008). Мифы народов мира. Электронное Издание, Москва. (Kinjalov Rostislav Vasilyeviç.(2008). Mifı Narodov mira. Elektronnoe İzdanie, Moskva).
Ögel Bahaeddin. (1995). Türk Mitolojisi, 2. Cilt. Ankara.
Qasımova Fidan. (2012). Türk Mifologiyasında Mədəni Qəhrəman Problemi.Bakı.
Франц Мария-Луиза фон (2004). Толкование волшебных сказок // Психология сказки. Пер. Р. Березовской и К. Бутырина. — М.: Б.С.К. — 364 с. (Frants Mariya-Luiza fon(2004). Tolkovanie volşebnıx skazok/ / Psixologiya skazki. Per. R. Berezovskoy i K. Butırina.-M.: B.S.K.- 364s.).
Радин Пол.(1999). Трикстер. Исследование мифов североамериканских индейцев с комментариями К. Г. Юнга и К. К. Кереньи, Санкт Петербург: Евразия, 288 c. (Pol Radin.(1999). Trkster. İssledovaniye mifov severoamerikanskix indeyçev s kommentariyami K. Q. Yunqa i K.K Kerenyi. Sankt Peterburq: Yevraziya, 288s).
Пропп Владимир. Проблемы комизма и смеха. (PDF)(Propp Vladimir. Problemı komizma i smexa) (http://royallib.com/book/prop_vladimir/problem_komizma_i_smeha.html)- erişim tarihi: 26.08.20164
Feinberg Leonard, (2004). Mizahın Sırrı. Çevirenler: Prof. Dr. Ali Çelik, Dr. F.Gül Özyazıcıoğlu Koçsoy. Milli Folklor, Yıl 16, Sayı 62 (http://www.millifolklor.com/PdfViewer.aspx?Sayi=62&Sayfa=102) –erişim tarihi: 28.07.2018
Stefanova Ana. Humour Theories and The Archetype of The Trickster In Folklore: An Analytical Psychology Point of View (https://www.folklore.ee/folklore/vol50/stefanova.pdf)-erişim tarihi: 12.08.2018

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Şebnem Hüseynova ^*
0000-0002-2672-9583
Azerbaijan

Yayımlanma Tarihi

21 Temmuz 2020

Gönderilme Tarihi

8 Kasım 2018

Kabul Tarihi

22 Nisan 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 9 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.33206/mjss.480169

IZ

https://izlik.org/JA38CH66SD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Hüseynova, Ş. (2020). Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında). MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(3), 1934-1941. https://doi.org/10.33206/mjss.480169

AMA

1.Hüseynova Ş. Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında). MJSS. 2020;9(3):1934-1941. doi:10.33206/mjss.480169

Chicago

Hüseynova, Şebnem. 2020. “Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında)”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 9 (3): 1934-41. https://doi.org/10.33206/mjss.480169.

EndNote

Hüseynova Ş (01 Temmuz 2020) Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında). MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 9 3 1934–1941.

IEEE

[1]Ş. Hüseynova, “Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında)”, MJSS, c. 9, sy 3, ss. 1934–1941, Tem. 2020, doi: 10.33206/mjss.480169.

ISNAD

Hüseynova, Şebnem. “Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında)”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 9/3 (01 Temmuz 2020): 1934-1941. https://doi.org/10.33206/mjss.480169.

JAMA

1.Hüseynova Ş. Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında). MJSS. 2020;9:1934–1941.

MLA

Hüseynova, Şebnem. “Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında)”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, c. 9, sy 3, Temmuz 2020, ss. 1934-41, doi:10.33206/mjss.480169.

Vancouver

1.Şebnem Hüseynova. Türk Mitolojisinde Trickster Karı (Azerbaycan Folklor Örnekleri Esasında). MJSS. 01 Temmuz 2020;9(3):1934-41. doi:10.33206/mjss.480169